در پی رویداد طبس، اتفاقاتی رخ داد که تأثیرات مهمی به دنبال داشت. این واقعه باعث شد تا روابط بین ایران و آمریکا بیش از پیش تیره شود و distrust (بیاعتمادی) عمیقی بین دو کشور ایجاد گردد. در داخل ایران نیز این حادثه منجر به سختگیری بیشتر در زمینه امنیت ملی و مرزها شد. دولت توجه ویژهای به تقویت سیستمهای دفاعی و اطلاعاتی خود نشان داد تا از وقوع چنین رویدادهایی در آینده جلوگیری کند. علاوه بر این، این اتفاق به مردم ایران ثابت کرد که دشمنان کشور ممکن است از هر فرصتی برای ضربه زدن استفاده کنند، بنابراین هوشیاری و وحدت ملی اهمیت بیشتری پیدا کرد. در سطح بینالملل نیز این عملیات با واکنشهای مختلفی روبرو شد و تصویر ایران در جهان تحت تأثیر این ماجرا قرار گرفت. به طور کلی، حادثه طبس به یک نقطه عطف در تاریخ انقلاب تبدیل شد که بر تصمیمات امنیتی و سیاسی سالهای بعد نیز سایه انداخت.

رویداد طبس که با نام مأموریت پنجه عقاب هم شناخته میشود، یکی از اتفاقات سرنوشتساز در روابط ایران و آمریکا محسوب میشود. این عملیات در پنجم اردیبهشت ۱۳۵۹ (مصادف با ۲۵ آوریل ۱۹۸۰) انجام شد و در واقع یک اقدام ناموفق از سوی آمریکا برای نجات شهروندان خود که در ایران گروگان گرفته شده بودند، به شمار میرود.
چرا حادثه طبس رخ داد؟
پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران و پایان یافتن حکومت پهلوی، روابط میان ایران و آمریکا بسیار تیره و خصمانه شد. در سیزدهم آبان سال ۱۳۵۸، تعدادی از دانشجویان ایرانی به سفارت آمریکا در تهران حمله کردند و آنجا را به تصرف خود درآوردند. آنها ۵۲ نفر از کارمندان سفارت را به عنوان گروگان نگه داشتند. این رویداد که به بحران گروگانگیری معروف شد، حدود ۴۴۴ روز ادامه پیدا کرد و برای دولت جیمی کارتر، رئیسجمهور وقت آمریکا، به یک مشکل بزرگ سیاسی و بینالمللی تبدیل شد.
هدف عملیات
دولت آمریکا یک مأموریت مخفی نظامی با نام «پنجه عقاب» برنامهریزی کرد تا بتواند گروگانها را آزاد کند. قرار بود در این عملیات، نیروهای ویژه به ایران وارد شوند، گروگانها را از جایی که در تهران نگهداری میشدند نجات دهند و سپس آنها را به خاک آمریکا برگردانند. این طرح با استفاده از سربازان آموزشدیده و ابزارهای پیشرفته نظامی انجام میشد.
جزئیات عملیات
سربازان ویژه آمریکا ابتدا از یک پایگاه نظامی در مصر به طرف بیابان طبس در ایران پرواز کردند. قرار بود در آنجا، بالگردها به هواپیماهای باری ملحق شوند و پس از سوخت گیری، نیروها به سمت تهران حرکت کنند. در مرحله نخست این ماموریت، هشت بالگرد و چند هواپیما به طرف ایران به راه افتادند. اما در میان راه، یکی از بالگردها دچار مشکل فنی شد و ناچار شد به صورت اضطراری فرود بیاید.
زمانی که نیروها به بیابان طبس رسیدند، آب و هوای نامساعد و مشکلات فنی باعث شد فقط پنج بالگرد به نقطه تعیین شده برسند؛ در حالی که برای ادامه ماموریت، دست کم شش بالگرد لازم بود. با توجه به این مشکلات، فرماندهان عملیات تصمیم گرفتند ماموریت را متوقف کنند. اما در هنگام خروج از منطقه، یکی از بالگردها با یک هواپیمای باری برخورد کرد که باعث انفجار و آتش سوزی شد. در این رویداد، هشت نفر از سربازان آمریکایی جان باختند.
نتایج و پیامدهای حادثه طبس
شکست مأموریت: این اقدام نظامی به طور کامل با ناکامی روبرو شد و نتوانست گروگانها را آزاد کند. این رویداد علاوه بر پیامدهای نظامی، تأثیرات روحی و سیاسی بزرگی بر دولت کارتر گذاشت و از دلایل اصلی باخت او در انتخابات سال ۱۹۸۰ شد.
تقویت موضع ایران: شکست آمریکا در این عملیات، روحیه نیروهای انقلابی ایران را بالا برد و باعث استوارتر شدن موضع جمهوری اسلامی در مقابل آمریکا شد.
تأثیرات جهانی: این اتفاق، روابط ایران و آمریکا را بیش از گذشته تیره و تار کرد و بحران میان دو کشور را عمیقتر ساخت. همچنین، این واقعه تأثیرات مهمی بر راهبردهای نظامی و سیاست خارجی آمریکا گذاشت.
آزادی گروگانها: سرانجام، گروگانها پس از ۴۴۴ روز، در تاریخ ۲۰ ژانویه ۱۹۸۱، همزمان با پایان ریاستجمهوری کارتر و شروع دوره رونالد ریگان، آزاد شدند.
حادثه طبس از رویدادهای سرنوشتساز در تاریخ ایران و آمریکا به شمار میرود که گواه تنشهای عمیق بین دو کشور پس از انقلاب اسلامی است.













