تحقیق درباره نقش فعالیت های غیر ارادی ” پلک زدن، عطسه و سرفه “

بدن ما مانند یک کارخانه بسیار پیشرفته است که بخشی از کارهایش را خودش، بدون اینکه ما حتی متوجه شویم، مدیریت می‌کند. این کارها، همان فعالیت‌های غیرارادی بدن هستند.

تصور کنید در حال خواندن این متن هستید. در همین لحظه، قلب شما بدون اینکه به آن فکر کنید در حال تپیدن است، ریه‌هایتان در حال نفس کشیدن هستند و غذای دیروز شما در حال هضم شدن در معده و روده است. شما برای این کارها هیچ تصمیمی نمی‌گیرید و حتی نیازی نیست درباره‌شان فکر کنید. این عملیات توسط قسمتی از سیستم عصبی به نام “سیستم عصبی خودمختار” کنترل می‌شود که مثل یک مدیر بسیار کارآمد، تمام این فرآیندهای حیاتی را اداره می‌کند.

**چند نمونه از این فعالیت‌های خودکار:**

* **ضربان قلب:** قلب شما بی‌وقفه خون را به تمام نقاط بدن پمپاژ می‌کند تا اکسیژن و مواد غذایی را به سلول‌ها برساند.
* **تنفس:** حتی وقتی خواب هستید، مغز شما به ریه‌ها دستور می‌دهد که به کار خود ادامه دهند.
* **عمل هضم:** معده و روده‌ها پس از خوردن غذا، مشغول تجزیه و جذب آن می‌شوند.
* **تعادل دمای بدن:** در هوای گرم عرق می‌کنید تا خنک شوید و در هوای سرد، بدن شما می‌لرزد تا گرمای بیشتری تولید کند.

این سیستم خودکار برای حفظ ثبات درون بدن (تعادل داخلی) طراحی شده است. این قابلیت، زندگی را برای ما بسیار ساده کرده است. اگر مجبور بودیم برای هر تپش قلب یا هر نفس کشیدن فکر کنیم، دیگر زمانی برای چیزهای دیگر مانند یادگیری، کار کردن و لذت بردن از زندگی باقی نمی‌ماند.

پس می‌توان گفت بدن ما یک سیستم هوشمند دارد که کارهای مهم و پایه‌ای را به طور خودکار انجام می‌دهد و این اجازه را به ما می‌دهد که روی افکار، احساسات و کارهای داوطلبانه خودمان تمرکز کنیم.

فعالیت های غیر ارادی چیست؟

بدن ما کارهای زیادی را خودبه‌خود و بدون اینکه حتی به آن‌ها فکر کنیم، انجام می‌دهد. این کارها، واکنش‌های سریعی هستند که در برابر اتفاق‌های اطرافمان نشان می‌دهیم.
مثلاً اگر دستمان به یک جسم داغ برخورد کند، فوراً آن را عقب می‌کشیم. پلک زدن، عطسه کردن، سرفه کردن و حتی تپش قلب ما همگی به صورت غیرارادی انجام می‌شوند.
در ادامه، بیشتر با نقش پلک زدن، عطسه و سرفه آشنا خواهید شد. با آدینوشاپ همراه باشید.

نقش فعالیت غیر ارادی پلک زدن

پلک زدن یک حرکت سریع و بستن و باز کردن چشم‌هاست. این کار برای سلامت چشم بسیار مهم و ضروری است، زیرا باعث پخش شدن اشک روی قرنیه شده و به این ترتیب از خشکی و عفونت چشم جلوگیری می‌کند. معمولاً هر بار پلک زدن حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلی‌ثانیه طول می‌کشد.

این سرعت ممکن است بنا به دلایلی مانند ورود یک ذره ریز به چشم، ضربه خوردن، مصرف دارو یا عفونت تغییر کند. هر انسان به طور معمول هر ۲ تا ۱۰ ثانیه یک بار پلک می‌زند. مرکز پلک زدن در مغز، تعداد و سرعت پلک‌زدن را تنظیم می‌کند، اما عوامل مختلفی می‌توانند روی آن تأثیر بگذارند.

چشمک زدن وقتی است که یک شخص یا حیوان عمداً فقط یکی از چشم‌هایش را می‌بندد و از آن به عنوان یک علامت یا پیام اجتماعی استفاده می‌کند. این رفتار فقط در انسان‌ها دیده نمی‌شود، بلکه برخی حیوانات مانند لاک‌پشت و همستر نیز هنگام پلک زدن، هر چشم را جداگانه حرکت می‌دهند؛ یعنی وقتی یک چشم باز است، دیگری بسته است و برعکس.

پلک زدن با پخش کردن اشک در سطح چشم، باعث مرطوب ماندن و روغن‌کاری آن می‌شود. وقتی پلک‌ها روی هم قرار می‌گیرند، نوعی مکش ایجاد می‌کنند که از خشک شدن چشم جلوگیری می‌کند.

علاوه بر این، پلک زدن از چشم در برابر عفونت‌ها محافظت می‌کند. مژه‌ها که در لبه پلک‌ها قرار دارند، مانند یک سد دفاعی عمل کرده و از ورود گرد و غبار و ذرات ریز به داخل چشم جلوگیری می‌کنند. در واقع با هر بار پلک زدن، مژه‌ها مانند یک فیلتر طبیعی عمل کرده و از رسیدن بسیاری از عوامل بیماری‌زا به کره چشم ممانعت می‌کنند.

نقش فعالیت غیر ارادی عطسه

عطسه یک واکنش طبیعی و دفاعی بدن است که در پاسخ به وجود محرک‌ها در مجرای تنفسی یا در زمان بیماری برای دفع ترشحات رخ می‌دهد. در واقع، عطسه به خروج ناگهانی و سریع هوا از ریه‌ها در اثر انقباض ماهیچه‌های تنفسی گفته می‌شود.

عطسه بسیار شبیه به سرفه است، با این تفاوت که بیشتر مربوط به مجاری بینی می‌شود. وقتی بینی تحریک می‌شود، سیگنال‌هایی از طریق عصب مربوطه به بخشی از مغز فرستاده می‌شوند و در نتیجه رفلکس عطسه ایجاد می‌شود. این عمل باعث می‌شود حجم زیادی از هوا به سرعت از بینی خارج شود و مواد زائد یا محرک‌ها را از مجرای بینی پاک کند.

هنگام عطسه، قفسه سینه به شدت منقبض می‌شود و دریچه حنجره نیز بسته می‌ماند. در نتیجه، هوا در پشت این دریچه با فشار جمع می‌شود و سپس به صورت ناگهانی آزاد می‌شود. این خروج انفجاری هوا به پاکسازی مجاری بینی از ترشحات، میکروب‌ها و ذرات خارجی کمک می‌کند. با این حال، متأسفانه این واکنش مفید بدن مانند سرفه می‌تواند باعث پخش شدن بیماری‌ها شود.

نقش فعالیت غیر ارادی سرفه

سرفه یک واکنش طبیعی و دفاعی بدن است که برای محافظت از سیستم تنفسی رخ می‌دهد. این عمل می‌تواند به دلیل وجود گرد و غبار، دود، مواد آلوده یا ترشحات اضافی در گلو و ریه‌ها ایجاد شود.

سرفه ممکن است به صورت خودآگاه یا غیرارادی اتفاق بیفتد. در حالت غیرارادی، مسیرهای عصبی خاصی در بدن فعال می‌شوند. ابتدا اعصاب حسی موجود در بینی، گلو و حنجره، وجود یک مادهٔ محرک را تشخیص می‌دهند و پیامی به مغز می‌فرستند. سپس مغز دستور می‌دهد تا عضلات مربوطه برای انجام سرفه فعال شوند.

فرآیند سرفه با یک نفس عمیق شروع می‌شود. سپس دریچهٔ حنجره بسته می‌شود و عضلات سینه و دیافراگم منقبض می‌شوند. این انقباض باعث افزایش فشار درون قفسه سینه و باریک شدن نای می‌گردد.

سپس ناگهان دریچهٔ حلق باز می‌شود و به دلیل اختلاف فشار بین ریه و هوای بیرون، هوا با سرعت و نیروی زیاد از ریه به بیرون رانده می‌شود. این خروج سریع هوا باعث می‌شود مواد خارجی و مخاط از مجاری تنفسی خارج شوند.

درمان سرفه

برای درمان کامل سرفه، ابتدا باید دلیل اصلی آن پیدا شود و سپس درمان مناسب آغاز گردد. اگر عاملی در بیرون یا درون بدن، سرفه را تحریک یا بدتر می‌کند، با تشخیص پزشک، باید آن عامل را برطرف کرد. روش‌های درمانی دیگر شامل: درمان عفونت‌های دستگاه تنفسی، استفاده از داروهای گشادکننده نایژه‌ها برای بیماری‌هایی مانند آسم، فیزیوتراپی سینه برای خارج کردن ترشحات در بیماران دارای برونشکتازی، و درمان تومورها یا بیماری‌های بافت ریه می‌شود.

کنترل کردن خودِ علامت سرفه (مثلاً در سرماخوردگی معمولی) با داروهایی مانند اکسپکتورانت، دکسترومتورفان، کدئین، دیفن‌هیدرامین کامپاند و کلوبوتینول امکان‌پذیر است.
البته مصرف این داروها برای کنترل سرفه، بدون تجویز پزشک توصیه نمی‌شود.
برای درمان خانگی و طبیعی سرفه می‌توان از راه‌های زیر استفاده کرد:
1- نوشیدن مخلوط عسل و آب لیمو
2- نوشیدن ترکیبی از 1/4 قاشق چای‌خوری فلفل قرمز، 1/4 قاشق چای‌خوری زنجبیل، 1 قاشق غذاخوری عسل، 1 قاشق غذاخوری سرکه سیب و 2 قاشق غذاخوری آب.
3- جوشاندن مقداری آب به همراه 2 حبه سیر و 1 قاشق پونه کوهی، سپس ریختن آن در فنجان و اضافه کردن 1 قاشق غذاخوری عسل.
بیشتر بخوانید: آشنایی با نقش موها و مواد ترشحی مجرای گوش
منبع: ویکی پدیا