در دنیای امروز، روشهای یادگیری و آموزش تغییرات زیادی کردهاند. یکی از این روشهای جدید، آموزش الکترونیکی است. در این روش، از ابزارهای دیجیتال مانند کامپیوتر، تلفن همراه و اینترنت برای یادگیری استفاده میشود.
دیگر لازم نیست همیشه در یک کلاس درس فیزیکی حاضر شوید. شما میتوانید در هر زمان و هر مکان، تنها با دسترسی به اینترنت، مطالب آموزشی را بیاموزید. این نوع آموزش، انعطافپذیر است و به شما امکان میدهد با سرعت مناسب خودتان پیش بروید.
آموزش الکترونیکی میتواند شامل فیلمهای آموزشی، آزمونهای آنلاین، متنهای درسی و حتی کلاسهای زنده باشد. این روش، دسترسی به دانش را برای همه، بدون محدودیت زمان و مکان، آسانتر کرده است.

در این نوشته، خوبیها و کاستیهای یادگیری از راه دور و اینترنتی را بررسی میکنیم. با آدینوشاپ همراه بمانید.
تعریف آموزش الکترونیکی
یادگیری الکترونیکی که به آن E-learning میگویند، یک مفهوم کلی است. این روش به استفاده از فناوریهای دیجیتال و الکترونیکی، مخصوصاً اینترنت و ابزارهایی مثل کامپیوتر، تبلت و گوشی هوشمند برای یادگیری و آموزش اشاره دارد.
این نوع آموزش شامل فعالیتها و شیوههای گوناگونی است که به صورت دیجیتال ارائه میشوند. برای نمونه میتوان به دورههای آنلاین، کلاسهای مجازی، وبینارها، کتابهای الکترونیکی، فیلمهای آموزشی و نرمافزارهای تعاملی یادگیری اشاره کرد.
به عنوان مثال، میتوان به پلتفرم شاد اشاره کرد که در دوران همهگیری کرونا، جایگزین کلاسهای حضوری شد. یا سامانهای مثل مایمدیو که توسط آموزش و پرورش طراحی شده تا برخی خدمات آموزشی و فایلهای درسی را در اختیار دانشآموزان قرار دهد.
مزیت و ویژگی های کلیدی آموزش الکترونیکی عبارتند از:
1- دسترسی آسان
یادگیری آنلاین این فرصت را در اختیار افراد قرار میدهد که از هر جای دنیا و تنها با اتصال به اینترنت، به محتوای آموزشی مورد نیاز خود دسترسی پیدا کنند.
2- انعطاف پذیری بالا
یادگیری آنلاین این امکان را فراهم میکند که فرد با انعطاف بیشتری زمان و مکان یادگیری را خودش انتخاب کند. در این روش، هر شخص میتواند در هر ساعت از روز و در هر مکانی که راحت باشد، به فراگیری مطالب بپردازد.
3- تعامل
بسیاری از سایتهای آموزشی، امکانات مختلفی برای مشارکت بیشتر دانشآموزان فراهم کردهاند. این امکانات شامل آزمونها، تمرینها، تالارهای گفتگو و محیطهای شبیهسازی شده است که به غنیتر شدن فرآیند یادگیری کمک میکنند.
4- تنوع چند رسانه ای
در آموزش آنلاین، معمولاً از ابزارهای گوناگونی مانند ویدئو، فایل صوتی، پویانمایی و تصویر استفاده میشود تا محتوای آموزشی را به شکلی جذابتر و گیراتر به فراگیران منتقل کند.
5- ارزیابی و بازخورد
سامانههای آموزشی این امکان را دارند که به صورت خودکار، آزمونها را تصحیح کنند و نتیجه را بلافاصله در اختیار دانشآموزان قرار دهند. این ویژگی به آنها کمک میکند میزان یادگیری خود را ارزیابی کرده و از وضعیت پیشرفتشان آگاه شوند.
6- یادگیری شخصی
سامانههای آموزش آنلاین این فرصت را در اختیار افراد قرار میدهند تا هر کسی به شکل مستقل و با استفاده از منابع آموزشی موجود، دانش خود را در زمینههای گوناگون افزایش دهد و مهارتهایش را بهبود ببخشد.
7- همکاری
یادگیری از طریق اینترنت این امکان را فراهم میکند که افراد به صورت گروهی و با همکاری یکدیگر مطالب جدید را بیاموزند. این کار با بهرهگیری از کلاسهای آنلاین، صفحههای گفتوگو و کارهای تیمی مشترک انجام میشود.
معایب آموزش الکترونیکی
یادگیری از طریق اینترنت و کامپیوتر، با وجود خوبیهای فراوانی که دارد، یک سری کاستیها هم دارد. از جمله مهمترین این کمبودها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
فقدان تعامل چهره به چهره
در روش آموزش الکترونیکی، برخلاف کلاسهای معمولی، امکان ارتباط مستقیم و رودررو وجود ندارد. این موضوع گاهی باعث میشود فرد احساس تنهایی کند و برخی از سوالات یا ابهاماتش بدون پاسخ بماند.
تعامل اجتماعی محدود
یادگیری از راه دور ممکن است باعث کاهش ارتباطات اجتماعی و رشد مهارتهای فردی شود که معمولاً از همکاری نزدیک با دیگران در کلاسهای حضوری به دست میآید. همچنین این روش احتمالاً فرصتهای کمتری برای ایجاد شبکههای ارتباطی و دوستیهای پایدار فراهم میکند.
مسائل فنی
گاهی اوقات مشکلات فنی باعث ایجاد وقفه در فرآیند یادگیری میشوند. این مشکلات میتوانند شامل اینترنت ناپایدار، باگهای نرمافزاری یا خرابی قطعات سختافزاری باشند. چنین موانعی روند آموزشی را با اختلال مواجه کرده و یادگیری را برای افراد دشوار میکنند.
الزامات سواد دیجیتال
یادگیری الکترونیکی برای کار کردن به ابزارهای دیجیتال و اینترنت نیاز دارد. اگر دانشآموزی کار با این ابزارها را بلد نباشد، ممکن است در استفاده از سامانههای آموزشی، دریافت درسها و شرکت کردن در کلاسها به مشکل بخورد.
تجربه حضوری محدود
بعضی از درسها مثل کارهای آزمایشگاهی یا مهارتهای فنی که نیاز به کار عملی دارند، به خاطر نبودن امکان تمرین فیزیکی و تجربه مستقیم، به خوبی از طریق کلاسهای آنلاین قابل یادگیری نیستند.
تقلب و سرقت ادبی
آموزش آنلاین گاهی این امکان را فراهم میکند که برخی از دانشآموزان و دانشجویان در کارهای درسی خود صداقت نداشته باشند. برای مثال، ممکن است در امتحانات تقلب کنند یا مطالب دیگران را بدون اجازه کپی کنند. به زبان ساده، بعضی افراد به جای اینکه خودشان درس بخوانند، فقط از دوستانشان یا از اینترنت برای پاسخ دادن به سوالات استفاده میکنند. این کار باعث میشود چیزهای جدید را به خوبی یاد نگیرند و سطح علمی آنها پایین بیاید.
نابرابری و دسترسی
همهٔ افراد به یک اندازه به ابزارهای فناوری و اینترنت باکیفیت دسترسی ندارند. این مسئله ممکن است باعث ناعدالتی در آموزش شود و شرایط را برای بعضی از دانشآموزان سخت کند.
اتکای بیش از حد به صفحهنمایش
کار طولانی با صفحهنمایش برای آموزش آنلاین میتواند باعث خستگی چشم، کمشدن انرژی و بروز مشکلات دیگر برای سلامتی شود.
عدم تحرک
آموزش آنلاین در مقایسه با کلاسهای حضوری، تحرک بدنی افراد را کمتر میکند. این کاهش فعالیت میتواند منجر به افزایش وزن و بروز مشکلات سلامتی مرتبط با آن شود.
با این حال، باید توجه داشت که این مشکلات دلیلی برای کنار گذاشتن سیستم آموزش الکترونیکی نیست. بلکه بهتر است مراکز و نهادهای آموزشی با ارتقای کیفیت دورههای آنلاین و طراحی برنامهریزیهای مناسب، این کاستیها را جبران کنند.













