هیچ محصولی در سبد خرید نیست.
زمان مطالعه2 دقیقه
می پسنـدم0
اندازه متن12
سیاره نپتون، هشتمین و دورترین سیاره از خورشید در منظومه شمسی ماست. این غول یخی، جهانی بسیار سرد، تاریک و پر از بادهای شدید است.
**ظاهر و مشخصات:**
نپتون به خاطر رنگ آبی زیبایش شناخته میشود. این رنگ به دلیل وجود گاز متان در جو آن است. این سیاره بسیار بزرگ است و میتواند حدود ۶۰ کره زمین را در خود جای دهد. مانند سیاره همسایه خود، اورانوس، نپتون نیز یک “غول یخی” محسوب میشود.
**جو و آب و هوا:**
جو نپتون مکان آرامی نیست! در این سیاره سریعترین بادهای منظومه شمسی میوزند که سرعت آنها گاهی به ۲۰۰۰ کیلومتر در ساعت میرسد. این طوفانهای عظیم و غولآسا، لکههای تیرهای روی سطح سیاره ایجاد میکنند.
**کشف و مدار:**
نپتون آنقدر از ما دور است که با چشم غیرمسلح دیده نمیشود. این سیاره اولین بار نه با رصد، بلکه با محاسبات ریاضی کشف شد. ستارهشناسان متوجه شدند که مدار اورانوس به دلیل کشش گرانشی یک سیاره ناشناخته، مختل شده است و سپس نپتون را در آسمان پیدا کردند. یک سال در نپتون، یعنی یک بار چرخش به دور خورشید، برابر با ۱۶۵ سال زمینی طول میکشد.
**حلقهها و قمرها:**
نپتون مانند زحل حلقههایی دارد، اما این حلقهها بسیار کمرنگ و به سختی دیده میشوند. این سیاره ۱۴ قمر شناختهشده دارد که بزرگترین آنها “تریتون” نام دارد. تریتون بسیار سرد است و روی آن آتشفشانهای یخی وجود دارد که نیتروژن منجمد را به فضا فوران میکنند.
در نتیجه، نپتون دنیایی دور، اسرارآمیز و خشن با آبوهوایی فوقالعاده Extreme است که در لبه منظومه شمسی ما در حال چرخش است.
نپتون هشتمین سیاره از خورشید است و به دلیل گاز متان در هوای اطرافش، به رنگ آبی روشن میدرخشد. در ادامه بیشتر با این سیاره آشنا خواهیم شد. با ما همراه باشید.
نپتون چهارمین سیاره گازی بزرگ است. از نظر بزرگی و ساختار، بسیار شبیه به سیاره کناری خود، اورانوس، میباشد.
نپتون خدای دریا: این سیاره به نام خدای دریاها و برادر اورانوس نامگذاری شده است.
سیاره نپتون معمولاً به رنگ آبی دیده میشود. این رنگ آبی به خاطر وجود گاز متان در جو این سیاره است. متان نور قرمز را جذب میکند و نور آبی خورشید را بازمیتاباند، به همین دلیل نپتون از زمین آبی به نظر میرسد.
ساختار نپتون بسیار شبیه سیارههای گازی مانند اورانوس است. با این تفاوت که در نپتون، هیدروژن فلزی مایع وجود ندارد و در عوض لایهای متراکم از موادی شبیه به آب، هسته آن را احاطه کرده است. روی این لایه نیز لایهای از هیدروژن و هلیوم مایع قرار دارد.
جو نپتون ضخیم و آبی رنگ است و مقدار زیادی نور را منعکس میکند. علاوه بر متان، جو آن حدود ۸۰ تا ۸۵ درصد از گاز هیدروژن و ۱۵ تا ۱۹ درصد از گاز هلیوم تشکیل شده است.
نپتون حرکت بسیار کندی به دور خورشید دارد؛ به طوری که یک بار چرخش کامل آن به دور خورشید حدود ۱۶۵ سال طول میکشد. از زمانی که این سیاره کشف شده، تقریباً فقط یک بار موفق شده مدار خود را کامل کند. همچنین هر بار چرخش نپتون به دور خودش تنها حدود ۱۷ ساعت و ۵۰ دقیقه زمان میبرد.
برای فرار از جاذبه نپتون باید با سرعت حدود ۲۳ کیلومتر در ثانیه حرکت کرد. این سیاره دو قمر بزرگ به نامهای “تریتون” و “نرئید” دارد و علاوه بر آن، قمرهای کوچک زیادی نیز در اطراف آن وجود دارند.
پیش از این، دانشمندان فکر میکردند نپتون سیارهای آرام است، اما فضاپیمای ویجر ۲ نشان داد که بادهایی با سرعت فوقالعاده زیاد، تا ۶۴۰ کیلومتر بر ساعت، در جو آن میوزد.
اگر حرکت سیاره اورانوس در مسیر خود کاملاً منظم بود، بدون شک سیاره نپتون دیرتر کشف میشد. در سال ۱۷۹۰ میلادی، ستارهشناس فرانسوی به نام ژان باتیست دولامبر، یک نقشه از مسیر حرکت اورانوس تهیه کرد. در سالهای اول، موقعیت اورانوس در آسمان با نقشهای که او کشیده بود همخوانی داشت؛ اما به تدریج اختلافاتی بین نقشه و موقعیت واقعی سیاره دیده شد.
در نهایت، دانشمندان متوجه شدند که باید دوباره این موضوع را بررسی کنند. یک ستارهشناس فرانسوی دیگر به نام آلکسی بوار این کار را بر عهده گرفت. در ابتدا محاسبات او با حرکت اورانوس هماهنگ به نظر میرسید، ولی پس از مدتی باز هم تفاوتهایی پدید آمد. بوار این ایده را مطرح کرد که احتمالاً سیارهای در فاصله دورتر از اورانوس وجود دارد و نیروی جاذبه آن، اورانوس را از جای محاسبه شده کمی جابجا میکند.
جان کاوچ آدامز از سال ۱۸۴۱ شروع به تحقیق و محاسبه برای یافتن این سیاره ناشناخته کرد. او در سپتامبر ۱۸۴۵ نتیجه کارش را با ستارهشناس معروف، سر جورج بیدل ایری، در میان گذاشت و از او خواست که در آسمان به دنبال این سیاره بگردد.
ایری تا مدتی این درخواست را انجام نداد؛ شاید چون آدامز در آن زمان چهره شناختهشدهای نبود. اما سرانجام در ژوئیه ۱۸۴۶ از ستارهشناسی به نام جیمز کالیس خواست که جستجو را آغاز کند. کالیس در چهارم اوت ۱۸۴۶ نپتون را دید، اما متوجه نشد که آن یک سیاره است.
در همین زمان، ستارهشناس فرانسوی اوربن ژان ژوزف لووریه نیز به محاسبه محل این سیاره ناشناخته پرداخت. او نتیجه محاسباتش را برای یوهان گاله، که در رصدخانه برلین کار میکرد، فرستاد و از او خواست هرچه سریعتر به جستجوی سیاره بپردازد.
نامه لووریه در ۲۳ سپتامبر ۱۸۴۶ به گاله رسید. او در همان شب تلسکوپ خود را به سمت آسمان گرفت و سیاره را تنها با یک درجه اختلاف نسبت به نقطه پیشنهادی لووریه مشاهده کرد. از آنجا که رصدخانه برلین به تازگی نقشهای از آن بخش آسمان تهیه کرده بود، کشف نپتون ممکن شد.
برای مدتها بحث و جدل ناخوشایندی درگرفت که چه کسی سزاوار عنوان “کاشف نپتون” است. امروزه بیشتر اخترشناسان معتقدند آدامز و لووریه به خاطر محاسبات دقیق و پیچیدهای که منجر به کشف نپتون شد، کاشفان اصلی این سیاره هستند و یوهان گاله نیز به عنوان کسی که برای اولین بار نپتون را رصد کرد، در تاریخ ستارهشناسی ماندگار شده است.
جو نپتون از ۷۴ درصد هیدروژن، ۲۵ درصد هلیوم و حدود ۱ درصد متان تشکیل شده است. وجود متان در جو این سیاره باعث جذب نور قرمز و بازتابش نور آبی میشود و به نپتون رنگ آبی زیبایی میبخشد.
ساختار نپتون از سه بخش اصلی تشکیل شده: لایه بیرونی شامل گازهای هیدروژن، هلیوم و متان؛ لایه میانی متشکل از آب منجمد، متان و آمونیاک؛ و هسته مرکزی که از سنگ و سیلیکات تشکیل شده است. پس از کشف این سیاره، اطلاعات کمی درباره آن در دسترس بود تا اینکه در ۲۵ اوت ۱۹۸۹، کاوشگر وویجر ۲ از فاصله ۵۰۰۰ کیلومتری نپتون عبور کرد و دادههای ارزشمندی درباره این غول گازی جمعآوری کرد. این کاوشگر نشان داد که نپتون آبوهوای بسیار خشن و طوفانهای شدیدی دارد.
مشهورترین ویژگی نپتون، “لکه سیاه بزرگ” است که در نیمکره جنوبی سیاره قرار دارد. این پدیده که شبیه یک گردباد عظیم است، اندازهای برابر با کره زمین دارد و بر خلاف جهت حرکت عقربههای ساعت میچرخد. گاهی اوقات این لکه، لکههای سیاه کوچکتری نیز ایجاد میکند. ابرهای سفیدرنگی در اطراف این لکه دیده میشوند. لکه سیاه بزرگ از نظر ویژگیها شبیه لکه سرخ مشتری است، با این تفاوت که شکل و اندازه آن بیشتر تغییر میکند.
در نزدیکی قطب جنوب نپتون، لکه سیاه دیگری به شکل بادام وجود دارد که “لکه سیاه ۲” نامیده میشود. با وجود اینکه بادهای پرسرعت در سراسر نپتون میوزند، سریعترین آنها در نزدیکی لکه سیاه بزرگ قرار دارد و سرعت آن به ۲۴۰۰ کیلومتر در ساعت میرسد.
دانشمندان از کشف آبوهوای خشن نپتون توسط وویجر ۲ شگفتزده شدند. در حالی که در زمین، خورشید منبع اصلی انرژی برای ایجاد طوفان است، نپتون هزار برابر کمتر از زمین از خورشید انرژی دریافت میکند. همچنین سه سال قبل از این رویداد، وویجر ۲ کشف کرده بود که اورانوس – همسایه نپتون – فعالیت جوی نسبتاً آرامی دارد. با توجه به فاصله زیاد اورانوس از خورشید، انتظار میرفت که نپتون که ۱.۶ میلیارد کیلومتر از اورانوس دورتر است، دستکم به همان اندازه آرام باشد.
وجود بادها و طوفانهای شدید در نپتون نشان میدهد که این سیاره انرژی خود را از منبع دیگری تأمین میکند. وویجر ۲ کشف کرد که با وجود تشابه دمای اورانوس و نپتون، نپتون برخلاف اورانوس انرژی بیشتری از آنچه دریافت میکند، تابش میدهد. به نظر میرسد این گرمای اضافی از هسته سنگی و داغ داخلی سیاره نشأت میگیرد. بنابراین میتوان نتیجه گرفت که گرمای درونی نپتون عامل اصلی ایجاد بادها و طوفانهای شدید در این سیاره است.
نپتون هشتمین و دورترین سیارهای است که در منظومه شمسی ما شناخته شده است. این سیاره از نظر اندازه، چهارمین سیاره بزرگ و از نظر جرم، سومین سیاره سنگین در منظومه شمسی به شمار میرود. همچنین نپتون، غول گازی با بیشترین چگالی است. جرم نپتون حدود ۱۷ برابر زمین است و کمی از سیاره همسان خود، اورانوس، سنگینتر محسوب میشود. به دلیل جرم بیشتر، نیروی گرانش قویتری دارد و همین باعث فشردهتر شدن اتمسفر و در نتیجه کوچکتر و چگالتر شدن آن نسبت به اورانوس شده است. نپتون هر ۱۶۴.۸ سال یک بار به دور خورشید میچرخد و فاصله متوسط آن از خورشید حدود ۴.۵ میلیارد کیلومتر است. نام این سیاره از خدای دریاها در اساطیر روم گرفته شده و نماد ستارهشناسی آن ♆ است که در واقع شکل سادهشدهای از نیزه سهشاخ نپتون میباشد.
نپتون با چشم غیرمسلح دیده نمیشود و تنها سیارهای در منظومه شمسی است که وجود آن ابتدا از طریق محاسبات ریاضی پیشبینی شد، نه با رصد مستقیم. تغییرات غیرمنتظره در مدار اورانوس، الکسی بووار را به این نتیجه رساند که باید سیاره ناشناختهای با نیروی گرانش خود، بر مدار اورانوس اثر میگذارد. پس از او، جان کاوچ آدامز و اوربن له وریه، هر یک به طور مستقل موقعیت نپتون را بر اساس مشاهدات بووار محاسبه کردند. در نهایت، در ۲۳ سپتامبر ۱۸۴۶، یوهان گاله توانست نپتون را با تلسکوپ در فاصلهای بسیار نزدیک به موقعیت پیشبینیشده توسط له وریه رصد کند. کمی بعد، بزرگترین قمر آن، تریتون، کشف شد. البته ۱۳ قمر دیگر شناختهشده نپتون، تا قرن بیستم و با پیشرفت تلسکوپها پیدا نشده بودند. به دلیل فاصله بسیار زیاد نپتون از زمین، اندازه ظاهری آن در آسمان بسیار کوچک است و مطالعه آن با تلسکوپهای زمینی را دشوار میکند. فضاپیمای وویجر ۲ تنها مأموریتی بود که از کنار نپتون گذشت و در ۲۵ اوت ۱۹۸۹ از آن عکسبرداری کرد. امروزه با کمک تلسکوپ فضایی هابل و تلسکوپهای بزرگ زمینی مجهز به فناوریهای پیشرفته، امکان مطالعه دقیقتر این سیاره از دور فراهم شده است.
