تحقیق در مورد زندگی پروانه مونارک + ویژگی

کشف شگفتی‌های پروانه شهریار!

این پروانه حیرت‌انگیز که با نام علمی دنائوس پلکسیپوس شناخته می‌شود، یکی از قابل‌شناسایی‌ترین پروانه‌ها در سراسر جهان است. آن‌ها نه تنها به خاطر ظاهر زیبا و رنگ‌های نارنجی و سیاه و سفیدشان معروف هستند، بلکه به دلیل یک ویژگی خارق‌العاده دیگر نیز شهرت جهانی دارند: سفر مهاجرتی باورنکردنی‌شان.

هر ساله، میلیون‌ها پروانه شهریار مسافتی طولانی و پرمخاطره را طی می‌کنند تا از آب‌وهوای سرد به مناطقی گرم‌تر بروند. این سفر می‌تواند هزاران کیلومتر باشد و حتی نسل‌های متوالی از این پروانه‌ها را در بر گیرد. تصور کنید این موجودات کوچک و ظریف چگونه چنین مسیر طولانی را پیدا می‌کنند؛ این هنوز یکی از رازهای شگفت‌انگیز طبیعت است.

زیست‌گاه اصلی آن‌ها در آمریکای شمالی است، اما به دلیل این مهاجرت‌های گسترده، در بسیاری از نقاط دیگر دنیا نیز دیده می‌شوند. یکی از کلیدهای بقای این پروانه‌ها، وابستگی شدید آن‌ها به گیاه خاصی به نام “شیرین‌بیان” یا “عشقه” است. کرم‌های پروانه شهریار فقط از برگ این گیاه تغذیه می‌کنند و این گیاه به نوعی خانه و غذای آن‌ها محسوب می‌شود.

متأسفانه، این پروانه‌های زیبا امروزه با تهدیداتی مانند از بین رفتن زیست‌گاه‌های طبیعی و تغییرات آب‌وهوایی روبرو هستند. حفاظت از گیاهانی که به آن‌ها وابسته‌اند، برای ادامه حیات این مهاجران خستگی‌ناپذیر بسیار مهم است.

پروانه‌های شهریار، با آن‌ها که اندازه‌ای بزرگ و رنگ‌هایی چشمگیر دارند، به‌راحتی از دیگر پروانه‌ها قابل تشخیص هستند. رنگ‌بندی نارنجی، سیاه و سفید آن‌ها جلوه‌ای ویژه به آن‌ها بخشیده است. این پروانه‌ها در بخش‌های گسترده‌ای از جهان از جمله آمریکای شمالی، مرکزی و جنوبی، استرالیا، تعدادی از جزیره‌های اقیانوس آرام، هند و همچنین اروپای غربی دیده می‌شوند. نام علمی این پروانه Danaus plexippus است و به نام‌های پروانه مونارک یا شهریار نیز معروف می‌باشد.

پروانه مونارک چیست؟

پروانه‌های شهریار بال‌هایی به رنگ نارنجی درخشان دارند که با خطوط سیاه تزئین شده و لبه‌های آن‌ها مشکی و نقطه‌های سفید دارد. همانند همه حشرات، این پروانه‌ها شش پا دارند و بدنشان از سه بخش اصلی تشکیل شده: سر، سینه و شکم. همچنین دارای دو شاخک و یک پوسته سخت بیرونی هستند. رنگ روشن و جذاب آن‌ها در واقع هشداری به شکارچیان است با این مضمون: “مرا نخور، زیرا سمی هستم!” آن‌ها این سم را از گیاهی به نام علف شیر دریافت می‌کنند که در دوران رشد از آن تغذیه می‌کنند و سم را در بدن خود نگه می‌دارند. حیواناتی که این پروانه را می‌خورند معمولاً نمی‌میرند، اما حالشان آنقدر بد می‌شود که در آینده از خوردن آن پرهیز می‌کنند.

یکی از شگفت‌انگیزترین ویژگی‌های پروانه شهریار، سفر طولانی‌اش است. هر پاییز، با سرد شدن هوا، میلیون‌ها پروانه از خانه‌شان در کانادا و آمریکا به سمت جنوب پرواز می‌کنند. آن‌ها حدود ۲۵۰۰ مایل راه را تا کالیفرنیای جنوبی یا مکزیک مرکزی طی می‌کنند. جالب اینجاست که هر سال به همان جنگل‌ها بازمی‌گردند و بعضی حتی روی همان درختانی می‌نشینند که نسل‌های قبل از آن‌ها استفاده کرده‌اند. برآوردها نشان می‌دهد سالانه بیش از یک میلیارد پروانه در این سفر به کوهستان‌های مکزیک می‌رسند.

دانشمندان هنوز دقیقاً نمی‌دانند این پروانه‌ها چگونه مسیر درست را پیدا می‌کنند، چون طول عمر آن‌ها کوتاه است و هیچ‌کدام بیش از یک بار این مسیر را طی نمی‌کند. در پایان زمستان، پروانه‌های نر و ماده در مکزیک و کالیفرنیا جفتگیری می‌کنند. سپس نرها از بین می‌روند و ماده‌ها راهی شمال می‌شوند. آن‌ها در طول مسیر، تخم‌های خود را روی گیاه علف شیر می‌گذارند و پس از آن، خودشان نیز می‌میرند. از این تخم‌ها، کرم‌های کوچکی با رنگ سبز و راه‌راه سفید بیرون می‌آیند که با اشتیاق از برگ‌های علف شیر می‌خورند. آن‌ها حدود دو هفته با خوردن و پوست‌اندازی رشد می‌کنند تا آماده شوند برای مرحله بعد.

در این مرحله، کرم با تولید نخ ابریشم، خود را به یک برگ یا شاخه می‌چسباند، دوباره پوست می‌اندازد و به صورت یک پیله سخت درمی‌آید که به آن کریزالیس می‌گویند. این پیله در ابتدا سبزرنگ با نقطه‌های طلایی براق است، سپس به تدریج رنگش روشن‌تر و در نهایت تقریباً شفاف می‌شود. پس از ۹ تا ۱۵ روز، یک پروانه کامل از پیله بیرون می‌آید. این کل فرآیند، که از تخم تا پروانه را شامل می‌شود، “دگردیسی” نام دارد و حدود یک ماه طول می‌کشد.

ویژگی‌ها

پروانه‌های بالغ مونارک، دارای چهار بال زیبا هستند که رنگ آن‌ها نارنجی پررنگ و متمایل به قرمز است. اندازه این بال‌ها بین ۷۶ تا ۱۰۰ میلی‌متر است. پروانه‌های نر، خال‌های سیاه کوچکی روی رگه‌های بال‌هایشان دارند و جثه آن‌ها کمی از ماده‌ها بزرگ‌تر است. در مقابل، بال‌های پروانه ماده، رگ‌های کلفت‌تر و مشخص‌تری دارد. عمر این پروانه‌های زیبا پس از بالغ شدن، کوتاه و تنها بین چهار تا پنج هفته است.

پروانه مونارک چگونه جهت یابی می کند؟

یکی از شگفتی‌های سفر پروانه‌های مونارک که سال‌ها ذهن دانشمندان را به خود مشغول کرده، این است که این حشرات کوچک چگونه چنین مسافت‌های طولانی را طی می‌کنند. دکتر استیون رپرت، متخصص علوم اعصاب در دانشگاه ماساچوست، مدت‌هاست که روی مهاجرت این پروانه‌ها مطالعه می‌کند.

به باور رپرت، این پروانه‌ها از خورشید و جهت‌های نور آن برای پیدا کردن مسیر خود استفاده می‌کنند. در مغز آن‌ها نوعی پروتئین ویژه وجود دارد که مانند یک قطب‌نما عمل کرده و به کمک موقعیت خورشید، جهت‌یابی را ممکن می‌سازد. آن‌ها با تشخیص جایگاه خورشید در آسمان می‌توانند مسیر خود را از شمال آمریکا، گذر از تگزاس، تا رسیدن به میچوآکان پیدا کنند.

عوامل موثر بر انقراض

پژوهشگران بر این باورند که پروانه‌های شهریار در آمریکای شمالی، سفر طولانی و حیرت‌انگیز خود را قرن‌هاست که هر سال تکرار می‌کنند. اما امروزه، از بین رفتن محل زندگی و کمبود خوراک، این سفر را برای آنان سخت کرده و باعث شده این پروانه در گروه جانوران در معرض خطر جای گیرد.

نابودی زیستگاه‌های زمستانی این پروانه در طول سال‌های گذشته، خسارت زیادی به جمعیت آنان وارد کرده است. این مشکل، هر دو گروه شرقی و غربی پروانه‌های شهریار را تحت تأثیر قرار داده است. گروه غربی در غرب کوه‌های راکی زندگی می‌کند و زمستان‌ها را در سواحل کالیفرنیا سپری می‌کند، در حالی که گروه شرقی در شرق آمریکا و کانادا بوده و برای زمستان‌گذرانی به جنگل‌های صنوبری مکزیک کوچ می‌کند.

با اضافه شدن این پروانه به فهرست گونه‌های در معرض انقراض، فعالان محیط زیست امیدوارند توجه بیشتری به وضعیت خطرناک این حشره جلب شود و نهادهای مختلف، راه‌های حمایت از آن را به مردم آموزش دهند.

به عنوان نمونه، آنان از عموم درخواست می‌کنند که در باغ یا حیاط خانه‌های خود، گیاهانی مانند علف شیر یا استبرق پرورش دهند تا پروانه‌های شهریار بتوانند در آنجا تخم‌گذاری کنند و لاروهایشان غذای کافی برای رشد داشته باشند.