ظهیری سمرقندی نویسنده و ادیب ایرانی در سده ششم هجری بود. او در شهر سمرقند که امروزه در ازبکستان قرار دارد، به دنیا آمد و رشد کرد. دوران جوانی او همزمان با حکومت سلجوقیان بود.
مهمترین اثر او کتاب **«اغراض السیاسه فی اعراض الریاسه»** است که بیشتر با نام **سندبادنامه** شناخته میشود. این کتاب یک داستان اخلاقی و پندآموز است که در قالب داستانهای جذاب و پرماجرا نوشته شده است. او این کتاب را از زبان پهلوی به فارسی برگرداند و با نثری زیبا و روان آن را آراست.
آثار ظهیری آینهای از فرهنگ، اخلاق و سیاست دوران خود هستند و نثر ساده و شیوای او باعث شده است نوشتههایش حتی پس از گذشت قرنها، تازه و خواندنی باقی بمانند.

ظهیری سمرقندی، نویسنده و شاعری بود که در قرن ششم هجری در شهر سمرقند زندگی میکرد. سمرقند در آن دوران یکی از شهرهای مهم و پررونق فرهنگی به شمار میرفت. شهرت اصلی او به خاطر نثر زیبا و نوشتههای ادبی ارزشمندش است. با اینکه جزئیات زیادی از زندگی شخصی او موجود نیست، اما نامش به عنوان یکی از شخصیتهای تاثیرگذار در ادبیات فارسی باقی مانده است.
زندگینامه ظهیر سمرقندی
ظهیر سمرقندی از نویسندگان و شاعران نامدار فارسیزبان در سده ششم هجری بود. زادگاه او سمرقند، یکی از شهرهای مهم و پررونق در زمینه فرهنگ و دانش در ایران و جهان اسلام به شمار میرفت. شهرت اصلی ظهیر به خاطر نثر روان و داستانهای جذاب و پرکشش اوست. یکی از معروفترین کتابهای او «سندر و گمجار» نام دارد که داستانی عاشقانه و به سبک قصههای قدیمی فارسی نوشته شده است. نوشتههای او آمیزهای از شعر و نثر آهنگین است و همین ویژگی باعث شده آثارش بسیار مورد پسند و ستایش قرار گیرد.
جزئیات زیادی از زندگی شخصی ظهیر سمرقندی در دسترس نیست، اما او همواره به عنوان یکی از چهرههای درخشان ادبیات فارسی شناخته میشود و نوشتههایش همچنان نزد دوستداران ادب فارسی جایگاه ویژهای دارد. سبک نوشتاری ظهیر به خاطر بهرهگیری از استعارههای زیبا، تشبیهات گیرا و تصویرسازیهای پرمعنا، نمونهای برجسته از نثر هنرمندانه و فنی محسوب میشود.
آثار محمد بن علی ظهیر سمرقندی
آثار و نوشتههای او شامل این موارد است:
سندر و گمجار
“سندر و گمجار” که با نام “سندبادنامه” هم شناخته میشود، مشهورترین کتاب این نویسنده است. این کتاب به نثر نوشته شده و دربرگیرنده داستانهای عاشقانه و پندآموز است که با نثری آهنگین و زیبا بیان شدهاند. “سندر و گمجار” داستانهایی از عشق و ماجراهای خیالی و نمادین را روایت میکند که در آن خوبیهای اخلاقی و درسهای زندگی به شکلی دلنشین و هنرمندانه گنجانده شدهاند.
ظهیر سمرقندی در این کتاب از نثری زیبا و موزون استفاده کرده که از شاخصههای مهم نثر ادبی و فنی فارسی به شمار میرود. این نثر پر از تشبیههای زیبا، کنایههای ظریف و تصویرهای شاعرانه است و به عنوان یکی از نمونههای درخشان نثر فارسی در دوره اسلامی شناخته میشود. این کتاب در قالب یک داستان پندآموز و اخلاقی نوشته شده و مجموعهای از حکایتها و داستانهای کوتاه را در بر میگیرد که به شکل قصههای نمادین و اخلاقی ارائه شدهاند.
سندبادنامه
کتاب “سندبادنامه” دربارهٔ ماجراهای شاهزادهای به نام سندباد است که در دربار پادشاه زندگی میکند. او به ناحق متهم به انجام کار بدی میشود و حکم اعدام میگیرد. وزیران پادشاه، برای نجات او، هر شب برای شاه یک داستان پندآموز و عاقلانه تعریف میکنند تا نظر شاه را عوض کنند و او از کشتن سندباد منصرف شود.
این داستانها معمولاً دربارهٔ ارزشهایی مانند وفاداری، راستگویی، انصاف و عاقبتاندیشی هستند. نوشتههای ظهیری سمرقندی در این کتاب، از نظر ادبی بسیار زیبا و منظم است و هم از لحاظ زبان و هم از نظر محتوا تحسین شده است.
این کتاب یکی از برترین آثار ادبیات فارسی در زمینهٔ داستانهای اخلاقی و آموزنده به حساب میآید و روی نوشتههای بعد از خودش هم تأثیر زیادی گذاشته است. در طول زمان، نویسندگان و شاعران مختلفی این داستانها را به شکلهای دیگری بازنویسی کردهاند.
زندگینامه شمس تبریزی













