هیچ محصولی در سبد خرید نیست.
زمان مطالعه1 دقیقه
می پسنـدم0
اندازه متن12
عشایر افرادی هستند که سبک زندگی کوچنشینی دارند. آنها به جای سکونت در یک مکان ثابت، همواره در حال حرکت و جابجایی هستند. این جوامع معمولاً برای یافتن مراتع تازه و منابع آب، همراه با دامهای خود از نقطهای به نقطه دیگر کوچ میکنند.
زندگی عشایری اغلب در چادرها یا سرپناههای موقت سپری میشود که به راحتی قابل جمعآوری و جابجایی است. آنها عمدتاً در مناطق کوهستانی، دشتها و بیابانها زندگی میکنند و مهارتهای ویژهای در هماهنگی با طبیعت و شرایط سخت محیطی دارند.
عشایر به گروههایی از مردم گفته میشود که به شکل قبیلهای در یک ناحیه روستایی در کنار هم زندگی میکنند. در سراسر جهان، قبیلههای عشایری گوناگونی وجود دارند. هر یک از این قبیلهها، آیینها و سنتهای ویژه خود را دارند. ویژگی مهم دیگر زندگی عشایری این است که آنها با تغییر فصلها، به جاهای دیگر کوچ میکنند.
عشایر به ریشههای قومی و خانوادگی خود سخت پایبند هستند. این دلبستگی عمیق، باعث ایجاد پیوند و یکپارچگی میان آنها میشود. زبان مشترک و آداب و رسوم قومی، مانند رشتهای نامرئی، اعضای جامعه عشایری را به هم متصل میکند. در مواقع سختی و مشکلات، آنها تنها نیستند و میتوانند روی کمک و پشتیبانی افراد قبیله خود حساب کنند. در گذشته، تعداد عشایر در سراسر جهان بیشتر بود؛ اما امروزه با گسترش شهرها و تبدیل شدن زمینهای طبیعی و روستاها به مناطق شهری، قلمرو و جمعیت عشایر کاهش یافته است. سبک زندگی آنها، زندگی ثابت و یکجایی نیست و آنها هر چند وقت یکبار، بر اساس شرایط، محل زندگی خود را عوض میکنند و کوچ میکنند.
در جامعه عشایری، کارهای سنگین و دشوار معمولاً بر عهده مردان است. شغل اصلی آنها کشاورزی و نگهداری از حیوانات است. عشایر معمولاً به کارهای صنعتی و بازرگانی تمایلی ندارند و چون افرادی قوی و خودکفا هستند، بیشتر نیازهایشان را درون ایل و قبیله برطرف میکنند. در بیشتر مناطق، عشایر از گلههای گوسفند، بز، شتر و گاو نگهداری میکنند و از فرآوردههای این حیوانات مانند گوشت، شیر، پشم و چرم استفاده میکنند. زندگی با حیوانات و شرایط محیطی باعث میشود که عشایر در فصلهای مختلف، به مناطقی کوچ کنند که چراگاههای مناسب و آب و هوای بهتری دارند.
عشایر علاوه بر این، مهارتهای گوناگونی دارند که باعث میشود کمتر به دیگران وابسته باشند. این مهارتها شامل ساخت صنایع دستی، کار با چوب، خیاطی و سوزندوزی، حصیربافی و نیز ساختن خانههای سنتی است. برخی از افراد عشایر همچنین در تعمیر ابزار و وسایل مورد استفاده خود مهارت دارند.
هر سبک زندگی، دشواریها و مزایای خاص خودش را دارد. زندگی کوچنشینی هم از این قاعده جدا نیست.
عشایر به خاطر سبک زندگی و کارهایی که انجام میدهند، از توانایی و قدرت بالایی برخوردارند.
آنها افرادی اجتماعی هستند و به خوبی با دیگران رابطه برقرار میکنند.
از آنجا که از مواد طبیعی استفاده میکنند، بدنشان از سلامت بیشتری برخوردار است.
هوای محل زندگی آنها پاک و عاری از هر گونه آلودگی است.
به دلیل کوچ کردن و سفرهای متعدد، با مناطق گوناگون آشنا میشوند و جغرافیای گستردهای را میشناسند.
هم زنان و هم مردان از سنین پایین، مهارتها و هنرهای مختلفی را فرامیگیرند.
آنها با اعضای خانواده و قبیله خود بسیار صمیمی و مهربان هستند.
ممکن است خواندن و نوشتن را نیاموزند.
آنها در چادر زندگی میکنند و هر فصل برای یافتن محیط تازهای کوچ میکنند.
عشایر زندگی خود را بر پایه دامداری و کشاورزی میگذرانند و از منابع طبیعی محدود بهره میبرند. گاهی این موضوع باعث کمبود خوراک، آب و انرژی میشود.
در جامعه عشایری، مردان نقش اصلی را دارند و زنان با محدودیتهای زیادی روبهرو هستند.
چادرها نمادی بسیار کهن و مهم در زندگی کوچنشینان هستند. عشایر به دلیل سبک زندگی متحرک و سفرهای پیاپی، چادر را به عنوان خانه خود برمیگزینند. برپا کردن و جمعکردن چادرها بسیار آسان است و هنگام کوچ کردن، مشکلی ایجاد نمیکند. جنس چادرها از پوششهای محکم و بادوام است تا در برابر شرایط گوناگون آبوهوایی مانند توفان و باران از ساکنانش محافظت کند.
زندگی در چادر، پیوند عاطفی میان اعضای خانواده را محکمتر میکند. همچنین، ساختن و تعمیر چادرها، در مقایسه با خانههای ثابت، هزینه بسیار کمتری دارد. این ویژگی برای عشایر که پیوسته در حال جابهجایی هستند، اهمیت فراوانی دارد.
در مناطق شمالی، غربی و جنوبی ایران، گروههای عشایری گوناگونی زندگی میکنند.
| نام عشایر | محل سکونت |
| شاهسون | آذربایجان – اردبیل |
| ترک قشقایی | اصفهان – فارس – خوزستان – بوشهر – کهگیلویه و بویر احمد – شازند – چهار محال و بختیاری |
| ترکمن | خراسان شمالی و استان گیلان |
| کرد و لک | ایلام – ماکو – آذربایجان غربی – خراسان شمالی – کردستان – کرمانشاه |
| لر و لک | فارس – ایلام – چهارمحال و بختیاری – مرکزی – اصفهان – کهگیلویه و بویر احمد – خوزستان – همدان – لرستان |
| عرب | سواحل خلیج فارس – خوزستان |
| ایل الیکایی | تهران – سمنان |
| افشار | خراسان رضوی – کرمان – زنجان |
