تحقیق در مورد حروف مقطعه قرآن

کشف راز حروف مرموز قرآن!

در ابتدای برخی از سوره‌های قرآن، مانند “الم” (الف، لام، میم) یا “یس” و “طه”، حروفی دیده می‌شوند که به آن‌ها “حروف مقطعه” می‌گویند. این حروف، رمزآلود و ویژه هستند.

دانشمندان و مفسران قرآن، نظریه‌های گوناگونی درباره معنای این حروف ارائه داده‌اند. برخی معتقدند اینها رازهایی بین خدا و پیامبرش هستند و تنها خداوند به معنی دقیق آن‌ها آگاه است. عده‌ای دیگر می‌گویند این حروف نشان‌دهنده اعجاز و شکوه قرآن است و برای جلب توجه ما در ابتدای سوره‌ها قرار گرفته‌اند.

در نهایت، این حروف یادآور این نکته هستند که قرآن کلام خداست و اسرار بسیاری در خود دارد که شاید دانش کامل آن فقط نزد پروردگار باشد.

حروف مقطعه به حروفی گفته می‌شود که در آغاز ۲۹ سوره از قرآن کریم، پس از «بسم الله الرحمن الرحیم» آمده و به صورت جداگانه و تک‌تک خوانده می‌شوند. از بین این سوره‌ها، ۲۷ سوره در شهر مکه نازل شده‌اند و تنها دو سوره، یعنی سوره‌های «بقره» و «آل‌عمران»، در مدینه بر پیامبر(ص) نازل گردیده‌اند.

حروف مقطعه چیست؟

قرآن کریم دارای ۱۱۴ سوره است. در ابتدای ۲۹ سوره از این سوره‌ها، یک یا چند حرف آمده که به صورت جداگانه و تک‌تک خوانده می‌شوند. مثلاً در شروع سوره رعد، «المر» دیده می‌شود که باید آن را این‌گونه خواند: «الف، لام، میم، را».

در مجموع، این حروف در قرآن ۷۸ بار تکرار شده‌اند. اگر بخواهیم حرف‌های تکراری را یک بار در نظر بگیریم، تعداد آن‌ها به ۱۴ حرف می‌رسد. این تعداد، دقیقاً نصف تعداد حروف الفبای عربی است که ۲۸ حرف دارد.

این چهارده حرف عبارت‌اند از:
ا، ح، ر، س، ص، ط، ع، ق، ک، ل، م، ن، ه، ی.

سوره‌هایی که دارای حروف مقطعه هستند

در ابتدای برخی از سوره‌های قرآن، حروفی خاص دیده می‌شود که به آن‌ها «حروف مقطعه» می‌گویند. در ادامه، فهرستی از این سوره‌ها به همراه حروف مقطعه‌ی آن‌ها آورده شده است:

– سوره‌های بقره، آل‌عمران، عنکبوت، روم، لقمان و سجده: **الم**
– سوره اعراف: **المص**
– سوره‌های یونس، هود، یوسف، ابراهیم و حجر: **الر**
– سوره رعد: **المر**
– سوره مریم: **کهیعص**
– سوره طه: **طه**
– سوره‌های شعرا و قصص: **طسم**
– سوره نمل: **طس**
– سوره یس: **یس**
– سوره ص: **ص**
– سوره‌های غافر، فصلت، زخرف، دخان، جاثیه و احقاف: **حم**
– سوره شوری: **حم عسق**
– سوره ق: **ق**
– سوره قلم: **ن**

نام‌های دیگر حروف مقطعه

برای حروف مقطعه، نام‌های دیگری هم به کار می‌رود. این حروف را با عنوان‌هایی مانند مُقَطَّعات، فَواتِحُ السُّوَر، اوائلُ السُّوَر، حُرُوفُ الفَواتِح و همچنین حروف رازآمیز نیز می‌شناسند.

راز حروف مقطعه

کارشناسان قرآن دیدگاه‌های گوناگونی درباره مفهوم این حروف و راز پنهان آن‌ها ارائه داده‌اند، اما هیچ دلیل قطعی برای تأیید هیچ یک از این نظریه‌ها وجود ندارد. بهترین تعبیری که در این زمینه مطرح شده، این است:
«این حروف، رازی میان خدا و پیامبر بزرگوار اسلام است که خداوند نخواسته است کسی جز پیامبرش از آن آگاه باشد.»
این معنا به امام صادق علیه‌السلام نسبت داده شده است.

دیگر دیدگاه‌هایی که درباره این حروف بیان شده، عبارتند از:
– حروف مقطعه از آیات متشابه قرآن هستند که دانش آن‌ها تنها نزد خداست.
– این حروف، اسم اعظم خداوند هستند که به صورت جداگانه بیان شده و انسان نمی‌داند چگونه آن‌ها را کنار هم بگذارد، بنابراین از اسم اعظم الهی بی‌خبر است.
– این حروف برای جلب توجه به کار رفته است. زمانی که مشرکان با سروصدا مانع شنیده شدن قرآن می‌شدند، خداوند در آغاز برخی سوره‌ها از این حروف استفاده کرد تا توجه آنان را جلب کند. از آنجا که قرآن کلام انسان نیست، از واژه‌های معمول برای هشدار استفاده نکرده تا تأثیر بیشتری داشته باشد.
– این حروف، نام همان سوره‌ای هستند که در آغاز آن آمده‌اند؛ چنانکه برخی سوره‌ها به نام حروف مقطعه آغازینشان شناخته می‌شوند.
– این حروف، نام‌های دیگر قرآن مانند «ذکر» و «فرقان» هستند.
– این حروف، نوعی سوگند الهی هستند و خداوند به آن‌ها قسم خورده است؛ زیرا پایه هر سخنی در هر زبانی، همین حروف است.
– محتوای سوره‌هایی که حروف مقطعه یکسانی دارند، با هم شباهت و تناسب دارد.
– این حروف با محتوای سوره‌ای که در آغاز آن قرار گرفته، ارتباط دارند، اما چگونگی این ارتباط برای ما روشن نیست.
– حروف مقطعه نشان می‌دهند که قرآن وحی است و با سخنان انسان تفاوت دارد.
– این حروف نشان می‌دهند که قرآن از همان حروف و کلماتی تشکیل شده که انسان به کار می‌برد، اما هیچ کس نمی‌تواند مانند آن را بیاورد و این نشانه اعجاز قرآن است.
– نیمی از حروف الفبا در حروف مقطعه به کار رفته است تا به کسانی که می‌گفتند قرآن سخن بشر است، بگوید: «اگر می‌توانید، با نیمه دیگر حروف الفبا، سخنی مانند آن بیاورید!»
– این حروف نمایانگر حروف الفبا هستند و خداوند تنها به ذکر ۱۴ حرف بسنده کرده، همان‌طور که وقتی می‌گویند کسی «ا، ب، پ، ت» می‌آموزد، منظور آموزش تمام حروف است.
– این حروف نشانه آغاز سوره جدید و پایان سوره پیشین هستند.
– ممکن است این حروف، نشانه اختصاری یک جمله باشند؛ مثلاً شاید «الم» اشاره به «أنا الله اعلم» باشد.

سخن نهایی
حروف مقطعه که در آغاز ۲۹ سوره قرآن به صورت جداگانه خوانده می‌شوند، رازی میان خدا و پیامبرش است که انسان توان درک کامل آن را ندارد. اگرچه نظریه‌های مختلفی درباره معنای آن مطرح شده، برای هر یک دلایلی برای رد آن وجود دارد؛ بنابراین بهترین تفسیر، همان است که در ابتدا بیان شد.
حروف مقطعه در برخی سوره‌ها مانند بقره، آل‌عمران و اعراف، یک آیه مستقل به شمار می‌روند، اما در سوره‌هایی مانند یونس و هود، آیه مستقل محسوب نمی‌شوند.

هدف زندگی از دیدگاه قرآن