عوامل آلودگی محیط زیست و راههای نگهداری از آن
محیط زیست ما، یعنی همان آب، هوا، خاک و طبیعت اطرافمان، در اثر فعالیتهای مختلف انسانها در معرض آلودگی قرار گرفته است. این آلودگیها میتوانند زندگی همه موجودات زنده، از جمله خود ما، را به خطر بیندازند.
**دلایل اصلی آلودگی محیط زیست:**
* **وسایل نقلیه و کارخانهها:** دود خروجی از اگزوز خودروها و دودکش کارخانهها، هوایی را که تنفس میکنیم آلوده میکند.
* **زبالهها:** ریختن پسماندها در طبیعت و رودخانهها، هم خاک و هم آب را آلوده میکند. برخی از این زبالهها، مانند پلاستیک، برای hundreds of years در طبیعت باقی میمانند.
* **مواد شیمیایی:** استفاده بیرویه از کود و سموم شیمیایی در کشاورزی، باعث آلودگی خاک و آبهای زیرزمینی میشود.
* **قطع درختان:** از بین بردن جنگلها که ریههای زمین هستند، هوای پاک را کم کرده و تعادل طبیعت را به هم میزند.
**راههای ساده برای محافظت از محیط زیست:**
* **کاهش مصرف:** در استفاده از آب، برق و کاغذ صرفهجویی کنیم.
* **استفاده مجدد:** تا جایی که ممکن است از وسایل قابل استفاده مجدد به جای وسایل یکبارمصرف (مانند لیوان و کیسه پلاستیکی) استفاده کنیم.
* **بازیافت:** زبالههای خشک مانند کاغذ، پلاستیک و شیشه را جدا کرده و برای بازیافت تحویل دهیم.
* **کاشت درخت:** با کاشتن درخت و نگهداری از فضای سبز به پاکی هوا کمک کنیم.
* **آگاهیبخشی:** دیگران را نیز به رعایت این موارد تشویق کنیم، زیرا حفاظت از محیط زیست وظیفه همه ماست.
با انجام این کارهای ساده میتوانیم در حفظ زمین، این خانه مشترک همه ما، نقش مهمی ایفا کنیم و آن را برای خود و نسلهای آینده سالم نگه داریم.

سیارهای که خانه ماست، یعنی زمین، مهمترین سرمایه برای بقای انسانها به شمار میرود. با این حال، ما گاهی فراموش میکنیم که برای زنده ماندن و تداوم زندگی، باید آن را پاک و سالم نگه داریم. به همین دلیل، محیط زیست روز به روز آسیب بیشتری میبیند و در حال نابودی است. هر سال میلیونها لیتر آب آشامیدنی آلوده شده یا هدر میرود و بخش بزرگی از خاکهای حاصلخیز از بین میروند. همچنین، تولید گازهای گلخانهای، مواد شیمیایی مضر و زبالههایی که بازیافت نمیشوند، زمین را بیش از پیش در معرض خطر قرار دادهاند.
شاید بعضی از ما فکر کنیم که تلاش یک نفر چندان تأثیری ندارد، اما این باور نادرست است. هر حرکت کوچک ما میتواند قدمی ارزشمند برای نجات محیط زیست باشد. در این نوشته، به اهمیت آموزش درباره محیط زیست و کارهایی که هر فرد میتواند انجام دهد، میپردازیم.
آموزش در زمینه محیط زیست
برای شروع آموزش، خانواده به عنوان اصلیترین و مهمترین نهاد آموزشی باید در اولویت قرار گیرد. یادگیری درباره محیط زیست و محافظت از آن باید از سالهای اولیه زندگی شروع شود. این کار کمک میکند تا هر فرد به گونهای پرورش یابد که با طبیعت اطراف خود رابطهای آرام و سازگار داشته باشد و با رعایت اصول حفاظت از محیط زیست، دیگران را نیز به این شیوه زندگی ترغیب کند.
این موضوع به آن معنا نیست که آموزش بزرگسالان بیفایده است. هر یک از ما میتوانیم با آموزش دادن به اعضای خانواده، دوستان و آشنایان، گامهای موثری در این زمینه برداریم. در نهایت، جامعه از تکتک افراد تشکیل شده است و به همین دلیل، حتی آموزش یک نفر هم میتواند تاثیرگذار و ارزشمند باشد.
آشنایی با بخشهای مختلف محیط زیست
محیط زیست ما از سه بخش اصلی آب، هوا و خاک تشکیل شده است. هر یک از این بخشها، خود شامل اجزا و عوامل طبیعی بسیاری میشوند. ما در برابر همهی این عناصر مسئول هستیم و باید برای پاک و سالم نگه داشتن آنها تلاش کنیم.
عوامل موثر آلودگی
قطعاً اشاره به تمام آلودگیهای محیطزیستی در این نوشته ممکن نیست، اما میتوانیم مهمترین آنها را نام ببریم:
۱. پسماندها: زبالهها که به دو دسته بازیافتی و غیرقابل بازیافت تقسیم میشوند، از اصلیترین دلایل آلودگی زمین هستند. به کار بردن محصولات پلاستیکی یکبارمصرف و رها کردن آنها در طبیعت، علاوه بر آسیب زدن به خاک و جانداران، چهرهٔ ناخوشایندی به محیط زیست میبخشد. وقتی ما در خانه زبالههای تر، خشک، شیمیایی و پزشکی را از هم جدا نکنیم، زبالههای قابل بازیافت هم دیگر قابل استفاده نخواهند بود.
۲. گازهای گلخانهای: همانطور که میدانید، امروزه کارخانهها، مصرف زیاد خوشبوکنندههای شیمیایی، سوزاندن سوختهای فسیلی و تولید گاز متان، باعث پدید آمدن گازهای گلخانهای شدهاند. این گازها به لایههای جو زمین صدمه میزنند و با آسیب رساندن به لایه اوزون، موجب گرمایش زمین، نابودی منابع طبیعی و گیاهان، و همچنین آب شدن یخهای قطب شمال و جنوب میشوند.
بیشتر بخوانید: درباره هوای پاک و آثار آن در محیط زیست
۳. آلودگی آب: آلوده شدن آبها ممکن است به دلیل مسمومیت سرچشمههای آب، آلودگی خاک یا ریختن فاضلاب و مواد شیمیایی کارخانهها در رودخانهها و دریاها اتفاق بیفتد. این آلودگی هر ساله باعث مرگ تعداد زیادی از ماهیها و دیگر آبزیان میشود.
۴. آلودگی هوا: استفاده از خودروهای بنزینی و فعالیت کارخانهها هر روزه باعث تولید گاز مونوکسید کربن و دیگر گازهای زیانبار در هوا میشود. این آلودگی سالانه موجب مرگ میلیونها انسان در سراسر جهان میگردد.
ما چه کاری میتوانیم انجام دهیم ؟
– جداسازی پسماند: سادهترین و اولین قدمی که میتوانیم برداریم، جداسازی زبالههاست. تفکیک زباله به دستههای خشک، تر و شیمیایی، یکی از کارآمدترین و مفیدترین روشها برای شروع حفاظت از محیط زیست است.
– تا جای ممکن زباله کمتری تولید کنیم: چه در سفر و چه در زندگی روزمره، تا حد امکان از تولید زبالههای غیرضروری پرهیز کنیم. مصرف بیرویه نایلون فریزر، خرید آب معدنی، یا استفاده از دستکش یکبار مصرف در خانه و موارد مشابه، باعث ایجاد زبالههای بیهوده میشود.
– در خریدها دقت کنیم: بهتر است از برندهایی خرید کنیم که محصولاتشان قابل بازیافت باشد و از خرید محصولات شرکتهایی که به محیط زیست آسیب میرسانند یا حیوانات را آزار میدهند، خودداری کنیم. همچنین با نشانهای دوستدار محیط زیست و بدون آزمایش روی حیوانات آشنا شویم و به آنها توجه کنیم.
– از کیسه پارچهای استفاده کنیم: هنگام خرید، از کیسههای پارچهای برای حمل وسایل استفاده کنیم و هرجا لازم نبود، با گفتن “نیازی به نایلون ندارم، ممنون” نهتنها به حفظ محیط زیست کمک کنیم، بلکه این فرهنگ را نیز گسترش دهیم.
– به خدمات آنلاین روی بیاوریم: با استفاده از خدمات الکترونیکی، هم در مصرف کاغذ صرفهجویی میکنیم و هم از ترددهای غیرضروری و آلودگی هوا جلوگیری میشود.
– در طبیعت اثری از خود به جا نگذاریم: در سفرها و گردشها، تا حد امکان زبالهها را جمعآوری کرده و به سطل منتقل کنیم. حتی اگر فکر میکنیم پسماند غذا برای حیوانات میماند یا تجزیه میشود، باز هم آن را در طبیعت رها نکنیم تا چهره طبیعت آلوده و نازیبا نشود.
– از آسیب زدن به طبیعت خودداری کنیم: از نوشتن یادگاری روی درختان، شکستن شاخ و برگ آنها، ریختن مواد شوینده در رودخانهها و جویها، و روشن کردن آتش در نزدیکی درختان به شدت پرهیز کنیم و در صورت مشاهده چنین رفتارهایی، به دیگران هم تذکر بدهیم.
کلام پایانی
حفاظت از محیط زیست، هم وظیفهای انسانی است و هم مسئولیتی اجتماعی. ترویج این فرهنگ باید از سوی همه افرادی که آگاهی دارند، انجام شود تا شاید بتوانیم این روند نادرست را متوقف کرده و اصلاح کنیم.













