معنی ضرب المثل “خورد گاو نادان ز پهلوی خویش “

دربارهٔ این ضرب‌المثل قدیمی که می‌گوید:
**”نباشی بس ایمن به بازوی خویش — خورد گاو نادان ز پهلوی خویش”**

معنای ساده‌اش این است که اگر کسی فقط به توانایی‌های خودش اطمینان زیادی داشته باشد و فکر کند هیچ خطری تهدیدش نمی‌کند، ممکن است مانند گاوی نادان باشد که ناخواسته با شاخ خودش به پهلویش ضربه می‌زند و آسیب می‌بیند.

این مثل به ما یادآوری می‌کند که اگرچه اعتماد به نفس چیز خوبی است، اما غرور بی‌جا و نادیده گرفتن خطرهای اطراف می‌تواند باعث شود خودمان باعث دردسر خود شویم. پس بهتر است همیشه هوشیار باشیم و فقط به خودمان تکیه نکنیم.

در این بخش به بررسی معنای این ضرب‌المثل ایرانی از کتاب فارسی پایه دهم می‌پردازیم. در ادامه با ما همراه باشید.

معنی و مفهوم ضرب المثل خورد گاو نادان ز پهلوی خویش 

نباشی بس ایمن به بازوی خویش
خورد گاو نادان ز پهلوی خویش

۱- مصراع اول می‌گوید که نباید بیش از حد به توانایی‌ها و دارایی‌های خود اطمینان کرد. این دارایی‌ها ممکن است برای یک نفر قدرت بدنی باشد، برای دیگری ثروت یا مقام، و برای کسی دیگر هوش و ذکاوت و چیزهای دیگر.
اما در مصراع دوم، کلمه “پهلو” را می‌توان به دو صورت معنی کرد:

🔸 معنی ظاهری: پهلو و شکم گاو
🔸 معنی کنایی: به معنای “از طرف” یا “از جانب”

۲- بر اساس معنی ظاهری:
اگر فقط به قدرت خودت تکیه کنی، مانند گاوی می‌شوی که آنقدر غذا می‌خورد و چاق می‌شود که در نهایت به دست قصاب گرفتار می‌شود.

۳- بر اساس معنی کنایی:
اگر بیش از حد به توانایی‌های خود مغرور شوی، مانند همان گاو نادان خواهی بود که آسیب و زیان از جانب خودش به او می‌رسد.
“از پهلوی خود خوردن” کنایه از این است که انسان با دست خودش به خودش آسیب برساند یا خود را به خطر بیندازد.

مفهوم اصلی:
گاهی در زندگی، انسان از همان جایی ضربه می‌خورد که بیش از همه در آن احساس امنیت می‌کرده است. این بیت اشاره به این دارد که ما معمولاً از نقاط ضعف خود غافل می‌مانیم، در حالی که آن‌ها را به اشتباه نقطه قوت خود می‌دانستیم.

بیشتر بخوانید: ضرب المثل در مورد نادان
اختصاصی-آدینوشاپ