تحقیق در مورد بازی های قدیمی (بومی محلی)

بازی‌های سنتی ایران را بهتر بشناسید!

بعضی از مردم فکر می‌کنند بازی فقط برای سرگرم شدن است، اما باید بدانیم که بازی فواید بیشتری دارد. بازی علاوه بر پر کردن وقت آزاد، به تقویت تمرکز هم کمک می‌کند. همچنین در کودکان، باعث بهبود روابط اجتماعی، تخلیه انرژی و هیجان و یادگیری بهتر می‌شود. در این نوشته، قصد داریم اهمیت بازی‌های بومی و محلی را بررسی کنیم که بخشی از فرهنگ پربار کشورمان هستند.

بازی های قدیمی بومی محلی

بازی به هرگونه فعالیتی گفته می‌شود که ممکن است به شکل گروهی یا تنها انجام شود. این فعالیت می‌تواند جنبه جسمی داشته باشد یا فکری باشد. در میان انواع بازی‌ها، برخی مختص مردم یک منطقه یا قوم خاص هستند که به آن‌ها بازی‌های بومی و محلی می‌گویند. در ایران، به خاطر گوناگونی آب و هوا، زبان و فرهنگ‌ها، این بازی‌ها بسیار متنوع و فراوان هستند. این بازی‌ها که مانند سرمایه‌ای فرهنگی از پدران به فرزندان رسیده، امروزه به دلایل مختلفی مانند رشد شهرها، رواج زندگی دیجیتال، تغییر سبک زندگی مردم، کمبود نیروی کاردان، نبود برنامه‌های درست برای حفظ و احیای آن‌ها از سوی مسئولان، رو به فراموشی رفته‌اند. چوگان، که بازی بومی و کهنی در ایران است، تقریباً از یادها رفته، در حالی که بیش از ۷۵ کشور در جهان فدراسیون چوگان دارند. همچنین ورزش کبدی که هندوستان آن را به سطح مسابقات جهانی رسانده، آیا همان بازی محلی زو در ایران نیست؟

انواع بازی های قدیمی و بومی محلی

تا به حال ۸۰۰ بازی محلی و سنتی از سراسر ایران ثبت شده است. از این تعداد، فقط ۱۷ بازی هستند که مسابقات رسمی دارند و برای آن‌ها قانون و مقررات مشخصی تعریف شده است. برخی از این بازی‌ها عبارتند از: الک دولک، الختر (خروس جنگی)، دال پلان، کلاس کلاس (خط بازی)، هفت سنگ، ‌یه قل دو قل، طناب کشی، دارت، دوز، چوبکشی، نشانه زنی با سنگ، داژبال (وسطنا)، غاز قلنگ (لی لی)، دوزپا، تیرکمان سنتی (پلخمون بازی) و گانیه.
هر کدام از این بازی‌ها بسته به نوعشان ممکن است در فضای باز یا سرپوشیده انجام شوند و تعداد بازیکنان آن‌ها نیز متفاوت است. امروزه بازی‌های بومی و محلی زیر نظر یک فدراسیون مستقل به نام «فدراسیون ورزش روستایی و بازی‌های بومی محلی» فعالیت می‌کنند.

همان‌طور که پیش از این اشاره شد، تنوع فرهنگی در ایران باعث به وجود آمدن بازی‌های محلی گوناگونی در شهرهای مختلف شده است. البته بعضی از این بازی‌ها ممکن است در چند منطقه مشترک باشند. در ادامه، معروف‌ترین و پرطرفدارترین آن‌ها را نام می‌بریم:

بشین و پاشو
بیست سؤالی
الک دولک
سنگ، کاغذ، قیچی
بازی دزد و پلیس
بازی پرش با گونی
نقطه بازی
استوپ آزاد
کلاغ پر
وسط بازی
طناب کشی
مچ انداختن
تیله بازی
شاه دزد بازی
قائم بوشک
بالا بلندی
هفت سنگ
عمو زنجیرباف
نون بیار کباب ببر
طناب‌بازی
گل یا پوچ
گردو بازی
طاق یا جفت
لِی لِی بازی
گردو، شکستم
هُپ هُپ
یک قُل و دو قُل

به عنوان مثال، بازی «بالا بلندی» را شرح می‌دهیم. این بازی به صورت گروهی انجام می‌شود. در آغاز، یک نفر به عنوان «گرگ» انتخاب می‌شود. دیگر بازیکنان از دست گرگ فرار می‌کنند و گرگ باید آن‌ها را بگیرد. اما اگر کسی روی یک بلندی یا سکو برود، گرگ نمی‌تواند او را بگیرد. آخرین نفری که توسط گرگ گرفته می‌شود، در مرحله بعد نقش گرگ را بر عهده می‌گیرد.

سخن آخر

امروزه روانشناسان دریافته‌اند که تأثیر این بازی‌ها روی افراد، بسیار فراتر از یک سرگرمی یا فعالیت بدنی ساده است. این بازی‌ها در دل خود ویژگی‌هایی دارند که باعث تقویت مهارت رهبری، مدیریت، استفاده از هوش و استعداد، رعایت نظم در جمع و پذیرش تفاوت توانایی‌های افراد می‌شوند.

متأسفانه با وجود پیشرفت تکنولوژی و جذابیت فضای مجازی، بسیاری از کارشناسان از برنامه‌ریزی برای زنده کردن بازی‌های قدیمی دوری می‌کنند. دلیل اصلی این است که در کشور ما فرهنگ‌سازی مناسبی برای این موضوع انجام نشده است. نهادهایی مانند صدا و سیما، وزارت آموزش و پرورش، وزارت ورزش و جوانان و همچنین شهرداری‌ها و دهیاری‌ها، هر یک مسئولیت مهمی در این زمینه بر عهده دارند.

پخش مسابقه‌ای مانند مافیا از تلویزیون و استقبال گسترده مردم از آن، ثابت کرد که اگر برنامه‌ای با کیفیت ارائه شود، مردم از آن استقبال می‌کنند. اما متأسفانه به دلیل عدم حمایت کافی صدا و سیما، برنامه‌سازان کمتر سراغ ساخت چنین برنامه‌هایی می‌روند.

از سوی دیگر، آموزش و پرورش می‌تواند بازی‌های بومی و محلی هر منطقه را با توجه به فرهنگ و شرایط جغرافیایی آن، در درس تربیت بدنی دانش‌آموزان بگنجاند. همچنین با ایجاد تغییراتی در قوانین بازی‌ها، می‌توان آن‌ها را با سن و شرایط دانش‌آموزان هماهنگ کرد.

نحوه انتقال پیام در گذشته