هیچ محصولی در سبد خرید نیست.
زمان مطالعه2 دقیقه
می پسنـدم0
اندازه متن12
سپیده کاشانی، شاعر معاصر ایرانی، در سال ۱۳۳۹ در شهر رشت به دنیا آمد. او از کودکی به شعر و ادبیات علاقهمند بود و این علاقه در طول سالهای نوجوانی و جوانیاش پررنگتر شد.
اشعار او اغلب ساده، روان و سرشار از احساسات لطیف هستند. مضامین اصلی شعرهایش عشق، امید، طبیعت و مسائل اجتماعی است. او با زبانی ساده و بیآلایش، احساسات عمیق انسانی را به تصویر میکشد، به همین دلیل است که شعرهایش برای بسیاری از مردم قابل درک و ارتباط است.
از معروفترین مجموعههای شعری او میتوان به “پرنده بیپر” و “رویای ناتمام” اشاره کرد. شعرهای سپیده کاشانی نه تنها در ایران، بلکه در بین فارسیزبانان سراسر جهان نیز شناخته شده و محبوبیت دارد.
زندگی شخصی او نیز مانند اشعارش، سرشار از فراز و نشیب بود. او در نهایت در سال ۱۳۸۷ دار فانی را وداع گفت، اما اشعار ماندگارش همواره در یاد و خاطر دوستداران شعر و ادب زنده خواهد ماند.
در این مطلب میخواهیم زندگی سپیده کاشانی را مرور کنیم. در ادامه با آدینوشاپ همراه باشید.
در مرداد ماه سال ۱۳۱۵، سرور اعظم باکوچی، که به سپیده کاشانی شهرت دارد، در یک خانواده مذهبی در شهر کاشان چشم به جهان گشود. او تحصیلات ابتدایی و دبیرستان را در زادگاهش به پایان رساند و در شانزدهسالگی، پس از ازدواج، به تهران نقل مکان کرد و پا به عرصه شعر و ادبیات ایران گذاشت.
از سال ۱۳۴۷، همکاری خود با روزنامهها و مجلات را آغاز کرد و اشعارش در بخشهای ادبی این نشریات منتشر شد.
تا سال ۱۳۴۹، بیشتر شعرهایش در قالب غزل بود؛ اما در آن سال، به مناسبت درگذشت پدر و مادرش، دو شعر به سبک نیمایی سرود:
… از بام پر كشید، آن مرغکِ سپیدپرِ مهربانِ من
تا خواستم طلوع رُخَش بنگرم، دریغ؛ ناگه غروب كرد
چون گل شكفت و ریخت
من خود به گوش خویش شنیدم كه ناگهان،
ناقوس هجر، تا انتهای گنبد نیلی طنین فكند
لرزید پشت من،
فرمان حق، ندای حق از ره رسیده بود…
… مادر هنوز هم،
آن تک ستارهای كه به آن خیره میشدیم
شب، بر فراز خانة ما جلوه میكند
و بر سكوت و غربت من، خیره میشود…
رویدادهای سیاسی و اجتماعی ایران در سالهای پیش و پس از انقلاب اسلامی، تأثیر عمیقی بر اشعار سپیده کاشانی گذاشت.
در سال ۱۳۵۲، کتاب «پروانههای شب» را منتشر کرد که در آن، فضای خفقان و تاریک حکومت پیشین به تصویر کشیده شده بود.
آشنایی او با سبک شاعران کهن، درک ظرایف شعر ناب فارسی و تواناییاش در نمایش فضای اجتماعی آن دوران، باعث شد این مجموعه با استقبال گسترده اهل ادب روبرو شود و در کمتر از یک سال نایاب گردد.
او در پاسخ به درخواست دوستدارانش برای تجدید چاپ کتاب گفت: «من شعر دیروز خود را قبول ندارم، از چاپ این کتاب که یک سال گذشته است!»
یک سال پس از پیروزی انقلاب اسلامی، در سال ۱۳۵۸، از او برای همکاری با رادیو دعوت به عمل آمد. یک سال بعد نیز به عضویت «شورای شعر و سرود» درآمد.
در آغاز جنگ تحمیلی، در گفتوگویی با مجله سروش بیان کرد: «امروز موقع آن رسیده که دیگر شعر را بهعنوان یک سلاح تیز و برّنده جدی بگیریم… شعر امروز ما میتواند با مروری در آیات قرآن، انقلابی بهوجود آوَرَد، و از این دریای یگانه، گوهرها برگیرد».
اشعار حماسی او از رادیو پخش میشد. یکی از شعرهای مشهور او «خاک آزادگان» است:
به خون گر کشی خاک من، دشمن من
بجوشد گل اندر گل از گلشن من
تنم گر بسوزی، به تیرم بدوزی
جداسازی ای خصم، سر از تن من
کجا میتوانی، ز قلبم ربایی
تو عشق میان من و میهن من
مسلمانم و آرمانم شهادت
تجلّیِ هستی ست، جانکندن من
در طول سالهای دفاع مقدس، بارها به همراه پسرش به جبههها سفر کرد. در همان سالها، همسرش پس از یک بیماری درگذشت و سپیده برای مدتی از دنیای شعر و ادبیات فاصله گرفت.
از سال ۱۳۶۷، او دوباره فعالیت فرهنگی خود را از سر گرفت و برای رادیو در زمینه جنگ و رزمندگان برنامه و شعر مینوشت. حدود ۴۰ قطعه شعر با محتوای انقلاب و دفاع مقدس از او به جای مانده که همگی به صورت سرود اجرا شدهاند.
سپیده کاشانی، به عنوان یک زن مسلمان و انقلابی، قدم در راه جهاد گذاشت و از نخستین کسانی بود که در شعرهایش به موضوع مقاومت، جهاد و شهادت پرداخت.
او در بهمنماه سال ۱۳۷۱، پس از تحمل یک دوره بیماری، در سن ۵۶ سالگی دیده از جهان فروبست و سه فرزند به نامهای سعید، سودابه و علی (سیامک) از او به یادگار ماند.
شعرهای کاشانی در شکلهای گوناگونی مانند غزل، مثنوی، چهارپاره، رباعی، دوبیتی، قطعه و شعر نو سروده شدهاند. با این حال، بیشتر سرودههای او در قالب مثنوی و غزل هستند.
در شعرهای او میتوان موضوعات گوناگونی را دید؛ از جمله پندهای اخلاقی، آموزشهای مذهبی، ستایش پیامبر و امامان، مسائل مربوط به تربیت و آموزش، شعرهای مقاومت، موضوع شهادت و از خودگذشتگی، و همچنین تجلیل از چهرههای انقلابی و ادبی.
۱. کتاب «پروانههای شب» در سال ۱۳۵۲ به چاپ رسید. این اثر تنها کتابی است که این شاعر مبارز در طول زندگی خود موفق به انتشار آن شد.
۲. «هزار دامن گل سرخ» در سال ۱۳۷۳ منتشر شد. این کتاب گزیدهای از اشعار مربوط به جنگ است که به سبک مثنوی سروده شده. برخی از سرودهای معروف او که در روزهای اول انقلاب از رادیو و تلویزیون پخش میشد، در این مجموعه قرار دارد.
۳. کتاب «سخن آشنا» نیز در سال ۱۳۷۳ چاپ شد. این مجموعه شامل شعرهای متنوعی در قالبهای مختلف مانند غزل، مثنوی، قصیده، رباعی، دوبیتی، چهارپاره، قطعه، شعر آزاد و همچنین چند سرود است.
۴. «حکایت آنان که بقا را در بلا دیدهاند» یک کتاب منثور است که در سال ۱۳۷۵ منتشر شد. این اثر خاطرات و یادداشتهای شاعر از سفر به جنوب و دیدار با رزمندگان را در برمیگیرد.
۵. «گزیده آثار»؛ این کتاب نیز مجموعهای منتخب از کارهای اوست.
غزل «خداحافظ» (در سوگ استاد شهریار):
هلا ای عندلیب گلشن عرفان خداحافظ
هلا ای شهریار قلۀ ایمان خداحافظ
سفر کردی چه تلخ ای آنکه شیرین است گفتارت
پریشان کردهای مجموع مشتاقان خداحافظ
چه پر معنا سرودی پیر ما «حافظ، خداحافظ»
نمودندت یقین کروبیان سامان خداحافظ
جرس ای کاش میزد مهر بر لب تا دمی دیگر
سرایی بیتی و شکر کنی افشان خداحافظ
سبک رفتی ز پیراهن برون ای طایر قدسی
رسید از بیستون گویا تو را فرمان خداحافظ
نه هر چشمی تواند خط سبز عشق را خواندن
تو ای آن راز کرده نقش بر دیوان خداحافظ
ز طوفان غمت پر ریخت گلهای وداع آنگه
که گلباران ره بر دیده شد دامان، خداحافظ
ز سوگت خلوتی با شعر حافظ داشتم، فرمود:
بگو ای خضر دانای سخندانان خداحافظ
بگو ای آنکه بنشستی کنار تربتم روزی
روان شد از پیات روحم روان، ای جان خداحافظ
غزالان غزل را خوش به بند آوردهای اینک
بمان ای حافظ تبریز جاویدان خداحافظ
قسمتی از شعر نو «پروانههای شب»:
پروانه های شب
در زیر داربست بلند
ستارهها
حرفی است بر کتیبه این قصر کاغذین
حرفی ز روزهای شتابنده
حرفی ز لحظههای نتابیده
کز تنگههای شبزده میآید
کز برج یادها…
رباعی «بیا»:
امروز که آبستن فرداست، بیا
تا لحظهای از عمر به دنیاست، بیا
ترسم تو نیایی و نیاید فردا
این از رخ سرنوشت پیداست، بیا
