تحقیق در مورد زندگی امام سجاد (ع)

امام سجاد (ع)، که نامش علی بن حسین است، چهارمین امام ما شیعیان می‌باشد. ایشان در سال ۳۸ هجری قمری در شهر مدینه به دنیا آمد. پدر بزرگوارش امام حسین (ع) و مادرش شهربانو، دختر یزدگرد پادشاه ایران بود.

امام سجاد (ع) در واقعه جانسوز کربلا حضور داشت، اما به دلیل بیماری شدید نتوانست در جنگ شرکت کند. پس از شهادت پدر و یارانش، اسیر شد و همراه دیگر بانوان و کودکان خاندان پیامبر (ص) به شام برده شد. در همین سفر بود که با سخنرانی‌های کوبنده و روشنگرانه خود، حقیقت ماجرای کربلا و جنایات حکومت بنی امیه را برای مردم آشکار کرد.

پس از بازگشت از اسارت، امام سجاد (ع) مدت ۳۴ سال رهبری شیعیان را بر عهده گرفت. زندگی در آن دوره بسیار سخت و پر از خفقان بود. ایشان با وجود تمام محدودیت‌ها، از طریق دعا و مناجات با خدا، معارف عمیق دینی را به مردم آموزش می‌داد. کتاب ارزشمند «صحیفه سجادیه»، که مجموعه‌ای از دعاهای ایشان است، گنجینه‌ای از دانش و اخلاق به شمار می‌رود و به «زبور آل محمد» معروف است.

سرانجام، این امام بزرگوار در سال ۹۴ یا ۹۵ هجری قمری، به دستور ولید بن عبدالملک، خلیفه اموی، مسموم شد و به شهادت رسید. آرامگاه مطهر ایشان در قبرستان بقیع شهر مدینه قرار دارد.

امام سجاد(ع)، که چهارمین پیشوای شیعیان است، در پنجم یا به گفته‌ای دیگر نهم شعبان سال ۳۸ یا ۳۹ هجری قمری چشم به جهان گشود. تولد او در دوران امامت حضرت علی(ع) رخ داد. او دوران خردسالی خود را در شهر مدینه سپری کرد. زمانی که تنها سه سال داشت، امام علی(ع) به شهادت رسید و پس از ایشان، امام حسن(ع) به عنوان امام بعدی انتخاب شد.

ده سال بعد، با شهادت امام حسن(ع)، رهبری جامعه شیعه به پدرش، امام حسین(ع) منتقل شد. پس از رویداد بزرگ کربلا، امام سجاد(ع) به مدت ۳۴ سال هدایت شیعیان را بر عهده گرفت و در نهایت به فرمان ولید بن عبدالملک به شهادت رسید.

خانواده امام سجاد(ع)

علی بن الحسین، فرزند امام حسین(ع) و مادرشان به گفته بیشتر روایات، بانویی به نام شهربانو بوده است.
ایشان دو برادر داشتند: علی‌اکبر که از ایشان بزرگ‌تر بودند و علی‌اصغر که کوچک‌تر بودند.

حضرت علی بن الحسین چند همسر داشتند. یکی از همسران ایشان، فاطمه دختر امام حسن(ع) بود که ثمره این پیوند مبارک، امام محمد باقر(ع) شد. دیگر همسران ایشان ام ولد بودند. (ام ولد به کنیزی گفته می‌شود که با مردی ازدواج کرده و از او صاحب فرزند شده و دیگر نمی‌توان او را فروخت.)
بر اساس روایات، ایشان در مجموع پانزده فرزند داشتند: یازده پسر و چهار دختر.

القاب و کنیه‌های امام

امام سجاد(ع) با القاب گوناگونی شناخته می‌شوند که هر کدام نشان‌دهنده ویژگی‌های اخلاقی یا نسبی ایشان است. از جمله این القاب می‌توان به زین‌العابدین، سجاد، سیدالساجدین، علوی، هاشمی، ذوالثفنات، مدنی، قرشی و علی‌اکبر اشاره کرد.

همچنین کنیه‌های متعددی برای ایشان ذکر شده است که عبارتند از: ابومحمّد، ابوالحسن، ابوالحسین، ابوعبدالله و ابولقاسم.

حضور امام سجاد(ع) در کربلا

در سال ۶۱ هجری، امام حسین(ع) از بیعت با یزید خودداری کرد و به همراه خانواده‌اش در مقابل لشکر یزید ایستادگی نمود. در آن زمان، امام ۲۳ سال داشت و خواست خداوند بر این بود که ایشان به بیماری سختی دچار شود تا یزیدیان از کشتن او منصرف گردند.

پس از شهادت پدرش، رهبری شیعیان به او رسید و او به روشنگری در مورد ستم و بی‌عدالتی حکومت پرداخت. دوران رهبری امام حسین(ع) همزمان با حکمرانی یزید بن معاویه، معاویه بن یزید، مروان بن حکم، عبدالملک بن مروان و ولید بن عبدالملک بود.

امامت امام سجاد(ع)

پس از رویداد کربلا، ابن زیاد به دستور یزید، امام سجاد(ع) را به همراه خانواده‌ی ایشان و سرهای بریده‌ی شهدا، به سمت شام فرستاد.
امام(ع) در مسجد شام، با خواندن یک خطبه، خود و خاندانش را به مردم معرفی کرد و هدف قیام امام حسین(ع) را علیه حکومت یزید برای همگان روشن ساخت. این سخنان برای یزید بسیار ناخوشایند بود، بنابراین دستور داد تا امام(ع) را از شام به مدینه بازگردانند.
هنگام بازگشت و در ورودی شهر مدینه، امام(ع) بار دیگر با ایراد خطبه‌ای، مردم را از آنچه بر خاندان پیامبر گذشته آگاه کرد و چهره‌ی واقعی حکومت یزید را نشان داد. از آن زمان به بعد، ایشان در تمام طول زندگی، با بیان ستم‌های بنی‌امیه و مظلومیت خانواده‌اش، یاد و خاطره‌ی شهدای کربلا را زنده نگه داشت.
امام سجاد(ع) در دوران رهبری خود، از درگیری‌های سیاسی مستقیم دوری کرد و تمام تلاشش را صرف نوشتن کتاب و آموزش شاگردان نمود.
دو کتاب معروف ایشان «صحیفه سجادیه» و «رساله حقوق» هستند.
صحیفه سجادیه مجموعه‌ای از دعاهای آن حضرت است که در قالب این دعاها، به وضعیت جامعهی آن زمان پرداخته، راه درست زندگی را در پرتو آموزش‌های قرآن و دین نشان داده و به پاکسازی نفس اشاره کرده است. دعای عرفه از مشهورترین دعاهای این کتاب است.
در رساله حقوق، امام(ع) به حقوق گوناگون مانند حق خدا، حق خود انسان، حق زبان، حق پدر و مادر، حق فرزند، حق نماز و… پرداخته و مردم را به رعایت این حقوق سفارش کرده‌اند. نوشتن چنین رساله‌ای در دوران سخت ستم و خفقان، نشان‌دهنده‌ی مقام بالای علمی و تقوای این امام بزرگوار است.
امام سجاد(ع) در زمان امامت خود، شاگردان بسیاری تربیت کرد. افرادی مانند جابر بن عبدالله انصاری، ابوحمزه ثمالی، سعید بن جبیر، ابوخالد کابلی، سلیم بن قیس هلالی، ابان بن تغلب، ابراهیم و حسن فرزند محمد بن حنفیه، یحیی بن اُمّ طویل، سعید بن مسیب بن حزن قرشی مخزومی، محمد بن جبیر بن مطعم و… از جمله شاگردان ایشان بودند.

ویژگی‌های امام سجاد(ع)

امام(ع) ویژگی‌های برجسته‌ای داشتند که از میان آن‌ها می‌توان به پرستش خالصانه خدا، یاری پنهانی نیازمندان و آزاد کردن بردگان در راه خدا اشاره کرد. ایشان نزد اهل سنت نیز به دلیل دانش، پرهیزگاری و عبادت، از مقام و احترام بالایی برخوردار هستند.

در کتاب‌های تاریخی نقل شده که هرگاه امام(ع) آماده نماز می‌شد، وجودش را لرزه‌ای عمیق فرا می‌گرفت. وقتی از ایشان پرسیدند که چرا چنین می‌شود، فرمودند: «آیا می‌دانید که من در پیشگاه چه کسی می‌ایستم و با چه ذی‌جلالی می‌خواهم راز و نیاز کنم؟»

امام سجاد(ع) شب‌ها کیسه‌ای پر از غذا بر دوش می‌گذاشت و بی‌آنکه کسی بفهمد، به نیازمندان کمک می‌رساند. هیچ فقیری به درگاه ایشان مراجعه نمی‌کرد، مگر اینکه حاجتش برآورده می‌شد. ایشان حتی دو بار تمام دارایی خود را با نیازمندان تقسیم کردند.

بردگان، که از محروم‌ترین قشرهای جامعه بودند، همواره مورد مهر و حمایت امام(ع) قرار داشتند. ایشان در طول عمر پربرکت خود، عده زیادی برده را خریداری کردند و سپس در راه خدا آزادشان ساختند.

قیام‌های دوران امام سجاد(ع)

در زمان رهبری امام سجاد(علیه السلام)، جنبش‌ها و قیام‌های متعددی به وقوع پیوست. در ادامه، به برخی از مهم‌ترین این قیام‌ها اشاره می‌شود:

واقعه حره

در سال ۶۳ هجری، مردم مدینه دست به شورش علیه حکومت بنی‌امیه زدند. اما امام سجاد(ع) در این قیام، همراه دیگران نشد.
دلایل مختلفی برای این تصمیم ایشان بیان شده است؛ از جمله اینکه قیام‌کنندگان از راه درست دین فاصله گرفته بودند و همچنین احتمال می‌رفت که این حرکت، خود شیعیان و هسته‌ی آنان را در معرض نابودی قرار دهد.

قیام توابین

یکی از حرکت‌هایی که پس از حادثه کربلا شکل گرفت، قیام توابین بود. این قیام به رهبری شخصیت‌های شناخته‌شده شیعه در کوفه، مانند سلیمان بن صرد خزاعی، سازماندهی شد. هدف اصلی آنان بازگرداندن رهبری جامعه به خاندان پیامبر(ص) بود. با این حال، در منابع تاریخی به ارتباط سیاسی چشمگیری بین امام(ع) و گروه توابین اشاره نشده است.

قیام مختار

پس از رویداد تلخ کربلا، مختار ثقفی به همراه گروهی از پیروان اهل بیت، برای گرفتن انتقام خون شهیدان کربلا، علیه حکومت اموی قیام کرد. او ابتدا از امام سجاد(ع) درخواست کرد تا این قیام را با حمایت و نام ایشان آغاز کند، اما امام با این درخواست موافقت نکردند. سپس مختار به سراغ عموی امام، محمد حنفیه رفت و از او یاری خواست. در نهایت، پس از موفقیت‌های مختار در انتقام‌گیری، امام سجاد(ع) رضایت و خشنودی خود را از این اقدامات بیان کردند.

شهادت و محل دفن امام سجاد(ع)

در مورد روز و سالی که امام سجاد (ع) به شهادت رسیدند، میان تاریخ‌نگاران اختلاف است. در کتاب‌های روایی، روزهای دوازدهم، بیست‌وپنجم و همچنین هجدهم، نوزدهم و بیست‌ودوم محرم به عنوان روز شهادت ذکر شده است. درباره سال شهادت نیز سال‌های ۹۴ و ۹۵ هجری قمری گفته شده است. امام سجاد (ع) در ۵۷ سالگی به دستور ولید بن عبدالملک با سم به شهادت رسیدند.

آرامگاه ایشان در قبرستان بقیع در شهر مدینه قرار دارد و در کنار قبر امام حسن مجتبی (ع)، امام محمد باقر (ع) و امام جعفر صادق (ع) واقع شده است.

پیشنهادی: زندگینامه امام زمان عج