هیچ محصولی در سبد خرید نیست.
زمان مطالعه2 دقیقه
می پسنـدم0
اندازه متن12
بیایید با نحوه کار ترمزهای خودرو بیشتر آشنا شویم!
وقتی شما پدال ترمز را فشار میدهید، در واقع یک فرآیند مهم و پیچیده را به حرکت درمیآورید که خودرو را به تدریج یا به سرعت متوقف میکند. این سیستم از چندین بخش اصلی تشکیل شده است.
ابتدا نیروی پای شما به یک سیستم هیدرولیک منتقل میشود. این سیستم از روغن ترمز استفاده میکند تا فشار را به تمام چرخهای خودرو برساند. در چرخها نیز قطعاتی به نام لنت ترمز و دیسک وجود دارند. وقتی فشار به این قسمت میرسد، لنتها به دیسک میچسبند و با ایجاد اصطکاک، حرکت چرخ را کند و در نهایت متوقف میکنند.
نگهداری منظم این سیستم، مثل بررسی سطح روغن ترمز و کنترل ساییدگی لنتها، برای ایمنی شما و سرنشینان بسیار حیاتی است.
سیستم ترمز یکی از مهمترین بخشهای هر خودرو است. اگر خودرو ترمز نداشته باشد، کنترل آن در موقعیتهای گوناگون غیرممکن خواهد شد و ایمنی سرنشینان و دیگران به شدت به خطر میافتد. امروزه فناوری ترمزها دائماً در حال پیشرفت است و از انواع مختلفی مانند ترمز دیسکی، سیستم ترمز ضد قفل (ABS)، ترمز برقی و همچنین ترمزهایی که در خودروهای هیبریدی و الکتریکی انرژی را بازیابی میکنند، استفاده میشود. در این نوشته، به طور کامل به بررسی سیستم ترمز خودرو، انواع آن، نحوه کار، اجزای تشکیلدهنده و نکات ضروری برای نگهداری و ایمنی آن خواهیم پرداخت.
سیستم ترمز در خودرو، مجموعهای از قطعات است که کار کند کردن سرعت یا ایستادن کامل خودرو را انجام میدهد. این سیستم معمولاً به کمک قطعات مکانیکی، هیدرولیکی یا الکترونیکی عمل میکند. وقتی شما پدال ترمز را فشار میدهید، لنتهای ترمز به دیسک یا کاسههای چرخها میچسبند و با ایجاد اصطکاک، انرژی ناشی از حرکت خودرو را به حرارت تبدیل میکنند. در نتیجه، خودرو آرام میگیرد یا به طور کامل میایستد.
برای اینکه بفهمیم ترمز چطور کار میکند، اول باید با قسمتهای اصلی آن آشنا شویم. مهمترین قطعات سیستم ترمز عبارتند از:
* **پدال ترمز:** این قطعه همان اهرمی است که شما با پایتان فشار میدهید تا فرمان توقف به ماشین داده شود.
* **تقویتکننده ترمز:** این بخش نیروی پای شما را چند برابر میکند تا فشار لازم برای ترمزگیری به راحتی ایجاد شود.
* **پمپ اصلی ترمز:** این پمپ، نیروی شما را به فشار روغن تبدیل میکند و این فشار را به سمت چرخها میفرستد.
* **لولهها و رابطها:** اینها مانند رگهای سیستم ترمز هستند و روغن را بین قطعات مختلف جابهجا میکنند.
* **لنت ترمز:** این قطعه که پس از مدتی فرسوده میشود، با سایش و اصطکاک، باعث کم شدن سرعت چرخها میشود.
* **دیسک یا کاسه چرخ:** این قسمت به چرخها متصل است و لنت ترمز به آن میچسبد تا خودرو را متوقف کند.
سیستمهای ترمز در خودروهای مختلف، انواع گوناگونی دارند که هر کدام روش خاصی برای متوقف کردن خودرو به کار میگیرند. در ادامه به معرفی رایجترین آنها میپردازیم:
**۱. ترمز دیسکی**
این سیستم از یک دیسک چرخان و یک لنت استفاده میکند. وقتی شما پدال ترمز را فشار میدهید، لنتها به دیسک فشرده میشوند و با ایجاد اصطکاک، خودرو را آرام یا متوقف میکنند. این نوع ترمز عملکرد سریع و خوبی دارد و در خودروهای امروزی بسیار رایج است.
**۲. ترمز کاسهای**
در این مدل، به جای دیسک از یک کاسه استفاده شده است. داخل این کاسه، لنتهایی وجود دارد که با فشار دادن پدال، از داخل به دیواره کاسه کشیده میشوند و باعث توقف چرخ میشوند. این سیستم قدیمیتر است اما هنوز در برخی خودروها برای چرخهای عقب دیده میشود.
**۳. ترمز دستی (اصطکاکی)**
این ترمز که معمولاً با اهرم یا پدالی کوچک فعال میشود، برای ثابت نگه داشتن خودرو در حالت پارک یا در سراشیبیها به کار میرود. این سیستم معمولاً چرخهای عقب را قفل میکند.
**۴. ترمز ضد قفل (ABS)**
این یک سیستم پیشرفته و ایمنی است که مانع از قفل شدن چرخها در هنگام ترمز ناگهانی میشود. وقتی شما پدال را به شدت فشار میدهید، ABS به صورت متناوب و بسیار سریع، ترمز را رها و دوباره میگیرد. این کار از سر خوردن خودرو جلوگیری کرده و به راننده کمک میکند تا کنترل فرمان را حفظ کند.
**۵. ترمز کمکی (بخاری)**
این نوع ترمز بیشتر در خودروهای سنگین مانند کامیونها و اتوبوسها استفاده میشود. این سیستم با استفاده از هوای فشرده کار میکند و قدرت ترمزگیری بالایی دارد.
هر کدام از این سیستمها برای شرایط و کاربرد خاصی طراحی شدهاند و در کنار هم، ایمنی و کنترل لازم را برای رانندگی فراهم میکنند.
یکی از پرکاربردترین ترمزهای امروزی، ترمز دیسکی است. این سیستم از یک صفحه فلزی و لنتهایی تشکیل شده که با فشرده شدن روی صفحه، نیروی اصطکاک ایجاد میکنند. ترمزهای دیسکی نسبت به انواع دیگر، عملکرد مطمئنتر و توانایی خنکشدن بهتری دارند.
این مدل ترمز معمولاً در خودروهای قدیمیتر یا در چرخهای عقب خودروهای معمولی و کمهزینه به کار میرود. در این سیستم، لنتهای ترمز به سطح درونی یک پوسته استوانهای (کاسه ترمز) فشرده میشوند تا سرعت خودرو را کاهش دهند.
سیستم ترمز ضد قفل (ABS) هنگام ترمز ناگهانی و شدید، از قفل شدن لاستیکهای خودرو جلوگیری میکند. این ویژگی به راننده کمک میکند تا حتی در شرایط ترمز اضطراری، همچنان کنترل فرمان را در دست داشته باشد و بتواند جهت خودرو را هدایت کند.
در این روش، فرمان ترمز به صورت الکترونیکی و با استفاده از سیگنالهای برقی منتقل میشود، نه از طریق سیستم هیدرولیک قدیمی. این کار باعث میشود سرعت عمل ترمزها بیشتر شود و خودرو سریعتر متوقف گردد.
در خودروهای برقی و دوگانهسوز، این سامانه هنگام ترمز کردن، انرژی حرکتی را به برق تبدیل میکند و باعث شارژ دوباره باتری میشود.
وقتی شما پدال ترمز ماشین را فشار میدهید، یک فرآیند فنی بهطور خودکار شروع میشود تا خودرو را متوقف کند. اساس این کار، اصطکاک و تبدیل انرژی است. با فشردن پدال، نیروی پای شما توسط یک تقویتکننده، چند برابر شده و به پمپ اصلی ترمز منتقل میشود. سپس این نیرو به کمک روغن ترمز، به صورت فشار هیدرولیکی به لنتهای چرخها میرسد. در این مرحله، لنتها به دیسک یا کاسهی چرخها چسبیده و با ایجاد اصطکاک، باعث کم شدن سرعت و در نهایت توقف خودرو میشوند.
سیستم ترمز هیدرولیک خودرو بر پایه قانون پاسکال کار میکند. این قانون در فیزیک میگوید اگر به یک مایع غیرقابل فشرده شدن در یک محیط بسته فشار وارد کنیم، این فشار به طور مساوی در همه جهتها پخش میشود.
وقتی راننده پدال ترمز را میفشارد، این فشار از طریق سیلندر اصلی به روغن ترمز منتقل میشود. سپس فشار به طور یکسان در تمام لولهها و سیلندرهای چرخها جریان پیدا میکند. در نتیجه، لنتهای ترمز به دیسک یا کاسههای چرخها فشار آورده و باعث توقف خودرو میشوند.
به لطف این قانون، راننده با نیروی کمی که به پدال وارد میکند، میتواند خودروی سنگین را به راحتی و با اطمینان متوقف کند.
انتخاب مناسبترین سیستم ترمز برای خودرو به مدل وسیله نقلیه و انتظارات شما از آن بستگی دارد:
اگر از خودرویی در شهر استفاده میکنید: ترمزهای دیسکی مجهز به سیستم ABS گزینه ایدهآلی هستند.
برای خودروهای سنگین و باربری: به سیستمهای ترمز قوی مانند ترمزهای بادی یا هیدرولیکی نیاز خواهید داشت.
در مورد خودروهای برقی: ترمزهای بازیابتی علاوه بر افزایش ایمنی، به ذخیره انرژی و بهبود عمر باتری نیز کمک میکنند.
روغن ترمز وظیفه بسیار مهمی در انتقال نیرو بر عهده دارد. این مایع باید بتواند در دمای بالا به جوش نیاید و در برابر نفوذ رطوبت نیز مقاوم باشد. اگر به موقع روغن ترمز تعویض نشود، ممکن است سیستم ترمز به خوبی کار نکند و حتی به طور کامل از کار بیفتد.
شناسایی به موقع مشکل در سیستم ترمز میتواند از بروز تصادفات جدی جلوگیری کند. برخی از نشانههایی که میگویند ترمز خودرو شما نیاز به بررسی دارد، عبارتند از:
* اگر هنگام فشار دادن پدال ترمز، احساس میکنید بیش از حد سفت شده یا برعکس، بیش از حد نرم و راحت به پایین میرود.
* اگر در هنگام ترمز گرفتن، فرمان یا خود خودرو شروع به لرزیدن میکند.
* اگر از چرخها صداهای غیرمعمولی مانند سوت کشیدن یا قرچ قروچ شنیده میشود.
* اگر برای متوقف کردن خودرو، مسافت بیشتری نسبت به قبل لازم است.
* اگر چراغ هشدار ترمز روی صفحهکیلومتر خودرو روشن شده باشد.
برای اینکه خودرویتان مدت بیشتری برایتان کار کند و ایمنی شما در رانندگی حفظ شود، رعایت چند نکته ساده اما مهم ضروری است:
* لنتهای ترمز را به طور مرتب عوض کنید (پس از هر ۳۰ تا ۴۰ هزار کیلومتر رانندگی).
* به صورت دورهای، دیسک و کاسه چرخها را بررسی کنید.
* روغن ترمز را هر دو سال یک بار تعویض نمایید.
* از سالم بودن شیلنگها و سیلندرهای ترمز مطمئن شوید.
* اگر احساس کردید هوا وارد سیستم ترمز شده است، حتماً نسبت به خارج کردن هوا از مدار اقدام کنید.
| ویژگی | ترمز دیسکی | ترمز کاسهای |
| قدرت ترمزگیری | بالا | متوسط |
| خنککنندگی | عالی | ضعیف |
| هزینه نگهداری | بیشتر | کمتر |
| طول عمر لنت | کمتر | بیشتر |
| کاربرد | بیشتر در محور جلو | محور عقب یا خودروهای اقتصادی |
با پیشرفت تکنولوژی در ساخت خودرو، سیستمهای ترمز نیز پیشرفت زیادی کردهاند و هوشمند شدهاند:
**ترمز اضطراری خودکار (AEB):** این سیستم وقتی حس کند احتمال برخورد وجود دارد، حتی اگر راننده عکسالعملی نشان ندهد، به طور خودکار ترمز میگیرد.
**ترمز پارک برقی (EPB):** این سیستم جدید، جایگزین اهرم ترمز دستی قدیمی شده و خودرو را با فشردن یک دکمه در جای خود ثابت نگه میدارد.
**سیستم تقسیمکننده هوشمند نیروی ترمز (EBD):** این فناوری به صورت هوشمند، مقدار مناسب نیروی ترمز را بین هر چهار چرخ خودرو پخش میکند.
**سیستم کنترل پایداری (ESC):** این سامانه هنگام پیچیدن یا رانندگی در مسیرهای لیز و لغزنده، از سرخوردن و از دست دادن کنترل خودرو جلوگیری میکند.
مزایا:
ایمنی افزایش مییابد، احتمال بروز حوادث رانندگی کمتر میشود، هدایت و کنترل خودرو آسانتر میگردد و در مصرف انرژی (بهویژه در ترمزهایی که انرژی را بازیابی میکنند) صرفهجویی میشود.
معایب:
هزینه تعمیر و نگهداری زیاد است، این سیستمها ساختار پیچیدهای دارند و برای تعمیر و سرویس به ابزارها و تجهیزات تخصصی و پیشرفته نیاز است.
سیستم ترمز خودرو یکی از مهمترین بخشها برای حفظ ایمنی در رانندگی است و نقش بسیار حیاتی در جلوگیری از تصادفات دارد. اگر رانندگان با قسمتهای مختلف، انواع و نحوه کار ترمز آشنا باشند، نه تنها اطلاعات فنی آنها بیشتر میشود، بلکه ایمنی سفرهایشان نیز بالاتر میرود. امروزه با پیشرفت تکنولوژی، سیستمهای ترمز جدیدی مانند ترمز ضد قفل، ترمز با توزیع الکترونیکی نیرو و ترمزهای بازیافت کننده انرژی طراحی شدهاند که هم ایمنی و هم کارایی خودروها را بهبود بخشیدهاند. به همین دلیل، نگهداری درست و مراجعه منظم برای سرویس دورهای سیستم ترمز، راهکاری کلیدی برای رانندگی بیخطر و بدون حادثه است.
