هیچ محصولی در سبد خرید نیست.
زمان مطالعه2 دقیقه
می پسنـدم0
اندازه متن12
بیماری پارانویا چیست و چگونه درمان میشود؟
پارانویا نوعی مشکل سلامت روان است که در آن فرد به طور مداوم و بدون دلیل واقعی، احساس میکند دیگران قصد آسیب رساندن به او را دارند. این افراد معمولاً به کسی اعتماد ندارند و همیشه در حال شک کردن به اطرافیان خود هستند. آنها ممکن است فکر کنند دیگران پشت سرشان حرف میزنند، میخواهند به آنها خیانت کنند یا حتی قصد جانشان را دارند. این افکار میتواند زندگی روزمره و روابط فرد را به شدت تحت تأثیر قرار دهد.
علائم این بیماری چیست؟
– سوءظن شدید و بیاعتمادی به دیگران
– تفسیر کردن حرفها و رفتارهای معمولی دیگران به عنوان تهدید یا اهانت
– احساس ترس و اضطراب مداوم
– گوشهگیری و دوری از اجتماع
– عصبانی شدن سریع و واکنشهای خشن به دلیل سوءتفاهم
دلایل ایجاد پارانویا چیست؟
دلیل دقیق این بیماری به طور کامل شناخته شده نیست، اما معمولاً ترکیبی از چند عامل است. عوامل ژنتیکی، تغییرات در ساختار مغز، و تجربیات زندگی مانند آسیبهای روحی در کودکی میتوانند در بروز آن نقش داشته باشند. گاهی نیز مصرف برخی مواد مخدر یا وجود بیماریهای دیگر مانند اسکیزوفرنی میتواند باعث ایجاد علائم پارانویا شود.
درمان پارانویا چگونه است؟
خوشبختانه این بیماری قابل درمان است و معمولاً از دو روش اصلی استفاده میشود:
1. رواندرمانی: در این روش، فرد به طور منظم با یک روانشناس یا روانپزشک صحبت میکند. درمانگر به او کمک میکند تا افکار منفی و شکهای بیاساس خود را بشناسد و راههای مقابله با آنها را یاد بگیرد. ایجاد اعتماد بین بیمار و درمانگر، گام بسیار مهمی در این راه است.
2. دارودرمانی: در برخی موارد، پزشک داروهایی تجویز میکند که به کاهش علائم بیماری مانند اضطراب، ترس و شک کمک میکنند. این داروها حتماً باید تحت نظر پزشک مصرف شوند.
علاوه بر این، حمایت خانواده و دوستان نیز نقش بسیار مهمی در بهبودی فرد دارد. ایجاد یک محیط امن و بدون قضاوت به بیمار کمک میکند تا احساس آرامش بیشتری کند و روند درمان را بهتر طی کند.
اگر شما یا یکی از نزدیکانتان چنین علائمی دارید، بدانید که تنها نیستید و با مراجعه به متخصص میتوانید برای بهبودی اقدام کنید.
بیماری بدگمانی یا پارانویا، نوعی مشکل روانی است که در آن فرد به طور دائم احساس شک و ترس شدید دارد. افکار او اغلب غیرمنطقی و همراه با توهم است. به همین دلیل گاهی به این بیماری، «اختلال شکاکی» نیز میگویند. در ادامه بیشتر با این بیماری آشنا خواهیم شد.
افراد مبتلا به پارانویا معمولاً تصور میکنند دیگران قصد آزارشان را دارند یا میخواهند به آنها آسیب بزنند. حتی ممکن است فکر کنند کسی علیه آنها نقشه کشیده است. اگرچه عوامل ارثی در بروز این اختلال نقش دارند، اما محیطی که فرد در کودکی در آن رشد کرده نیز بسیار تأثیرگذار است.
خانوادههای سرد و بیاحساس، فضای پر از بیاعتمادی، رفتارهای تمسخرآمیز والدین، تنشهای ایجادکننده حسادت و کمبود عزت نفس، همه میتوانند باعث شکلگیری شخصیت بدگمان در فرد شوند. گاهی این شک و بدبینی آنقدر شدید میشود که ممکن است به مشکلات بزرگی مانند جدایی، درگیری فیزیکی و حتی حوادث ناگوار بینجامد.
ویژگی اصلی این بیماران، شک دائم و بیاعتمادی همیشگی به دیگران است. آنها تقصیرها را به گردن دیگران میاندازند و خود را مقصر نمیدانند. این افراد معمولاً زودرنج، پرخاشگر و عصبانی هستند. کسانی که در مورد دیگران سختگیری زیادی میکنند، همسر خود را بیجهت متهم میکنند یا همیشه در حال مجادله و بحث هستند، ممکن است به اختلال شخصیت پارانوئید مبتلا باشند.
از آنجا که این بیماری بیشتر بر افکار فرد اثر میگذارد، بسیاری از مبتلایان میتوانند زندگی عادی خود را ادامه دهند. با این حال، زندگی آنها اغلب محدود و همراه با انزواست.
پارانویا با ترسهای بیمارگونه (فوبیا) فرق میکند. کسانی که فوبیا دارند، اگرچه ترس بیدلیل و شدیدی را تجربه میکنند، اما دیگران را مقصر این احساس خود نمیدانند. در مقابل، افراد مبتلا به پارانویا معمولاً به اطرافیان خود بدگمانند، به آنها اعتماد ندارند و حتی گاهی اتهامات نادرست به دیگران میزنند. برای نمونه، رویدادی ساده که از نگاه بیشتر مردم یک اتفاق عادی است، ممکن است از دید فرد پارانوئید یک نقشه از پیش طراحیشده و عمدی به نظر برسد.
علائم این مشکل روانی میتواند شامل موارد زیر باشد:
* زود رنج شدن و ناراحت شدن
* سخت اعتماد کردن به دیگران
* مخالفت و بحث با کوچکترین انتقاد
* حرف دیگران را به خود گرفتن
* همیشه حالت دفاعی داشتن
* رفتار خصمانه و جروبحث بیدلیل
* ناتوانی در عذرخواهی و رفتار تحکمآمیز
* ناتوانی در بخشش و فراموش کردن اشتباهات دیگران
* این تصور که دیگران پشت سرشان حرف میزنند
* بدبین بودن زیاد؛ مثلاً فکر کنند دیگران در حال دروغ گفتن یا نقشه کشیدن برای کلاهبرداری از آنها هستند.
* حس بیاعتمادی مداوم
* مشکل در ایجاد روابط معمولی یا نزدیک
* احساس آزار و اذیت شدن توسط اطرافیان
* باور کردن نظریههای توطئه بیپایه
* سوءتفاهم شدید؛ مثلاً تصور اینکه همکارتان قصد مسموم کردن یا ضبط صدای شما را دارد.
* مشکل در برقراری ارتباط کلامی
افرادی که به پارانویا مبتلا هستند، باورها و افکار نادرستی دارند که بر اساس ترس از توطئه و آزار شکل گرفته است. این باورهای نادرست، آنها را به سمت تصورات غیرواقعی سوق میدهد.
آنها احساس میکنند که دیگران قصد آزارشان را دارند، تهدیدشان میکنند، به آنها صدمه میزنند، زیر نظر هستند، متهم میشوند، با خشونت برخورد میشود، از آنها سوءاستفاده میشود، با خشم مواجه میشوند، فریب میخورند یا در دام بازی دیگران میافتند. افراد پارانوید گمان میکنند این رفتارها از سوی افراد خاص، گروههای مشخص یا دشمنان خیالی انجام میشود (کلبی (۱۹۸۱)، ص ۵۱۸).
سه ویژگی اصلی در شناخت پارانویا عبارت است از:
الف) بدگمانی بیدلیل و با این فرض که دیگران قصد آسیب زدن، فریب دادن یا سوءاستفاده از آنها را دارند؛
ب) مشغولیت فکری همراه با تردید دربارهٔ اطرافیان، دوستان یا نزدیکان و شک کردن به وفاداری و راستگویی آنها؛
ج) نداشتن اعتماد به دیگران به دلیل ترس بیاساس از اینکه مبادا اطلاعات شخصی و زندگی خصوصی آنها علیه خودشان استفاده شود (رابینز ۱۹۹۷، ص ۳).
بیشتر بخوانید: آشنایی با بیماری اسکیزوفرنی
روش اصلی درمان، گفتاردرمانی است. درمانگر در همه مراحل برخورد با این بیماران، باید کاملاً صادق و بیپرده عمل کند. اگر به خاطر اشتباه یا تناقضی _مثلاً تأخیر در جلسه درمان_ کوتاهی از سوی درمانگر صورت گرفت، بهتر است صادقانه عذرخواهی کند، نه اینکه برای دفاع از خودش به دنبال توجیه باشد.
درمانگر باید همیشه به یاد داشته باشد که اعتماد کردن و تحمل روابط صمیمی برای این بیماران سخت است. به همین دلیل، در جلسات فردی، درمانگر باید رفتاری رسمی و جدی داشته باشد و از ایجاد رابطه بیش از حد صمیمی خودداری کند.
بیماران پارانوئید معمولاً در جلسات گروهی عملکرد خوبی ندارند، با این حال شرکت در گروهدرمانی میتواند برای تقویت مهارتهای اجتماعی و کاهش بدگمانی آنها از طریق تمرین نقشهای مختلف مفید باشد.
بسیاری از این بیماران ممکن است رفتاردرمانی را هم – که برای بهبود مهارتهای اجتماعی استفاده میشود – مزاحم و دخالتگر بدانند و نپذیرند. گاهی اوقات رفتار بیماران پارانوئید آنقدر خطرناک و تهدیدآمیز میشود که درمانگر مجبور است آن را کنترل کند یا محدودیتهایی برایش در نظر بگیرد.
با تهمتهای غیرواقعی بیمار باید به شکلی منطقی، اما آرام و بدون کوچکشماری برخورد کرد. بیماران پارانوئید اگر احساس کنند فردی که قصد کمک به آنها را دارد، ضعیف و ناتوان است، به شدت میترسند. بنابراین درمانگر هرگز نباید طوری رفتار کند که بیمار فکر کند قصد تسلط بر او را دارد، مگر اینکه هر دو طرف با این موضوع موافق باشند و توانایی انجام آن را داشته باشند.
برای کمک به بیمارانی که دچار آشفتگی و بیقراری شدید هستند، استفاده از دارو میتواند مفید باشد. در بیشتر مواقع، یک داروی ضداضطراب مانند دیازپام اثر کافی دارد. اما گاهی اوقات اگر بیقراری بسیار شدید باشد یا فرد افکار نامتعادل داشته باشد، ممکن است از داروهای ضدروانپریشی مانند هالوپریدول هم، برای مدت کوتاه و با مقدار کم، استفاده شود. با این حال، معمولاً نتایج دارودرمانی در این موارد چندان چشمگیر نبوده است.
در برخورد با این افراد، سعی نکنید رفتارشان را تغییر دهید، زیرا این کار تقریباً غیرممکن است.
از آنها انتظار بروز احساسات و رفتارهای عاطفی نداشته باشید، چون انجام چنین کارهایی برایشان دشوار است.
تلاش کنید رابطه خود را با بیمار بهبود بخشید تا او از شما راضی باشد، اما هرگز سوءظنهایش را تأیید نکنید و در گفتگوهای مشکوک شرکت نکنید.
اگر بیمار نسبت به همسرش بدبین شده، مراقب باشید که از همسرش طرفداری نکنید. این کار ممکن است باعث ایجاد تصورات جدید در ذهن او شود و حتی به شما هم شک کند و فکر کند با همسرش در ارتباط هستید.
هرچه مشکل بدبینی و پارانویا شدیدتر باشد، احتمال بروز خشونت در بیمار بیشتر میشود. بنابراین حتماً با یک پزشک متخصص مشورت کنید.
