تحقیق درباره راه های جلوگیری از گاز گرفتگی با کربن مونوکسید

راهکارهای پیشگیری و مقابله با مسمومیت با گاز مونوکسید کربن

گاز مونوکسید کربن گازی است که شما نمی‌توانید آن را ببینید، بو کنید یا مزه کنید. این گاز می‌تواند به سرعت باعث مسمومیت شدید و حتی مرگ شود. برای محافظت از خود و خانواده‌تان، این راهکارهای ساده را دنبال کنید.

**پیشگیری بهتر از درمان است:**

* **وسیله گرمایشی سالم باشد:** هر سال قبل از شروع سرما، وسایل گرمایشی مانند بخاری، شومینه و آبگرمکن را توسط یک متخصص بررسی و سرویس کنید.
* **دودکش اهمیت زیادی دارد:** مطمئن شوید که دودکش وسایل گازسوز سالم باشد و مسیر آن کاملاً باز باشد. کلاهک مخصوص روی دودکش نیز نصب شده باشد.
* **هوای تازه فراموش نشود:** همیشه یک پنجره یا دریچه برای ورود هوای تازه در فضای بسته کمی باز باشد. این کار به خروج گازهای خطرناک کمک می‌کند.
* **از وسایل گرمایشی مناسب استفاده کنید:** هرگز از اجاق گاز یا فر برای گرم کردن خانه استفاده نکنید.
* **موتور خودرو در فضای بسته روشن نباشد:** حتی اگر درِ گاراژ باز باشد، روشن کردن خودرو در فضای بسته بسیار خطرناک است.

**اگر علائم مسمومیت را دیدید چه کار کنید؟**

علائم مسمومیت با این گاز می‌تواند شبیه سرماخوردگی باشد، اما تفاوت اصلی این است که با بیرون رفتن از آن محیط، علائم بهتر می‌شوند. این علائم شامل سردرد، سرگیجه، حالت تهوع، خواب‌آلودگی شدید و احساس ضعف است.

* **فوری هوای تازه بخورید:** سریعاً درها و پنجره‌ها را باز کنید و خودتان و فرد مصدوم را به هوای آزاد برسانید.
* **با اورژانس تماس بگیرید:** بدون معطلی با شماره ۱۱۵ تماس بگیرید و کمک بخواهید.
* **به فرد مصدوم کمک کنید:** اگر فرد هوشیاری خود را از دست داده است، او را در هوای آزاد بخوابانید و اگر می‌دانید چگونه عملیات احیای قلبی-ریوی (CPR) را انجام دهید، تا رسیدن اورژانس این کار را ادامه دهید.

با رعایت این نکات ساده می‌توانید از یک حادثه تلخ جلوگیری کنید.

گازگرفتگی چیست؟

مسمومیت با گاز مونوکسید کربن که به آن گازگرفتگی هم می‌گویند، زمانی اتفاق می‌افتد که فرد این گاز خطرناک را تنفس کند. وسایلی مانند بخاری، آبگرمکن و اجاق‌های گازی نقش مهمی در ایجاد این نوع مسمومیت دارند. در ادامه با روش‌های جلوگیری از آن آشنا خواهید شد. با ما همراه باشید.

گازگرفتگی با مونوکسید کربن بیشتر در فصل زمستان رخ می‌دهد. دلیلش این است که اگر دودکش یا راه خروج هوا بسته باشد، گازی که از وسایل گازسوز خارج می‌شود نمی‌تواند از فضای خانه بیرون برود. در نتیجه، این گاز در محیط پخش شده و باعث مسمومیت و حتی مرگ افراد می‌شود. به همین خاطر است که به مرگ ناشی از این گاز، “مرگ خاموش” می‌گویند. نشانه‌های گازگرفتگی شبیه علائم سرماخوردگی است؛ مثل سردرد، گیجی و سوزش چشم. مونوکسید کربن گازی سمی است که هیچ بو و طعمی ندارد.

علت مسمومیت با گاز مونوکسید کربن

مونوکسید کربن گازی است که وقتی سوخت‌هایی مثل نفت، گاز، بنزین، گازوئیل یا زغال چوب به طور ناقص می‌سوزند، تولید می‌شود. این گاز، بی‌رنگ، بی‌بو و بی‌مزه است و هیچ سوزش یا ناراحتی فوری ایجاد نمی‌کند، به همین دلیل خیلی راحت ممکن است فرد بدون آن که متوجه شود، دچار مسمومیت شود.

مونوکسید کربن تمایل بسیار زیادی برای ترکیب شدن با هموگلوبین خون دارد — حتی خیلی بیشتر از اکسیژن. وقتی این گاز وارد خون می‌شود، به سرعت با هموگلوبین پیوند محکمی تشکیل می‌دهد. در نتیجه، هر چه میزان مونوکسید کربن در خون بیشتر شود، هموگلوبین کمتری برای حمل اکسیژن باقی می‌ماند. این اتفاق باعث کاهش اکسیژن‌رسانی به بافت‌های حیاتی مانند مغز می‌شود و فرد دچار مسمومیت می‌گردد. در چنین شرایطی، سیستم عصبی مختل شده و فرد دیگر توانایی انجام هیچ کاری را نخواهد داشت.

هموگلوبین که جزئی از گلبول‌های قرمز خون است و مسئول رساندن اکسیژن به بافت‌های بدن می‌باشد، با مونوکسید کربن بسیار سریع‌تر و قوی‌تر از اکسیژن ترکیب می‌شود. در نتیجه، دیگر جایی برای حمل اکسیژن روی هموگلوبین باقی نمی‌ماند.

راه های جلوگیری از گاز گرفتگی با کربن مونوکسید (مسمومیت با گاز مونوکسید کربن )

سیگار کشیدن مقدار گاز مونوکسید کربن را در بدن زیاد می‌کند و باعث می‌شود اکسیژن کمتری به اعضای بدن برسد. بهتر است از ۱۰ تا ۱۲ ساعت قبل از غواصی و بعد از آن سیگار نکشید. همچنین سیگار بافت ریه را ضعیف می‌کند و احتمال پارگی ریه در اثر فشار آب را بیشتر می‌نماید.

برای جلوگیری از مسمومیت با گاز، باید از بخاری‌های استاندارد استفاده کنید. قبل از روشن کردن بخاری، مطمئن شوید که راه خروج دود بسته نیست. این کار بهترین روش برای در امان ماندن از خطر گازگرفتگی است.

اگر لوله دودکش بخاری گرم باشد، یعنی کارش را درست انجام می‌دهد. اما اگر لوله سرد بود، یعنی دود و گازهای سمی بیرون نمی‌روند. در این حالت باید مشکل را برطرف کنید و برای مدتی پنجره یا در را کمی باز بگذارید تا هوا عوض شود. نصب کلاهک مخصوص روی دودکش در پشت‌بام هم خیلی مهم است چون از خاموش شدن بخاری و پخش شدن گاز CO جلوگیری می‌کند.

شعله بخاری و اجاق گاز باید آبی رنگ باشد. اگر رنگ شعله زرد، نارنجی یا قرمز بود، یعنی وسیله سوخت را درست نمی‌سوزاند یا اکسیژن کافی وجود ندارد. در این حالت باید سریع آن را چک کنید. اگر شعله آبی نباشد، ممکن است گاز مونوکسید کربن تولید کند.

هرگز آبگرمکن را در حمام نصب نکنید. همچنین برای گرم کردن خانه از شعله‌های اجاق گاز استفاده نکنید.

اگر از بخاری یا شومینه استفاده می‌کنید، در و پنجره‌ها را کاملاً نبندید و جریان هوا را حفظ کنید، مخصوصاً در اتاق خواب.

اگر لوله خروجی دود برای چند واحد مشترک باشد یا قطر آن کم باشد، ممکن است دود از شومینه طبقه پایین به آپارتمان طبقه بالا برگردد.

لوله‌های دودکش باید حداقل یک متر از سطح پشت‌بام و یک متر از دیوار کناری فاصله داشته باشند و کلاهک آن‌ها به شکل H باشد.

جنس دودکش باید محکم باشد و هیچ سوراخی نداشته باشد. لوله‌های افقی باید شیب ملایم به سمت بالا داشته باشند و قسمت عمودی لوله در بیرون، حداقل سه برابر قسمت افقی آن بلندی داشته باشد. قطر دودکش نیز باید به اندازه یا بزرگ‌تر از لوله خروجی وسیله گازسوز باشد.

اگر خانه شما با شوفاژ یا سیستم مرکزی گرم می‌شود، بستن درزها و منافذ برای جلوگیری از هدررفت گرما اشکالی ندارد.

هرگز لوله بخاری را داخل ظرف آب نگذارید. از بخاری‌هایی که دودکش ندارند یا دودکششان مشکل دارد استفاده نکنید.

اگر آبگرمکن دیواری گازی به مدت طولانی روشن بماند، خطرناک است. استفاده از این آبگرمکن‌ها در فضاهای کوچک و بدون تهویه مجاز نیست.

هر وسیله گازسوز باید دودکش جداگانه داشته باشد که به هوای آزاد راه پیدا کند. تمام مسیر دودکش را چک کنید تا مطمئن شوید دود به خوبی به بیرون هدایت می‌شود. هیچ‌وقت از کباب‌پز یا منقل در خانه، گاراژ یا فضای بسته استفاده نکنید.

هرگز در فضای بسته خانه، به‌ویژه موقع خواب، از چراغ یا بخاری نفتی یا گازی که دودکش ندارد استفاده نکنید.

در خانه، به‌خصوص در اتاق خواب، detector مونوکسید کربن نصب کنید. تعمیر یا نصب وسایل گرمایشی توسط افراد نابلد خطرناک است و ممکن است باعث حادثه شود.