معنی ضرب المثل ” چو دخلت نیست خرج آهسته تر کن “

این ضرب‌المثل پند و اندرز بسیار حکیمانه‌ای درباره مدیریت دخل و خرج و زندگی مالی است. معنی اصلی آن این است که وقتی درآمد تو کافی نیست، باید مخارجت را کمتر کنی و با احتیاط بیشتری خرج کنی.

به زبان ساده، این مثل به ما می‌گوید که همیشه باید میان درآمد و هزینه‌هایمان تعادل برقرار باشد. اگر پولی که به دست می‌آوری برای خرید چیزی یا انجام کاری کافی نیست، به جای قرض گرفتن یا خرج کردن پس‌انداز، باید از خرج کردن برای آن چیز صرف‌نظر کنی یا هزینه‌ات را کم کنی.

این حکمت قدیمی به ما یادآوری می‌کند که عاقلانه نیست بیشتر از آنچه داری خرج کنی. در زندگی، باید همیشه اولویت‌ها و نیازهای واقعی خود را در نظر بگیریم و برای روزهای سخت و پیشامدهای ناگهانی پس‌انداز داشته باشیم.

این ضرب‌المثل یک درس کلیدی برای زندگی امروز ما هم هست: خرج کردن باید همیشه کمتر از درآمد باشد تا زندگی در آرامش و امنیت مالی ادامه پیدا کند.

در این نوشته، به بررسی معنای یکی از ضرب‌المثل‌های کهن و پرمعنی ایرانی می‌پردازیم که در کتاب درس‌های هشتم آمده است. امیدواریم این مطلب برایتان مفید و جالب باشد.

منظور از چو دخلت نیست خرج آهسته تر کن چیست؟

۱- یعنی با توجه به درآمدت پول خرج کن و اگر درآمدت کم است، قناعت پیشه کن. امام علی علیه السلام می‌فرمایند: قناعت، مالی است که تمام نمی‌شود.
قناعت یعنی به آنچه داری راضی باشی و برای زندگی بهتر برنامه‌ریزی کنی، بدون اینکه زیاده‌روی یا خسّت به خرج بدهی.

۲- مفهوم این ضرب‌المثل این است: اگر درآمد کمی داری، در خرج کردن آن میانه‌روی کن! خرج آهسته یعنی پیش از خرج کردن، خوب فکر کنی و به محض دریافت پول، آن را سریع تمام نکنی. این را هم در نظر داشته باش که شاید فردا به همان مقدار پول کم نیاز پیدا کنی.
جناب سعدی در باب هفتم گلستان می‌گوید:

> چو دخلت نیست خرج آهسته تر کن
> که می‌گویند ملاحان سرودی
>
> اگر باران به کوهستان نبارد
> به سالی دجله گردد خشک رودی

ارزش کار کردن

در اسلام، اهمیت زیادی به کار و تلاش برای تأمین زندگی داده شده است. امام صادق علیه السلام نقل می‌کنند که امیر مؤمنان علی علیه السلام حتی در روزهای گرم تابستان برای انجام کارهای خود از خانه خارج می‌شد. با اینکه ایشان خدمتکارانی داشتند که نیازهایشان را برطرف کنند، دوست داشتند خداوند آنان را در حالی ببیند که برای به دست آوردن روزی حلال، خودشان زحمت می‌کشند (کتاب مفاتیح الحیات آیت الله جوادی آملی، ص ۵۸۹).

یکی از بزرگ‌ترین مزایای کار کردن، بی‌نیاز شدن از دیگران است. وقتی انسان با دسترنج خود زندگی‌اش را می‌گذراند، دیگر مجبور نیست دست نیاز به سوی کسی دراز کند و احساس خواری کند. گاهی به خاطر سختی‌های زندگی، فرد ناچار می‌شود از دیگران پول قرض بگیرد. قرض گرفتن و به موقع پس دادن آن، اگر ضروری باشد، اشکالی ندارد. اما بهتر است هرکس با توجه به درآمدش خرج کند تا کمتر به قرض گرفتن نیاز پیدا کند.

به طور کلی، همان‌طور که در ضرب‌المثل نیز اشاره شده، هدف از این سخن، تشویق به قناعت و پرهیز از خرج‌های بی‌رویه و اسراف است.

پیشنهاد: مطالعه بیشتر ضرب‌المثل‌ها می‌تواند آموزنده باشد.

اختصاصی-آدینوشاپ