تحقیق در مورد تمدن سند و دستاوردهای آن

تمدن دره سند یکی از شگفت‌انگیزترین و باشکوه‌ترین فرهنگ‌های باستانی جهان است. این تمدن کهن نشان‌دهنده سطح بالایی از خلاقیت و پیشرفت در دوران باستان بوده است. مردمان این تمدن توانسته بودند شهرهای منظم و برنامه‌ریزی شده‌ای بسازند که از نظر مهندسی و معماری بسیار پیشرفته بودند. سیستم آبرسانی و فاضلاب پیچیده، ساختمان‌های عمومی عالی و هنرهای ظریف از ویژگی‌های برجسته این فرهنگ باستانی به شمار می‌روند. با وجود گذشت هزاران سال، دستاوردهای این تمدن همچنان ما را به حیرت وامی‌دارد و اسرار بسیاری از جنبه‌های زندگی آنان هنوز در پرده ابهام قرار دارد.

در میان تمدن‌های بزرگی که در طول تاریخ شکل گرفته‌اند، یکی از شگفت‌انگیزترین و پیشرفته‌ترین آن‌ها، تمدن دره سند است. این تمدن ویژگی‌ها و موفقیت‌های خارق‌العاده‌ای داشت که هنوز هم باستان‌شناسان نمی‌توانند به طور کامل آن را توصیف کنند.
تمدن دره سند را باید یکی از عجایب معماری در جهان دانست. این تمدن حدود ۲۶۰۰ سال پیش از میلاد، در کنار رودخانه سند پدید آمد و به عنوان یکی از چهار تمدن بزرگ و کهن جهان شناخته می‌شود.

 آغاز تمدن دره‌ ی سند

تمدن دره سند در مناطقی که امروزه بخش‌هایی از پاکستان است، در شهرهای مهنجودرو و هاراپا شکل گرفت و بعدها تا نزدیکی رود گنگ گسترش یافت. این تمدن که با نام تمدن هاراپان نیز شناخته می‌شود، از نخستین سکونتگاه‌های ثابت بشر به شمار می‌رود و می‌توان آن را آغازگر شهرنشینی دانست. تمدن هاراپان ریشه‌ی اصلی فرهنگ امروزی بلوچ‌هاست و حدود ۱۶۰۰ سال دوام داشته است. در ادامه، به ویژگی‌های شگفت‌انگیز این تمدن خواهیم پرداخت.

دستاوردهای مهم تمدن سند

در پژوهش‌های باستان‌شناسی درباره تمدن دره سند، یافته‌های شگفت‌انگیزی به دست آمده است. این تمدن در ساختن خانه‌ها از مهندسی بسیار پیشرفته‌ای بهره می‌برده که حتی هزاران سال بعد، تمدن‌های دیگر نیز نتوانستند به آن سطح برسند. ساختمان‌های شگفت‌انگیز آنها روی زمین‌های بلند ساخته شده بود. خیابان‌های منظم و هم‌اندازه، همراه با استفاده از آجرهای یکسان، ظاهری تمیز و مرتب به شهر می‌داد. بیشتر خانه‌ها یک دیوار بیرونی داشتند که از ساکنان در برابر باران، گردوغبار و سر و صدا محافظت می‌کرد.

یکی دیگر از شگفتی‌های معماری این تمدن، وجود شبکه کامل فاضلاب در زیر شهر بوده است. همه خانه‌ها توالت و حمام داشتند و آب استفاده‌شده از طریق این سیستم فاضلاب، برای کشاورزی دوباره به کار می‌رفته است. این موضوع نشان می‌دهد که آنها به پاکیزگی و استفاده درست از آب اهمیت زیادی می‌دادند.

یکی از آثار کشف‌شده از تمدن سند، حمام بزرگ موهنجودارو است که یک استخر عمومی به عمق ۲.۵ متر دارد. به نظر می‌رسد این حمام برای شستشو پیش از آیین‌های مذهبی ساخته شده بود. در کاوش‌های این تمدن، همچنین آثار مختلفی از جنس مس، سرب، برنز و قلع پیدا شده که ثابت می‌کند مردم آن زمان با کار با فلزات و ذوب آن‌ها به خوبی آشنا بودند.

معروف‌ترین اثر باقی‌مانده از این صنعت فلزکاری، تندیس “دختر رقاص” است. این تندیس فلزی، پیکره یک دختر را در حالت ایستاده نشان می‌دهد و دست‌های او با زیورآلاتی پوشیده شده که امروزه نیز در هند رواج دارد.

استفاده از سیستم اندازه‌گیری نیز از ویژگی‌های قابل توجه این تمدن است. در کاوش‌های باستان‌شناسی این منطقه، یک میله مسی شبیه خط‌کش پیدا شده که درجه‌بندی دقیقی دارد. اندازه آجرهای به کار رفته در ساختمان‌ها نیز با این خط‌کش هماهنگی دارد. اما مهم‌ترین و برجسته‌ترین ویژگی این تمدن که آن را از دیگر تمدن‌ها متمایز می‌کند، نبود ارتش و ابزار جنگی در میان مردم بوده است. چنین آرامش و صلحی در آن زمان در سراسر جهان بی‌نظیر بوده است. به نظر می‌رسد این جامعه از برابری اجتماعی و روابط سالم و دوستانه برخوردار بوده و مردم در شرایط برابر و مسالمت‌آمیزی زندگی می‌کرده‌اند.

 فروپاشی 

تمدن کهن دره سند، که با نام تمدن هاراپا نیز شناخته می‌شود، به شکلی مرموز و ناشناخته از صحنه تاریخ محو شده است. تاکنون دلیل روشنی برای فروپاشی این تمدن بزرگ پیدا نشده است. مدتی پیش، این فرضیه مطرح شد که گروهی از اقوام هندو-اروپایی به منطقه دره سند یورش برده و باعث نابودی آن شده‌اند. اما پس از کشف ۳۷ اسکلت و جمجمه در این ناحیه، بررسی‌ها نشان داد که آسیب‌های روی این استخوان‌ها بر اثر گذشت زمان و عوامل طبیعی ایجاد شده و هیچ نشانه‌ای از جنگ یا خشونت روی آن‌ها دیده نمی‌شود. به همین خاطر، این نظریه رد شد.

همان‌طور که گفته شد، این تمدن بزرگ بدون آن که دلیل مشخصی برای نابودی‌اش پیدا شود، از بین رفته است. امروزه بقایای به جا مانده از تمدن دره سند، یکی از شگفتی‌های دنیای باستان‌شناسی محسوب می‌شود.

بیشتر بخوانید: درباره تمدن میسنی ها