معنی ضرب المثل ” گدا به گدا رحمت به خدا “

در مورد این ضرب‌المثل قدیمی که می‌گوید «گدا به گدا، رحمت به خدا»، باید بگوییم که مفهوم بسیار زیبا و پرمعنایی دارد.

این مثل معمولاً زمانی به کار برده می‌شود که دو نفر که هر دو در یک سطح و شرایط مشابه هستند (مثلاً هر دو نیازمند یا ضعیف)، به یکدیگر کمک می‌کنند. نکته جالب اینجاست که کمک کردن فرد نیازمند به فرد نیازمند دیگر، کاری بسیار ارزشمند و بزرگ است، چرا که خود آن شخص، چیز زیادی برای بخشیدن ندارد.

در چنین مواقعی، مردم می‌گویند این عمل نیک، در واقع “رحمت به خدا” است. چرا؟ زیرا خداوند آنقدر بزرگوار و بخشنده است که این لطف و محبت کوچک بین دو انسان نیازمند را می‌بیند و پاداش بزرگی برای آن در نظر می‌گیرد. پس این کمک کوچک، رحمت و لطف خدا را به سوی خود جلب می‌کند.

به زبان ساده، این ضرب‌المثل به ما یادآوری می‌کند که حتی کوچک‌ترین کمک‌ها و محبت‌ها، به ویژه وقتی از جانب کسانی باشد که خودشان نیز محتاج هستند، در پیشگاه خداوند بسیار ارزشمند و قابل احترام است.

در این نوشته، می‌خواهیم معنی، مفهوم و پیشینه‌ی این ضرب‌المثل کهن ایرانی را بررسی کنیم. در ادامه با ما همراه باشید.

معنی این ضرب المثل چیست؟

۱- یعنی وقتی یک فرد نیازمند، از کسی که خودش محتاج‌تر است تقاضای کمک کند و آن شخص هم درخواستش را قبول نکند!

۲- معمولاً این ضرب‌المثل زمانی استفاده می‌شود که چند نفر بی‌پول از هم درخواست پول کنند. وقتی کسی که تقاضا کرده ناامید می‌شود، این جمله را به کار می‌برد.

۳- گاهی هم به صورت کنایه این جمله را به کسی می‌گویند که با وجود داشتن پول، وقتی از او قرض خواسته می‌شود، خود را به نداری می‌زند و کمک نمی‌کند. در این حالت، فرد درخواستکننده، او را نیازمند خطاب کرده و می‌گوید: رحمت به خدا! برخلاف بنده‌اش که رحمت و مهربانی ندارد!

ریشه ضرب المثل

روایت شده که دو نفر نیازمند در کناری از خیابان با هم درگیر و مشغول جر و بحث بودند. آن‌قدر صدایشان بلند شد که مردم دور آن‌ها جمع شدند. وقتی دلیل نزاع را جویا شدند، یکی از آن دو گفت: او اجازه نمی‌دهد من گدایی کنم! گدای دوم هم دقیقاً همان حرف را زد!
مردم که دیدند تماشای بحث این دو سودی ندارد، گفتند: گدا به گدا، رحمت به خدا! یعنی حتی یک نیازمند هم به دیگری ترحم نمی‌کند! مهربانی تنها از آنِ خداست که رحمتش همه‌جا را گرفته است.