تحقیق در مورد زانوی ضربدری و علل ایجاد آن

زانوی ضربدری که به آن پای ضربدری هم می‌گویند، یک حالت خاص از قرارگیری پاها است. در این حالت، وقتی فرد با پاهای جفت می‌ایستد، زانوهایش به هم می‌چسبند اما قوزک پاهایش از هم فاصله می‌گیرند. این حالت باعث می‌شود پاها به شکل یک ضربدر به نظر برسند.

**چه چیزی باعث ایجاد زانوی ضربدری می‌شود؟**

دلایل مختلفی می‌توانند در به وجود آمدن این حالت نقش داشته باشند:

* **در کودکان:** این مشکل در دوران کودکی بسیار شایع است و معمولاً بخشی از روند طبیعی رشد محسوب می‌شود و با بزرگ‌تر شدن کودک، خودبه‌خود برطرف می‌شود.
* **کمبود ویتامین:** کمبود ویتامین‌های مهم به‌ویژه ویتامین D و کلسیم که برای استحکام استخوان‌ها ضروری هستند، می‌تواند باعث نرمی استخوان‌ها و در نهایت ایجاد زانوی ضربدری شود.
* **اضافه وزن:** وزن زیاد فشار بیشتری به پاها و به‌ویژه زانوهای در حال رشد وارد می‌کند و می‌تواند این مشکل را ایجاد یا آن را بدتر کند.
* **عارضه‌های دیگر:** گاهی اوقات برخی بیماری‌های استخوانی یا مشکلات مفصلی نیز می‌توانند دلیل به وجود آمدن پای ضربدری باشند.

**چگونه می‌توان زانوی ضربدری را تشخیص داد؟**

مهم‌ترین نشانه آن، همان ظاهر مشخص پاها است که در آن زانوها به هم می‌چسبند ولی مچ پاها از هم جدا هستند. علاوه بر این، ممکن است فرد علائم دیگری نیز داشته باشد:

* احساس درد در ناحیه زانو، لگن یا مچ پا
* تغییر در نحوه راه رفتن (لنگیدن)
* احساس ناراحتی یا سختی در حرکت مفصل زانو
* کاهش دامنه حرکت زانو

زانوی ضربدری چیست؟

زانوی ضربدری، نوعی ناهنجاری در مفصل زانو است که در آن فرد نمی‌تواند هر دو زانو و مچ پا را همزمان به هم بچسباند. در پزشکی به این حالت ژنو والگوم می‌گویند. در ادامه بیشتر با این مشکل و روش‌های بهبود آن آشنا خواهید شد. با ما همراه باشید.

ویژگی های زانوی ضربدری

در حالت ایستادن طبیعی، وقتی زانوها چسبیده به هم هستند، معمولاً قوزک‌های پا نیز بدون فاصله و به هم چسبیده‌اند. اما اگر زانوها به هم بچسبند ولی بین قوزک‌های پا فاصله ایجاد شود، به این حالت «پای ضربدری» گفته می‌شود. ویژگی اصلی این وضعیت، افزایش انحراف ساق پا به سمت بیرون نسبت به حالت عادی است.

علل ایجاد

دلایل مختلفی می‌توانند باعث به وجود آمدن مشکل زانوی ضربدری شوند. این دلایل شامل موارد زیر است:

* در کودکان، ممکن است صفحه رشد استخوان به درستی و هماهنگ عمل نکند.
* برخی از بیماری‌ها مانند نرمی استخوان (راشیتیسم) که باعث می‌شوند استخوان‌ها مواد معدنی لازم را به اندازه کافی جذب نکنند.
* آسیب‌ها و ضربه‌هایی که به بدن وارد می‌شود، مخصوصاً اگر به صفحه رشد استخوان در کودکان آسیب برساند.
* ساییدگی و فرسودگی مفصل زانو (آرتروز)
* پاره شدن رباط‌های زانو
* بیماری آرتریت روماتویید
* بهبود نیافتن صحیح شکستگی‌هایی که در انتهای استخوان ران ایجاد می‌شوند.
* بهبود نیافتن درست شکستگی‌هایی که در قسمت بالایی استخوان ساق پا (درشت‌نی) رخ می‌دهد.

انواع زانوی ضربدری

دو گونه اصلی از پای ضربدری وجود دارد:

۱. پای ضربدری طبیعی:
این حالت بین کودکان بسیار شایع است و بخشی عادی از روند رشد آنها محسوب می‌شود. معمولاً این نوع پای ضربدری پس از رسیدن کودک به سن ۷ یا ۸ سالگی، خودبه‌خود برطرف می‌شود.

۲. پای ضربدری بیماری‌زاد:
این نوع از پای ضربدری به دلیل مشکلات و بیماری‌های دیگر مانند راشیتیسم، بیماری «دیسپلازی اپی فیزیال متعدد» یا شکستگی‌های قدیمی در قسمت بالایی استخوان ساق پا (ناحیه زانو) ایجاد می‌شود.

پای ضربدری در کودکان بیشتر از دو سال

پای ضربدری در کودکان بین سه تا پنج سال، وضعیتی رایج و معمولاً بی‌ضرر است. این حالت که به آن والگوس زانو نیز می‌گویند، اغلب با صافی کف پا همراه می‌باشد. استفاده از کفش‌های مخصوص می‌تواند به اصلاح این مشکل کمک کند. خوشبختانه در بیشتر کودکان، این شکل از پاها تا سن شش سالگی خودبه‌خود درست می‌شود. با این حال، بهتر است برای اطمینان از عدم وجود هرگونه بیماری جدی، کودک توسط پزشک معاینه شود.

عوارض زانوی ضربدری

1. شکل ظاهری نامناسب پاها
2. کوتاه شدن قد
3. به هم خوردن حالت طبیعی راه رفتن
4. ساییدگی و درد مفصل زانو در سنین پایین
5. آسیب‌پذیر شدن بیشتر مفصل زانو
6. احساس درد در ناحیه زانو که ممکن است در سمت داخلی به دلیل کشیدگی بافت‌های نرم، و در سمت خارجی به دلیل فشرده شدن استخوان‌های ران و درشت‌نی به یکدیگر ایجاد شود
7. ایجاد مشکلات ساختاری در پا و مچ پا (مانند صافی کف پا و چرخش استخوان پاشنه به سمت بیرون)

علائم و نشانه‌ها

فردی که پای ضربدری دارد نمی‌تواند به طور کاملاً صاف بایستد، به طوری که زانوها و پاهایش هم‌زمان در یک راستا قرار بگیرند. اگر فاصله‌ای حدود ۱۰ سانتی‌متر یا کمتر بین قوزک‌های پا وجود داشته باشد، معمولاً جای نگرانی نیست و این مشکل به مرور زمان خودبه‌خود برطرف می‌شود.
اما در صورت مشاهده هر یک از نشانه‌های زیر، لازم است فرد توسط پزشک متخصص یا فیزیوتراپیست معاینه شود:

– فاصله بین دو قوزک پا بیش از ۱۰ سانتی‌متر باشد.
– در حالت ایستاده، قسمت پایینی پاها فاصله زیادی از هم داشته باشند.
– زانوها به سمت داخل یا خارج انحراف واضح داشته باشند.
– احساس درد در ناحیه زانو وجود داشته باشد.
– فرد در راه رفتن یا ایستادن دچار مشکل شود.

روش‌های درمانی زانوی ضربدری در کودکان

برای کودکانی که به بیماری‌هایی مانند نرمی استخوان، اسکوربوت و مشکلات مشابه دچار هستند، باید غذاهای مقوی و سالم داده شود تا این کمبودها جبران شود. این کار به طور طبیعی به بهبود وضعیت پای ضربدری نیز کمک می‌کند. همچنین، انجام فیزیوتراپی زیر نظر متخصص می‌تواند در درمان این مشکل مؤثر باشد.

معاینه دقیق کف پا بسیار اهمیت دارد. اگر مشکلی مانند صافی کف پا وجود داشته باشد، باید برطرف شود. برای درمان صافی کف پا معمولاً از کفی طبی داخل کفش استفاده می‌شود. این کار فشار روی پا را کم می‌کند و احتمال شکستگی استخوان را کاهش می‌دهد. علاوه بر این، اصلاح صافی کف پا به راه رفتن بهتر کودک کمک کرده و از خستگی ناشی از این مشکل می‌کاهد.

اگر کودک اضافه وزن داشته باشد، فشار بیشتری به زانوهایش وارد می‌شود. بهتر است ورزش‌هایی به او آموزش داده شود که باعث فشار آمدن به زانوها نشود.