غذاهای محلی استان گیلان، از خوشمزهترین و معروفترین غذاها در ایران هستند. این غذاها با مواد تازه و طبیعی منطقه مانند سبزیهای معطر، برنج، ماهی و روغن زیتون تهیه میشوند.
یکی از شناختهشدهترین این غذاها، **باقالی قاتق** است که از باقالی تازه، سیر، تخم مرغ و خمیر مخصوص درست میشود و طعمی فوقالعاده دارد. غذای محبوب دیگر، **میرزا قاسمی** است که با بادمجان کبابی، گوجه، سیر و تخم مرغ ترکیب میشود و معمولاً با نان یا برنج سرو میگردد.
**ترش تره** هم یک خورش اصیل گیلانی است که از سبزی «تره» به همراه گوشت یا ماهی و چاشنی آبغوره پخته میشود و طعمی ملس و دلچسب دارد. همچنین **آلو مسما**، که با آلوی خشک، گوشت و سبزیجات تهیه میشود، از غذاهای پاییزی و زمستانی این منطقه است.
در کنار این غذاها، **کباب ترش** که با گوشت و چاشنی رب انار و آب نارنج طعمدار میشود و **سیر قلیه** که از ماهی سفید و سیر فراوان درست میشود، از دیگر خوراکهای پرطرفدار گیلان هستند.
این غذاها نه تنها طعمهایی منحصر به فرد دارند، بلکه بخش مهمی از فرهنگ و هویت مردم خونگرم و مهماننواز گیلان را تشکیل میدهند.

ایران سرزمینی با فرهنگ غذایی بسیار غنی و متنوع است. در هر گوشهای از این کشور میتوان غذاهای محلی و سنتی گوناگونی را پیدا کرد. استان گیلان که در ناحیه سرسبز شمال ایران قرار دارد، به خاطر طبیعت بینظیر، نزدیکی به دریای خزر و دسترسی به منابع دریایی و محصولات کشاورزی تازه، یکی از غنیترین و خوشمزهترین غذاهای ایران را در خود جای داده است. خوراکهای سنتی گیلان نه تنها در داخل کشور، بلکه در دنیا نیز شناخته شدهاند. این محبوبیت به حدی است که در سال ۱۳۹۴، شهر رشت به عنوان شهر خلاق خوراک در شبکه جهانی یونسکو به ثبت رسید. این عنوان مهم تنها به خاطر طعم فوقالعاده غذاها نیست، بلکه به دلیل تنوع زیاد آنها، استفاده از مواد اولیه طبیعی، روشهای سنتی پخت و نقش مهم زنان در حفظ و انتقال این دانش غذایی است.
در این پژوهش، میخواهیم چند نمونه از معروفترین و محبوبترین غذاهای سنتی گیلان را به شما معرفی کنیم و در مورد مواد تشکیلدهنده، روش پخت و ویژگیهای هرکدام توضیح دهیم. با ما بمانید تا بیشتر با دنیای خوشمزه و رنگارنگ غذاهای گیلانی آشنا شوید.
ویژگی غذاهای گیلانی
غذاهای محلی گیلان ویژگیهای خاصی دارند که آنها را از دیگر غذاهای ایرانی جدا میکند. در این غذاها معمولاً از موادی مثل سبزیهای تازه، سیر، گردو، رب انار، بادمجان، ماهی و برنج استفاده میشود. روش پخت این غذاها هم بیشتر به صورت آرام و با حرارت ملایم است تا عطر و طعم مواد اولیه به خوبی حفظ شود. علاوه بر این، طعم ترش و شیرین در بسیاری از خوراکهای گیلانی دیده میشود که معمولاً از رب انار یا آبغوره به دست میآید.
انواع غذاهای محلی گیلان
عبارتند از:
1- میرزا قاسمی
میرزا قاسمی یکی از غذاهای بسیار معروف و خوشمزهی استان گیلان است که این روزها در همهی شهرهای ایران طرفداران زیادی دارد. برای درست کردن این خوراک از بادمجان کبابی، سیر، تخممرغ و گوجه استفاده میشود. ابتدا بادمجانها را روی شعله یا منقل کباب میکنند تا پوستشان سیاه شود و بعد آن را جدا میکنند. سپس بادمجانهای کبابی را همراه با سیر تفتداده شده، گوجهفرنگی ریز شده و تخممرغ مخلوط میکنند تا عطر و طعمی بینظیر پیدا کند. میرزا قاسمی را معمولاً با نان تازه یا برنج داغ میل میکنند.
2- باقلاقاتوق
باقلاقاتوق یک غذای سنتی و محلی از استان گیلان است که با وجود سادگی، بسیار مقوی و خوشمزه است. این خورش با استفاده از باقلای سبز، شوید (تازه یا خشک)، سیر و تخممرغ تهیه میشود. میتوانید آن را همراه با برنج کته یا نان نوش جان کنید. به دلیل پروتئین بالایی که دارد، این غذا گزینهای مناسب برای افرادی است که رژیم گیاهخواری دارند.
3- ترشه تره
ترشه تره یک خورشت سنتی و مقوی از استان گیلان است. این غذا با مخلوط کردن سبزیهای محلی مثل تره، چوچاق، گشنیز، نعناع و اسفناج درست میشود و به آن آرد برنج، سیر، تخممرغ و آبغوره اضافه میکنند. طعم این خورشت کاملاً ترش و مطبوع است و اگر به غذاهای ترش علاقه دارید، گزینهی ایدهآلی برای شما خواهد بود.
4- فسنجان گیلانی
خورش فسنجان در مناطق مختلف ایران پخته میشود، اما نسخه گیلانی آن ویژگیهای خاص خود را دارد. در گیلان این غذا با رب انار محلی و گردوی آسیاب شده تهیه میشود و مزهای بیشتر ترش دارد. در بعضی قسمتهای گیلان هم به جای مرغ، از گوشت اردک استفاده میکنند که طعم مخصوص و متفاوتی به خورش میدهد. فسنجان گیلانی در این منطقه، یکی از غذاهای مهم برای مهمانیها و مراسم رسمی محسوب میشود.
5- کال کباب
کال کباب یک خوراکی سنتی و خوشمزه از استان گیلان است که معمولاً به عنوان پیش غذا یا یک چاشنی کنار غذای اصلی سرو میشود.
مواد اصلی تشکیلدهندهٔ آن شامل بادمجان کبابشده، آب انار ترش، سبزی نعناع، گیاه چوچاق و سیر است. این ترکیب باعث میشود طعمی ترش و بسیار مطبوع داشته باشد.
این غذا بیشتر در روزهای گرم تابستان درست میشود و طرفداران زیادی بین مردم دارد.
6- اناربیج
اناربیج که با نام سنگهخورش نیز شناخته میشود، یکی از خورشتهای سنتی و محلی استان گیلان است و شباهت زیادی به فسنجان دارد. این غذا با سبزیهای معطر و محلی مانند چوچاق، خالواش، گشنیز و جعفری درست میشود. همانند فسنجان، در این خورش هم گردوی آسیابشده و رب انار به کار میرود، اما فرق اصلی آن در استفاده از سبزیهای فراوان و نیز کوفتههای ریز گوشتی است. اناربیج غذایی بسیار خوشعطر و مقوی است و بیشتر در مناسبتهای ویژه و مهمانیها پخته میشود.
7- واویشکا
واویشکا یک خوراک ساده و مقوی است که اصالتاً اهل روسیه است و از آنجا به شمال ایران آمده و در استان گیلان به غذای محلی تبدیل شده است. این غذا با موادی مانند گوشت چرخ کرده، سیبزمینی، پیاز، رب گوجه، فلفل و نمک درست میشود و معمولاً با نان میل میگردد. علاوه بر این، در بعضی قسمتهای گیلان نوعی واویشکا پخته میشود که در آن به جای گوشت، از دل و جگر مرغ استفاده میکنند.
8- ماهی سفید شکمپر
گیلان به دلیل همسایگی با دریای خزر، غذاهای دریایی بخش مهمی از سفره مردم این منطقه را تشکیل میدهند. یکی از خوراکهای معروف و محبوب گیلانیها، ماهی سفید شکمپر است که معمولاً در مهمانیها و مناسبتهای ویژه پخته میشود. این غذا با ماهی سفید تازه و موادی مانند گردو، سبزیهای معطر، رب انار، سیر و ادویههای مخصوص محلی پر میشود و به دو روش سرخ کردن یا پخت در فر آماده میگردد.
غذاهای بومی گیلان، علاوه بر اینکه بخش مهمی از فرهنگ این منطقه به شمار میروند، به خاطر تنوع، خواص غذایی بالا، بهرهگیری از مواد تازه و طبیعی و روشهای پخت سالم، در ایران و جهان شناخته شدهاند. انتخاب رشت به عنوان شهر خلاق خوراک از سوی یونسکو، گواه این موضوع است. آشنا شدن با غذاهای گیلانی، فرصتی است برای چشیدن طعمهای ناب ایرانی، شناخت بهتر آداب و رسوم محلی و تجربه کردن سبکی از زندگی سالم. نگهداری و معرفی این گنجینه غذایی، نه تنها به غنای فرهنگ غذایی ایران میافزاید، بلکه میتواند مسیری برای گسترش گردشگری غذایی نیز باشد.













