در گذشتههای دور، وقتی فناوریهای امروزی مانند تلفن و اینترنت وجود نداشت، مردم روشهای ساده اما هوشمندانهای برای فرستادن پیام به یکدیگر داشتند.
یکی از این روشها، استفاده از پیک و قاصد بود. افراد خاصی مسئولیت داشتند که پیامهای کتبی یا شفاهی را از جایی به جای دیگر برسانند. گاهی این مسافتها بسیار طولانی بود و رسیدن پیام ساعتها یا حتی روزها طول میکشید.
روش دیگر، استفاده از علائم دود و آتش بود. با روشن کردن آتش و کنترل دود آن، میتوانستند پیامهای ساده و از پیش تعیینشدهای را به نقاط دور بفرستند. این روش معمولاً برای هشدار دادن یا اطلاعرسانی سریع استفاده میشد.
در برخی فرهنگها، از نواختن طبل یا سازهای بادی خاص با ریتمهای مشخص برای برقراری ارتباط استفاده میکردند. هر ریتم، معنای خاصی داشت و مردم با شنیدن آن متوجه پیام میشدند.
همچنین، نامهنویسی یکی از رایجترین راهها برای ارتباط بود. مردم افکار و اخبار خود را روی کاغذ مینوشتند و آن را از طریق مسافرین یا سرویسهای پستی ابتدایی برای عزیزانشان میفرستادند.
این روشها اگرچه کند و گاهی پرخطا بودند، اما برای قرنها تنها راه ارتباطی مردم در نقاط مختلف جهان به شمار میرفتند.

از آنجایی که انسانها به طور طبیعی در کنار یکدیگر زندگی میکنند و به اجتماع وابسته هستند، برقراری ارتباط با دیگران برایشان یک نیاز مهم به شمار میرود. انسانهای گذشته نیز مانند ما به دنبال راههایی برای ایجاد ارتباط بودند. این ارتباطات از حرکت دست و اشاره آغاز شد و به فناوریهای پیشرفتهای مانند ماهواره و اینترنت رسید. در این نوشته قصد داریم با هم مروری بر شیوههای انتقال پیام در روزگاران قدیم داشته باشیم.
روشهای انتقال پیام قبل از اختراع حروف الفبا
در گذشتههای بسیار دور، انسانها فقط از طریق دیدار مستقیم و رو در رو با هم ارتباط برقرار میکردند. در آغاز، با حرکات دست و اشاره با هم حرف میزدند و به تدریج با پیدایش زبان، شروع به صحبت کردن کردند. برخی از گروهها نیز برای فرستادن پیام به دیگران، از دود آتش استفاده میکردند. در طول روز با دود و در شب با نور آتش یا مشعل علامت میدادند. مثلاً سرخپوستان با قطع و وصل کردن دود و تغییر رنگ آن، پیامهای مختلفی را به یکدیگر میرساندند. اما در روزهای بارانی یا مهآلود، این روش کارایی نداشت و این یک مشکل بزرگ محسوب میشد.
انسانهای آن زمان، از آنچه خارج از گروه خود بود خبری نداشتند و گمان میکردند تمام دنیا همان اطرافیانشان هستند. این شیوه ارتباطی تا سال ۱۴۵۳ میلادی ادامه داشت. تا این که حدود ۷۰۰ سال پیش از میلاد مسیح، یک اختراع بزرگ در یونان رخ داد: پیدایش حروف الفبا. این اختراع برای مردمی که نزدیک به سه هزار سال تنها از راه گفتار با هم در ارتباط بودند، آغازگر تحولی عظیم در دنیای ارتباطات شد. در واقع، حروف الفبا مانند پلی شد بین حرف زدن و نوشتن. از آن پس، انسان توانست به فکر انتقال اندیشههایش به دیگران باشد.
روشهای انتقال پیام بعد از اختراع حروف الفبا
پس از به وجود آمدن خط، یکی از رایجترین راههای فرستادن پیام، استفاده از پرندگانی بود که برای این کار آموزش دیده بودند. این پرندگانِ نامهبر، زیر نظر مربیان خود تمرین میکردند تا بتوانند به درستی نقطه شروع و پایان مسیر را شناسایی کنند. پرندگانی مثل کبوتر، عقاب و باز از جمله پرندگانی بودند که در این روش به کار گرفته میشدند.
روش دیگر برای ارسال پیام در آن زمان، بهرهگیری از سوارکاران سریع و ماهر بود. چون این روش هزینه زیادی داشت، معمولاً حکومتها و پادشاهیهای بزرگ از آن استفاده میکردند. فرمانروایان برای رساندن پیام به نقاط دور دست قلمرو خود یا ارتباط با سایر حکومتها، از این سوارکاران چابک کمک میگرفتند. گاهی برای اطمینان بیشتر، چند سوارکار با هم مأمور انتقال یک پیام مهم میشدند. در ایران به این افراد “چاپار” گفته میشد. ایرانیان قدیم با استفاده از اسبهای تندرو و سوارکاران تازهنفس، نامههای رسمی را به سرعت به مقصد میرساندند. بعدها مردم عادی هم برای فرستادن نامههای شخصی خود از این روش استفاده کردند. این اقدامات در نهایت به ایجاد سیستم پستی منجر شد که هنوز هم از آن استفاده میکنیم. جالب است بدانید برای مسافتهای کوتاه، از افراد دونده و سریع نیز برای رساندن پیام استفاده میشد که به آنها “نامهرسان” میگفتند.
در داخل شهرها، پیامرسانی به شکل دیگری انجام میشد. افرادی به نام “جارچی” با همراهی سازهایی مثل دهل یا طبل در خیابانها راه میافتادند. صدای طبل آنها توجه مردم را جلب میکرد و سپس یک نفر با صدای بلند، متن پیام را برای همه میخواند. بیشتر این پیامها، اطلاعیههای حکومتی بودند.
همه این روشها مدتزمان زیادی میبرد. به همین دلیل، بشر به دنبال راهی بود که بتواند اطلاعات را با سرعت بیشتری جابهجا کند. سرانجام با اختراع دستگاه تلگراف در سال ۱۸۳۲ توسط ساموئل مورس انگلیسی، انسان برای اولین بار توانست پیامها را با سرعت بالا و از طریق کدهای ساده به فواصل بسیار دور بفرستد. در این روش، کلمات با استفاده از سیگنالهای الکتریکی نوشته و ارسال میشدند.
روشهای نوین انتقال پیام
با رشد جمعیت جهان و افزایش آگاهی مردم، نیاز به تبادل اطلاعات نیز بیشتر شد. بشر به ابزاری نیاز داشت تا بتواند پیامهایش را با سرعت بالاتری ارسال کند. با ساخت تلفن در سال ۱۸۷۶ میلادی توسط الکساندر گراهام بل و توماس واتسون، انسان توانست صدای دیگران را از فاصلههای بسیار دور بشنود.
تلفن، سرعت برقراری ارتباط را بالا برد. اما به دلیل استفاده از سیم، هنوز محدودیتهایی وجود داشت. بنابراین لازم بود وسیلهای ساخته شود که بدون سیم و با سرعتی نزدیک به نور، اطلاعات را در فضا جابهجا کند و از موانع عبور دهد؛ این وسیله چیزی نبود جز رادیو.
پس از اختراع رادیو در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، عصر ارتباطات جمعی آغاز شد. دیگر پیامها مانند تلفن یا نامه، فقط برای یک نفر نبود، بلکه برای همه بود و هر کس میتوانست به آن گوش دهد. این نوع ارتباط، بر مبنای انتقال پیام به فواصل دور استوار بود.
در آغاز قرن بیستم، با پدید آمدن تلویزیون، بار دیگر ارتباط تصویری و چهرهبهچهره — البته اینبار به شکلی متفاوت و پیشرفتهتر — به زندگی مردم بازگشت.
با پیشرفت دانش و فناوری، روشهای ارتباط بین انسانها نیز دگرگون شد. امروزه دیگر از روشهایی مانند دود و کبوتر برای فرستادن پیام خبری نیست. با ظهور ابزار الکترونیکی مانند رادیو و تلویزیون، شکل ارتباطات کاملاً متحول شد. و در نهایت، این اینترنت بود که همه ابزارهای ارتباطی گذشته را تحتالشعاع قرار داد و جایگاه آنها را دگرگون کرد. انسانی که اکنون پا را فراتر نهاده و آرزوی برقراری ارتباط با کهکشانهای دیگر را در سر میپروراند.
یخدان ها و یخچال های قدیمی













