محمود کیانوش، شاعر و نویسندهای است که آثارش بهویژه برای کودکان، بسیار شناخته شده و دوستداشتنی است. او با قلم شیرین و سادهاش، دنیایی از خیال و زیبایی را برای بچهها به تصویر کشیده است.
کیانوش علاوه بر شعر، در زمینههای دیگر نوشتن مانند داستان و نقد ادبی نیز فعالیت داشته و آثار ارزشمندی از خود به جای گذاشته است. شعرهای او برای کودکان، اغلب ریتمی آهنگین و کلماتی قابل درک دارند که باعث میشود بچهها به سادگی با آنها ارتباط برقرار کنند و از شنیدن یا خواندنشان لذت ببرند.
او با خلق این آثار، نقش مهمی در غنیسازی ادبیات کودک و نوجوان داشته و نامش به عنوان یکی از چهرههای ماندگار این عرصه، همیشه در خاطر خواهد ماند.

محمود کیانوش در دوازدهم شهریورماه ۱۳۱۳ در شهر مشهد چشم به جهان گشود. او یکی از شاعران، نویسندگان و محققان ایرانی روزگار ما بود که در کنار سرودن شعر و نوشتن داستان، در حوزهی ادبیات کودکان و همچنین روزنامهنگاری نیز دستی داشت.
او را از کسانی میدانند که راه را برای شعرهای منثور و آهنگین باز کرد. محمود کیانوش از سال ۱۹۸۲ تا ۲۰۱۶ با نام مستعار علیزاده طوسی شناخته میشد.
زندگی نامه محمود کیانوش
او از همان سالهای نوجوانی شروع به سرودن شعر و نوشتن داستانهای کوتاه کرد و با دلگرمی که معلمش به او داد، به این راه ادامه داد. اولین داستانش در یک مسابقهٔ داستاننویسی بین دانشآموزان کل کشور، رتبهٔ اول را کسب کرد. کیانوش پس از اتمام دورهٔ اول دبیرستان، وارد دانشسرای مقدماتی شد و پس از آن به شغل معلمی پرداخت. مدتی نیز مدیریت یک مدرسه در روستایی نزدیک تهران را بر عهده گرفت.
او از کسانی است که پیشرو در سرودن شعرهای منثور و آهنگین به شمار میرود و مجموعهاش با نام «شکوفهٔ حیرت» شامل همین شعرهای آهنگین است. بعداً در دانشگاه تهران، در رشتهٔ زبان و ادبیات انگلیسی، مدرک کارشناسی گرفت. اولین ترجمهای از او به شکل کتاب، رمان «به خدایی ناشناخته» نوشتهٔ جان اشتاینبک بود که در سال ۱۳۶۶ چاپ شد.
اولین کتاب شعرش را که یک شعر بلند به سبک نیما یوشیج بود، در سال ۱۳۳۹ با عنوان «شبستان» منتشر کرد. پس از آن، کتاب «ساده و غمناک» را به چاپ رساند که گزیدهای از شعرهایش بین سالهای ۱۳۳۴ تا ۱۳۴۱ را در بر میگرفت. او همچنین عضو شورای کتاب در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان بود.
کیانوش مدتی در هیئت تحریریهٔ مجلهٔ صدف فعالیت داشت و سردبیر آن نیز بود. علاوه بر این، چهار دوره سردبیر مجلهٔ سخن شد. او با وجود بیماری خود و همسرش، با روحیهای با نشاط تا آخرین روزهای زندگی در زمینههای مختلف به نویسندگی ادامه داد. محمود کیانوش به هر دو زبان فارسی و انگلیسی مینوشت و سه کتاب از او توسط یک ناشر انگلیسی منتشر شده است.
او در لندن به همراه همسرش پری منصوری که نویسنده و مترجم بود، زندگی میکرد. آنها صاحب دو فرزند به نامهای کاوه و کتایون هستند. از سال ۱۹۸۲ تا ۲۰۱۶، او با نام هنری «علیزاده طوسی» با بخش فارسی رادیو بیبیسی همکاری داشت. شناختهشدهترین برنامهاش در آنجا «نامهای از لندن» نام داشت. محمود کیانوش در ۲۳ دیماه ۱۳۹۹ در سن ۸۶ سالگی به دلیل پیری در لندن درگذشت.
آثار محمود کیانوش
از مهمترین کارهایی که او در زمینههای گوناگون خلق کرده، میتوان به این موارد اشاره کرد:
**شعر**
– ساده و اندوهگین: مجموعه شعر
– شبخانه
– شبخیز
– گلهای حیرت
– سرودی برای همه
– از نگاهی تازه: مجموعه رباعیها
– آن صدا کجاست؟
– ناگهان، انسان و سرزمینش
– پرندگان و آدمی: مجموعه شعر (این کتاب، ترجمه فارسی «Of Birds and Men» است که پیشتر در لندن چاپ شده بود)
– ای خورشید ایران: مجموعه شعر
– از پنجره تاجمحل: مجموعه شعر (با نام مستعار پرادیپ اوما شانکار)
– ماه و ماهی در چشمه باد: مجموعه شعر
– برای انسان، اما به نام سوسکها، یونجهها و کلاغها: مجموعه شعر
– در چادر شب: مجموعه غزل
– آبهای خسته: مجموعه شعر
– من انسانم
– کتاب دوستی: مجموعه شعر
**داستان کوتاه**
– در آنجا کسی نبود
– روی کاسه لیز
– آینههای تیره
– غمی و داستانی
– و بلا آمد و شفا آمد
**رمان**
– سفر تردید و پرسش
– نامی لازم نیست
– مرد درگیر
– باغی در بیابان
– ای زندگی
– این آقا چه کسی است؟
– برف و خون
– غواص و ماهی
– حرف و خاموشی
**نمایشنامه**
– علامت سؤال
– از خون سیاوش
**داستان کودک و نوجوان**
– حمامیها و آبانبارها
– از کیکاووس تا کیخسرو
– آدم یا روباه
– روستای تازه
– از بالای پله چهلم
– خودنویس آبی و گل سرخ
**نقد ادبی**
– گامها و نقد ادبی
– واکاوی شعر و نثر فارسی امروز
– لطفاً اینها را بنویس، آقا!
– زن و عشق در جهان صادق هدایت و بررسی تحلیلی و مقایسهای بوف کور، لوسآنجلس
– نظم، ارزش و زیبایی
– شعر فارسی در غربت
**ترجمه**
– مرگ و دختر: آریل دورفمن
– خنده بیخنده: داستانهای طنز از نویسندگان جهان (گزینش و ترجمه)
– پروانههای سفید: چهلوچهار اثر از بیستوسه نویسنده بزرگ جهان
– برف و خون: دیگنوه آلابانتزا
– سرزمین و مردم ژاپن: ژوزفین وان
– و …
**اشعار**
دامن دامن فروردین
یک گل، ده گل، صدتا گل
اینجا، آنجا، هر جا گل
دامن، دامن، فروردین
میروید بر دلها گل
باغ و دره پُر گل شد
کوه و دشت و صحرا گل
لبها را گل خندان کرد
شد از شادی لبها گل
![]()
پرواز
به کبوتر گفتم: عزیزم، بیا
بالهایت را از هم بگشا
در آسمان آبی و زیبا
به پرواز درآ، پرواز کن
هنوز دستانم را به هم نزده بودم
که او بالهایش را گشود
در آسمان آبی و پاک
با شادی و سبکی به پرواز پرداخت
از دیدن پرواز زیبایش
انگار دل من هم سبک شد
و چشمانم همراه با او
به گردش و پرواز ادامه داد
پرواز شاد و روحبخشش
شادی را به وجودم بازگرداند
و جان مرا در آسمان
همراه خود به پرواز درآورد
![]()
کودکان سراسر گیتی،
ای فرزندان نیکوسرشت،
ای کودکانی با قلبی سرشار از مهربانی؛
شما چشمههای زلال زندگی هستید،
شما روشناییبخش دنیای ما هستید،
شما مانند غنچههای زیبا و پر از آرزو
در باغ سرسبز امید میرویید.
فرقی نمیکند که پوستی سرخگون داشته باشید یا تیره،
زردگون باشید یا سفید،
دل امروز جهان
با عشق شما میتپد،
و چشمان آیندهی دنیا
از حضور درخشان شما روشنایی میگیرد.
بیشتر بخوانید: معنی شعر دریا از محمود کیانوش













