تحقیق مختصر در مورد سد کرخه

سد کرخه، یک شاهکار مهندسی بزرگ در ایران است. این سد، بزرگ‌ترین سد ساخته‌شده از خاک و رس در سراسر خاورمیانه به شمار می‌رود.

کارکرد اصلی این سد، مهار کردن آب رودخانه کرخه است. با این کار، از وقوع سیلاب‌های مخرب جلوگیری می‌شود. آب ذخیره‌شده در پشت این سد، برای آبیاری زمین‌های کشاورزی وسیع در منطقه استفاده می‌شود که این امر به کشاورزی و اقتصاد منطقه کمک بزرگی می‌کند. علاوه بر این، این سد با استفاده از نیروی آب، برق تولید می‌کند و در تأمین انرژی مورد نیاز نقش دارد.

به طور خلاصه، سد کرخه یک پروژه بسیار مهم است که در مدیریت آب، تولید برق و توسعه کشاورزی در ایران نقش کلیدی ایفا می‌کند.

سد کرخه

سد کرخه بزرگترین سد خاکی در خاورمیانه و همچنین در سطح جهان به شمار می‌رود. این سد در فاصله ۲۲ کیلومتری شمال غربی شهر اندیمشک قرار دارد.

طول تاج این سد ۳۰۳۰ متر و ارتفاع آن ۱۲۷ متر است که از نظر حجم بدنه، بزرگترین سد در تاریخ ایران محسوب می‌شود. مخزن آن حدود ۷ میلیارد و ۳۰۰ میلیون مترمکعب گنجایش دارد و بزرگترین دریاچه مصنوعی کشور را تشکیل داده است. کار ساخت این سد در سال ۱۳۷۰ شروع شد و در سال ۱۳۸۰ به پایان رسید.

نیروگاه این سد که روی زمین قرار دارد، سالانه به طور متوسط ۹۳۴ میلیون کیلووات‌ساعت برق تولید می‌کند. ظرفیت نیروگاه ۴۰۰ مگاوات است و از زمان شروع به کار در سال ۱۳۸۱ تا پایان سال ۱۳۸۷، بیش از ۴۹۴۱ میلیون کیلووات‌ساعت انرژی تولید کرده است.

یکی از پروژه‌های مهمی که در کنار این سد انجام شده، ساخت تونل دشت عباس است. این تونل برای انتقال آب از دریاچه سد کرخه به زمین‌های کشاورزی دشت عباس طراحی شده و به صورت تحت‌فشار عمل می‌کند. طول تونل ۶۰۹۷ متر و قطر داخلی آن ۵/۵ متر است.

اطلاعات تکمیلی در مورد سد کرخه

نام اصلی: سد کرخه
کشور: ایران
رودخانه: رود کرخه
مکان: در ۲۲ کیلومتری شمال غربی شهر اندیمشک، در استان خوزستان
نوع سد: از جنس خاک و با یک هسته رسی
بلندی سد از پایه: ۱۲۷ متر
درازای تاج سد: ۳۰۳۰ متر
پهنا در پایه: ۱۱۰۰ متر
پهنا در قسمت بالا (تاج): ۲۵ متر
سیستم سرریز: از نوع اوجی و دارای دریچه است که با چهار دریچه قطاعی و یک سرسره آبی کار می‌کند
ظرفیت خروجی سرریزها: ۱۸۲۶۰ متر مکعب در ثانیه
زمان شروع ساخت: سال ۱۳۷۰
زمان پایان ساخت: فروردین ماه سال ۱۳۸۰
ویژگی‌های دریاچه پشت سد:
گنجایش کل مخزن: ۵/۹ میلیارد متر مکعب
مساحت دریاچه: ۴۷ کیلومتر مربع
درازای دریاچه: ۶۰ کیلومتر

اهداف پروژه کرخه

– فراهم کردن و مدیریت آب برای آبیاری ۳۲۰ هزار هکتار از زمین‌های کشاورزی در پایین‌دست استان خوزستان
– تولید سالانه ۹۳۴ گیگاوات ساعت انرژی برق از طریق نیروگاه آبی
– مهار سیل‌های ویرانگر رودخانه و پیشگیری از آسیب‌های ناشی از آن

ویژگی‌های سد خاکی کرخه

این سد، بزرگترین سد ایران از نظر اندازه و طول آن است. دریاچه پشت این سد نیز بزرگترین دریاچه ساختگی در کشور به شمار می‌رود. کار اصلی این سد، تأمین و کنترل آب برای کشاورزی در زمین‌هایی به وسعت ۳۴۰ هزار هکتار در مناطق پایین‌دست است.

**ویژگی‌های دریاچه پشت سد:**

* **گنجایش کل مخزن در تراز ۲۲۰ متری:** ۵۳۴۶/۸ میلیون مترمکعب (پیش از آنکه رسوب در آن جمع شود)
* **گنجایش مخزن در پایین‌ترین سطح بهره‌برداری (تراز ۱۶۰ متری):** ۴۳۰ میلیون مترمکعب
* **گنجایش مفید مخزن (پس از رسوب‌گذاری):** ۳۹۰۳/۸۱ میلیون مترمکعب
* **گنجایش غیرمفید مخزن:** ۱۴۴۳ میلیون مترمکعب
* **بالاترین سطح آب در زمان سیل:** ۲۳۰/۹ متر
* **مساحت دریاچه در تراز ۲۲۰ متری:** ۱۶۲/۴۷ کیلومتر مربع
* **درازای دریاچه در تراز ۲۲۰ متری:** نزدیک به ۶۰ کیلومتر

بیشتر بخوانید: تحقیق در مورد پدیده آبشار و انواع آن