هیچ محصولی در سبد خرید نیست.
زمان مطالعه1 دقیقه
می پسنـدم0
اندازه متن12
سی و سه پل، یکی از شاهکارهای معماری در شهر زیبای اصفهان است که روی رودخانه زایندهرود ساخته شده است. این پل تنها یک راه برای عبور از رودخانه نیست، بلکه خود یک مکان دیدنی و تفریحی فوقالعاده است.
یکی از ویژگیهای جالب این پل، معماری هوشمندانه آن است. در زیر این پل، تاقها و دهانههایی طراحی شده که در روزهای گرم، به محلی خنک و دلپذیر برای استراحت مردم تبدیل میشود. در گذشته، این فضاها محل اجتماع افرادی بود که به دنبال فرصتی برای گپ زدن و نوشیدن یک نوشیدنی خنک بودند.
اما شگفتی اصلی سی و سه پل، در روزهایی است که آب رودخانه کم است. در این زمان، میتوان انعکاس کامل قوسهای پل را در آب دید که منظرهای تماشایی و به یاد ماندنی خلق میکند. این پل نه تنها یک سازه کاربردی، بلکه نمادی از هنر و ذوق ایرانی است که قرنهاست پابرجا مانده و هر بینندهای را مسحور خود میکند.
سی و سه پل، از بناهای تاریخی و دیدنی شهر اصفهان است که نه تنها گردشگران زیادی را به خود جذب میکند، بلکه معماری زیبا و هنرمندانهاش هر بینندهای را شگفتزده میکند.
این نوشته میکوشد تا اطلاعاتی دربارهی پیشینه، زمان ساخت، ویژگیهای معماری و شگفتیهای پنهان در سی و سه پل را به خوانندگان ارائه دهد.
منطقه چهار باغ در زمان صفویه از جایگاه ویژهای در اصفهان برخوردار بود و طرح کلی آن بر اساس دو خیابان اصلی بود که به شکل صلیب همدیگر را قطع میکردند. پل سی و سه پل در راستای یکی از این خیابانها ساخته شد تا چهار باغ عباسی را به محلههای چهار باغ بالا، عباسآباد، باغ هزار جریب و جلفا متصل کند.
ساخت این پل بر روی رودخانه زایندهرود به سال ۱۰۰۸ هجری قمری، مقارن با دوازدهمین سال پادشاهی شاه عباس اول، بازمیگردد. استاد حسین بنا اصفهانی، معمار این پل بود و اللهوردیخان، سردار نامدار شاه عباس، نظارت بر پایان کار ساخت را در سال ۱۰۱۱ بر عهده داشت.
پل سی و سه پل با درازای ۲۹۵ متر، پهنای ۱۴ متر و ۳۳ دهانه، در پانزدهم دی ماه سال ۱۳۱۰ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد. در سال ۱۳۳۰، مصطفی خان مستوفی، که در آن زمان شهردار اصفهان بود، زمینهای اطراف پل را ساماندهی کرد و مسیر آب را لایروبی نمود. همچنین در بخش شمالی پل، دیواری سنگی بنا نهاد که آثار آن تا امروز پابرجاست.
امروزه سی و سه پل به نماد شهر اصفهان تبدیل شده است. در گذشته، این پل محل گردهمایی بزرگان، شاعران، مسئولان و عموم مردم بود و جشنهای مختلفی بهویژه در عصر صفوی در آن برگزار میشد. یکی از این جشنها، جشن آبپاشان نام داشت. در این مراسم که هر سال در سیزدهم تیرماه برپا میشد، مردم روی پل جمع میشدند و با پاشیدن آب و گلاب به یکدیگر، روزی شاد و به یاد ماندنی را در کنار هم سپری میکردند.
جشن نوروزی نیز از دیگر مراسم مهم بود که به مدت هفت روز همراه با پاشیدن گلبرگ و تزیین پل با چراغهای رنگارنگ در این مکان برگزار میشد. همچنین ارامنه ساکن جلفای اصفهان در زمان صفویه، مراسم خاجشویان خود را در کنار این پل انجام میدادند.
هر سال در بیستوچهارم دی ماه، که همزمان با غسل تعمید حضرت مسیح است، مسیحیان اجازه داشتند بدن خود را در آب جاری زایندهرود بشویند. همچنین در این روز به ارامنه اجازه داده میشد تا در میدان نزدیک پل کالاهای خود را با مردم اصفهان مبادله کنند، اما حق عبور از خود پل را نداشتند.
سی و سه پل یکی از بهترین و زیباترین پلهای ایران است که هنر مهندسی و معماری را با هم ترکیب کرده است. این پل با نمای آجری و ساده خود، در پهنترین بخش رودخانه زایندهرود و در دو طبقه ساخته شده است.
افراد میتوانند از هر دو طبقه پل عبور کنند. در طبقه دوم دیوارهایی وجود دارد که از مردم در برابر بادهای تند و خطر افتادن در رودخانه محافظت میکند. همچنین طاقهای کوچکی در طول پل ساخته شده که میتوان روی آنها نشست و از دیدن طبیعت اطراف لذت برد.
برای ساخت این پل، ابتدا زمین زیر رودخانه را تا ۳۰ متر عمق با روشی خاص محکم کردهاند تا بتواند وزن پل را تحمل کند و در برابر رطوبت آب مقاوم باشد. مصالح به کار رفته در این پل شامل آجر برای بخشهای پایینی و گچ و ساروج برای بخشهای بالایی است. در گذشته، معماران ایرانی با مخلوط کردن خاک رس، خاکستر، آهک و الیاف گیاهی، مادهای به نام ساروج درست میکردند که در ساختمانسازی کاربرد داشت.
سی و سه پل، بزرگترین سازهای است که در ایران روی یک رودخانه بنا شده و در میان پلهای متعددی که روی زایندهرود قرار دارند، طویلترین آنها به شمار میرود. وقتی سی و سه قوس این پل در آب زایندهرود بازتاب مییابد، چشماندازی تماشایی و رویایی پدید میآید.
به گفته متخصصان، معماری این پل از نظر شالوده، مصالح و پایهها طوری طراحی شده که استواری آن به قرارگیری در محیط مرطوب وابسته است. در امتداد پل، راهروهایی همتراز با سطح آن وجود دارد که به بازدیدکنندگان اجازه میدهد در آن قدم بزنند و به صدای آرامشبخش جریان آب در زیر پل گوش بسپارند.
همچنین در دو سمت پل، طاقنماهایی دیده میشود که از یک سو به رودخانه و از سوی دیگر به فضای داخلی پل راه دارند. این طاقنماها که در مجموع دارای ۹۹ طاقچه هستند، راهرویی باریک و دارای سقف را برای تردد گردشگران فراهم کردهاند. در گذشته، داخل این طاقچهها تابلوهای نقاشی نصب شده بود که امروزه دیگر اثری از آنها باقی نمانده است.
بعضی از مردم فکر میکنند که این پل را به این دلیل “سی و سه پل” نامیدهاند که اللهوردیخان، سازنده آن، اهل گرجستان بود و الفبای گرجی ۳۳ حرف دارد. پس این نام را برای پل انتخاب کردند.
عده دیگری هم بر این باورند که عدد ۳۳ نماد آناهیتا، ایزدبانوی آب در ایران باستان است.
اما حقیقت این است که این پل در ابتدا چهل دهانه یا همان قوس داشت. به مرور زمان، به خاطر کاشت درختان یا تغییر مسیر رودخانه، برخی از این دهانهها از بین رفت و فقط ۳۳ دهانه باقی ماند. به همین دلیل، نمیتوان به دو نظر قبلی اطمینان کرد.
در کتابهای مختلف، اسمهای دیگری هم برای این پل نوشته شده است، مانند:
پل اللهوردیخان (چون اللهوردیخان، سردار معروف شاه عباس، مسئول پایان دادن به ساخت پل بود. برخی کتابها گفتهاند هزینه ساخت را خودش پرداخت کرده، اما درستی این موضوع مشخص نیست).
پل چهل چشمه، پل سی و سه چشمه، پل شاه عباسی و پل جلفا، از دیگر نامهای این پل هستند.
امروزه دو مشکل اصلی، سی و سه پل را در خطر نابودی قرار داده است:
– چون این پل بر اساس وجود رطوبت ساخته شده، خشکی رودخانه زایندهرود و کمبود آب، به مرور باعث فرورفتن پایههای پل و خرابی آن میشود.
– مشکل دیگر، گودبرداریهای انجامشده در نزدیکی پل برای احداث مترو است که این بنای تاریخی را در معرض تخریب قرار داده است.
سی و سه پل، بخشی از تاریخ چهارصدساله این سرزمین را در خود جای داده است. اگر برای محافظت از آن بکوشیم و از آن به درستی نگهداری کنیم، گنجینهای ارزشمند برای نسلهای آینده به جا خواهیم گذاشت.
