هیچ محصولی در سبد خرید نیست.
زمان مطالعه2 دقیقه
می پسنـدم0
اندازه متن12
با دنیای شگفتانگیز ذهن خود بیشتر آشنا شوید!
ذهن انسان مانند یک ابزار قدرتمند و پیچیده است که انواع مختلفی دارد. در اینجا میخواهیم شما را با چند نمونه از این ذهنها آشنا کنیم تا بهتر بتوانید خود و اطرافیانتان را درک کنید.
**ذهن تحلیلگر:**
این ذهن مانند یک دانشمند دقیق عمل میکند. او عاشق جمعآوری اطلاعات، بررسی جزئیات و پیدا کردن دلیل و منطق پشت هر اتفاقی است. اگر شما هم همیشه سؤال “چرا؟” را تکرار میکنید، احتمالاً یک ذهن تحلیلگر دارید.
**ذهن خلاق:**
این ذهن، یک هنرمند است. او دنیا را پر از ایدههای جدید و راهحلهای نو میبیند. این ذهن دوست دارد چیزهای جدید خلق کند، داستان بسازد و خارج از چارچوبهای معمولی فکر کند.
**ذهن احساسی:**
این ذهن، قلب شماست. او به احساسات، عواطف و ارتباط با دیگران اهمیت زیادی میدهد. اگر شما به راحتی احساسات دیگران را درک میکنید و به آنها اهمیت میدهید، ذهن احساسی قوی دارید.
**ذهن عملگرا:**
این ذهن، یک مدیر و مجری است. او دوست دارد برنامهریزی کند، کارها را سازماندهی کند و به سرعت وارد عمل شود. این افراد معمولاً هدفمند هستند و دوست دارند کارها را به پایان برسانند.
**ذهن شهودی:**
این ذهن، به حس درونی و ناخودآگاه شما متکی است. گاهی اوقات بدون اینکه دلیل منطقی واضحی داشته باشید، چیزی را “درست” احساس میکنید. این همان صدای ذهن شهودی شماست.
هیچکدام از این ذهنها “بهتر” از دیگری نیستند. هر کدام از ما ترکیبی منحصربهفرد از این انواع ذهن را داریم. با شناخت آنها، میتوانیم از نقاط قوت خود بهتر استفاده کنیم و در زندگی فردی و اجتماعی موفقتر عمل کنیم.
ذهن یکی از شگفتانگیزترین و پیچیدهترین ویژگیهای انسان است که از گذشته تا امروز، اندیشمندان، روانشناسان، پژوهشگران مغز و حتی شاعران و عارفان به آن توجه کردهاند. ما با ذهنمان فکر میکنیم، رویا میبافیم، انتخاب میکنیم، مطالب جدید یاد میگیریم و هیجانات مختلف را حس میکنیم. اما آیا تا به حال از خود پرسیدهاید که ذهن واقعاً چه چیزی است؟ آیا ذهن همان عقل است؟ یا با روان فرق دارد؟ در این نوشته، قصد داریم به این پرسشها پاسخ دهیم و به بررسی چیستی ذهن، گونههای مختلف آن، تفاوتهای ذهن و عقل و همچنین تمایز میان ذهن و روان بپردازیم.
میتوانیم ذهن را مجموعهای از تواناییها و کارکردهای شناختی بدانیم که چیزهایی مانند درک کردن، فکر کردن، به خاطر سپردن، خیالپردازی، استدلال و قضاوت را شامل میشود. ذهن جایی است که افکار در آن به وجود میآیند و خاطرات در آن نگهداری میشوند. مغز یک عضو فیزیکی درون جمجمه است، اما ذهن یک مفهوم غیرملموس و غیرفیزیکی است و در واقع به کارها و فعالیتهای مغز اشاره دارد.
به بیان دیگر، ذهن مانند یک برنامه کامپیوتری عمل میکند که سختافزار آن، مغز ماست. این ذهن است که به ما امکان میدهد از خودمان آگاه باشیم، گذشته را به یاد بیاوریم، برای آینده برنامهریزی کنیم و تصمیمهای سرنوشتساز بگیریم.
ذهن ما را میتوان از دیدگاههای گوناگونی دستهبندی کرد. در ادامه، به چند نمونه از مهمترین انواع ذهن اشاره میکنیم:
این قسمت از ذهن همان بخشی است که هماکنون از آن باخبریم. همه فکرها، انتخابها و دانستههایی که در همین لحظه به آنها توجه میکنیم، در بخش هوشیار ذهن ما جریان دارند. برای نمونه، وقتی در حال حل یک مسئله ریاضی هستیم یا هنگام رانندگی، این بخش از ذهن ما فعال و درگیر است.
ذهن ما از دو بخش اصلی تشکیل شده است: بخش خودآگاه که ما آن را به خوبی میشناسیم و بخش ناخودآگاه که پنهان است. این بخش پنهان، اگرچه دیده نمیشود، اما نقش بسیار مهمی در زندگی ما ایفا میکند. بسیاری از کارهایی که انجام میدهیم، احساساتی که داریم و حتی عادتهای روزمرهمان، از این قسمت سرچشمه میگیرند.
در بخش ناخودآگاه، خاطراتی که فراموش کردهایم، ترسهای پنهان، آرزوهای نهفته و انگیزههای نادیده باقی میمانند. این بخش مانند یک انباری بزرگ است که در پس ذهن ما قرار دارد و بدون اینکه متوجه باشیم، بر تصمیمها و رفتارهای ما تأثیر میگذارد.
این بخش میان بخش خودآگاه و ناخودآگاه ذهن ما قرار دارد. کارهایی مثل راه رفتن، تایپ کردن یا رانندگی، بعد از تمرین و تکرار زیاد، به این بخش از ذهن منتقل میشوند. سپس ما این کارها را به صورت خودکار و بدون اینکه نیاز باشد به آنها فکر کنیم، انجام میدهیم. ذهن نیمهخودآگاه نقش بسیار مهمی در یادگیری و تسلط یافتن روی مهارتهای مختلف دارد.
این گونه ذهن بیشتر به استدلال، واکاوی منطقی و بررسی اطلاعات میپردازد. کسانی که ذهن تحلیلگر دارند، معمولاً برای گرفتن تصمیمها بر پایهٔ منطق و شواهد عمل میکنند.
ذهن خلاق این قابلیت را دارد که چیزهای تازهای را تصور کند، ابداع نماید، در دنیای خیال سفر کند و راهکارهای بدیع ارائه دهد. معمولاً کسانی مانند نقاشان، شاعران، نویسندگان و کاشفان از چنین ذهنی برخوردارند.
با این که در گفتگوهای روزمره ممکن است کلمات “عقل” و “ذهن” را به جای هم به کار ببریم، اما این دو در واقع با هم تفاوت دارند.
ذهن، در واقع همان فضای کلی است که افکار و احساسات ما در آن پردازش میشود. این فضا میتواند قسمتهای مختلفی مثل بخش منطقی، بخش عاطفی، قسمت خودآگاه و حتی بخش ناخودآگاه ما را در بر بگیرد.
اما عقل، در واقع همان بخش منطقی و استدلالگر ذهن ماست. کار آن، بررسی کردن، قضاوت کردن و گرفتن تصمیمهای حساب شده است. به بیان دیگر، عقل همان قابلیت ذهن برای تشخیص خوب از بد و استفاده از منطق برای رسیدن به یک نتیجه درست است.
اگر بخواهیم خیلی ساده بگوییم:
ذهن = تمام سیستم فکری انسان
عقل = قسمتی از ذهن که کار تحلیل و تفکر منطقی را انجام میدهد.
ذهن و روان با هم در ارتباط هستند، ولی در واقع دو چیز متفاوت محسوب میشوند. ذهن همان کارهای فکری و شناختی ماست؛ مثل وقتی که فکر میکنیم، چیزی را به یاد میآوریم یا مسائل را تجزیه و تحلیل میکنیم. اما روان به بخش احساسی و عاطفی ما مربوط میشود و شامل هیجانات و رفتارهای ماست.
مثلاً کارهایی مثل حفظ کردن مطالب، یادگیری و تمرکز کردن، بیشتر به حوزه ذهن تعلق دارند. در مقابل، احساساتی مثل شادی، نگرانی، غم و حفظ تعادل روحی، همه جزئی از روان انسان هستند.
در روانشناسی نیز باور بر این است که روان انسان، دربرگیرنده تمام تجربههای درونی، احساسی و رفتاری اوست که از ارتباط و تأثیر متقابل ذهن، مغز و دنیای اطراف به وجود میآید.
درک درست از ذهن و چگونگی کارکرد آن، میتواند زندگی ما را در زمینههای گوناگون بهبود بخشد. این شناخت به ما کمک میکند تا:
تصمیمهای بهتری در زندگی بگیریم
احساسات خود را بهتر کنترل کنیم
با دیگران ارتباط سالمتر و قویتری داشته باشیم
از تواناییهای فکری خود به شکل بهتری استفاده کنیم
از بروز مشکلات روانی و آشفتگیهای فکری جلوگیری کنیم
نتیجهگیری
ذهن، بخشی شگفتانگیز و بسیار قدرتمند از وجود ما انسانهاست. اگر انواع ذهن، تفاوت آن با خرد و روان را بشناسیم، بهتر خودمان و اطرافیانمان را درک خواهیم کرد. این آگاهی باعث میشود زندگی را با هوشیاری بیشتر، خلاقیت و سلامت روان بالاتری سپری کنیم.
