هیچ محصولی در سبد خرید نیست.
زمان مطالعه1 دقیقه
می پسنـدم0
اندازه متن12
طاق بستان، مجموعهای تاریخی و دیدنی در شمال شرقی شهر کرمانشاه است که در دامنه کوهی زیبا قرار گرفته است. این مکان، یادگاری ارزشمند از دوران ساسانیان به شمار میرود.
در این مجموعه، چندین طاق سنگی حجاری شده وجود دارد که هرکدام داستانی از گذشته را روایت میکنند. درون این طاقها، نقشبرجستههایی از پادشاهان ساسانی، مراسم باشکوه تاجگذاری آنان، صحنههای شکار و همچنین سنگنوشتههایی به زبان پهلوی ساسانی دیده میشود.
یکی از معروفترین بخشهای طاق بستان، نقشبرجسته تاجگذاری خسرو پرویز است که با جزئیات بسیار زیبایی کندهکاری شده است. علاوه بر این، صحنه شکار گراز و شکار گوزن که نمایشی از قدرت پادشاه و هنر استادکاران آن زمان است، در این مکان به تصویر کشیده شده است.
وجود یک چشمه طبیعی و دریاچهای کوچک در پایین دست این طاقها، بر زیبایی و آرامش این منطقه افزوده است و آن را به تفرجگاهی محبوب برای مردم و گردشگران تبدیل کرده است.
طاق بستان، تنها یک اثر سنگی نیست، بلکه کتابی مصور از تاریخ، هنر و باورهای ایران باستان است که برای همه دوستداران فرهنگ و تاریخ، جذاب و تماشایی میباشد.
طاق بستان (طاق وسان) یک بنای تاریخی باشکوه از دوران ساسانیان است که با عظمت خود در شمال غربی شهر کرمانشاه قرار دارد. در این نوشته، نگاهی خواهیم داشت به گذشته این اثر باستانی و بیهمتا. اگرچه در سالهای اخیر مانند بسیاری از آثار تاریخی دیگر کمتر مورد توجه قرار گرفته، اما بزرگی و ارزش آن در نگاه تاریخدوستان و هنردوستان هیچگاه کم نشده است.
طاق بستان از سه بخش اصلی تشکیل شده است:
یک سنگنگاره و دو طاق سنگی که شامل طاق بزرگ و طاق کوچک میشوند.
این مجموعه در کنار چشمهای قرار دارد که از دامنه کوه جاری میشود.
در طرف راست طاق، یک سنگنگاره قدیمی متعلق به حدود ۱۶۰۰ سال پیش دیده میشود. این نگاره، اردشیر دوم را نشان میدهد که نهمین پادشاه در دوره ساسانیان بوده است. در این تصویر، اردشیر دوم با دست راست حلقه روبان پادشاهی را از اهورامزدا میگیرد و دست چپ خود را روی شمشیر گذاشته است. در بخش پایین کتیبه، زیر پای اهورامزدا و اردشیر دوم، امپراتور روم که شکست خورده است، دیده میشود.
در طرف دیگر، تصویر الهه میترا قرار دارد که یک نیلوفر آبی زیر پاهای اوست و چهرهاش تابناک به نظر میرسد. این کتیبه که صحنه دریافت تاج پادشاهی توسط اردشیر دوم از اهورامزدا را به نمایش میگذارد، جزئیات بسیار ریزی را در خود جای داده است. از جمله این جزئیات، موهای فرخورده و ابروان پر و برجسته پادشاه ساسانی است.
طاق کوچک در میان کتیبه اردشیر دوم و طاق بزرگ جای گرفته است. این اثر، صحنه تاجگذاری شاپور دوم و سوم را نشان میدهد. در قسمت بالای این طاق، دو تصویر و یک سنگنوشته به زبان پهلوی در ۱۳ و ۹ سطر دیده میشود.
این طاق کوچک حدود دویست سال پیش از آمدن اسلام به ایران و در دوره پادشاهی شاپور سوم ساخته شده است. سن این اثر به ۱۶۲۸ سال پیش بازمیگردد و سنگنوشتههای آن به معرفی شاپور دوم، شاپور سوم و نیاکان آنان میپردازد. در اینجا نیز مانند کتیبه اردشیر، هنر دست هنرمندان آن زمان را میبینیم که با چنان دقتی کار کردهاند که توصیف ظرافت و زیبایی کندهکاریها و نقشهای سنگتراشی آن، بسیار دشوار است.
طاق بزرگ، که اصلیترین و ارزشمندترین بخش مجموعه طاق بستان محسوب میشود، به پادشاهی به نام خسرو پرویز از دوره ساسانی تعلق دارد. این طاق با بلندای ۱۲ متر و هفت کنگره در بخش بالایی، بزرگترین اثر در این محوطه تاریخی است.
در بالای طاق، تصویرهایی از فرشتگان دیده میشود و در پایین، نزدیک به پایهها، نقش دو درخت کندهکاری شده است. گوناگونی بسیار زیاد تصاویر، چهرهها و جزئیات دقیق مانند نوازندگان زن، صحنههای شکار گوزن و گراز، فیلبانان و سربازان، این سنگنگاره را به اثری یگانه و کمنظیر تبدیل کرده است.
در مرکز این طاق، صحنه تاجگذاری خسرو پرویز به چشم میخورد. او با یک دست حلقهای روباندار را از اهورامزدا دریافت میکند و دست دیگرش بر روی شمشیرش قرار دارد که نماد عدالت و دلاوری است. در کنار آنان، تصویر آناهیتا نیز دیده میشود که او نیز حلقهای روباندار و یک جام آب در دست دارد. در بخش پایینی طاق نیز، نقش خسرو پرویز سوار بر اسب معروفش، شبدیز، حکاکی شده است.
این کندهکاریها آنقدر ظریف و پرجزئیات هستند که گاهی فراموش میکنیم این آثار در دل کوه و با ضربههای اسکنه پدید آمدهاند؛ گویی با قلممو نقاشی شدهاند.
نکته جالب دیگر در طاق بزرگ، وجود سنگنگارههایی از دوره قاجار است که صحنه تاجگذاری محمدعلی خان قاجار را نشان میدهد. تاجی که بر سر دارد، متعلق به فتحعلیشاه قاجار است. سنگنوشته کنار این تصویر نیز با خط زیبای نستعلیق نگاشته شده است.
در کنار این سازههای بزرگ و باشکوه از دوران ساسانی، یک چشمهٔ بسیار قدیمی وجود دارد که بیش از هزار سال قدمت دارد. در گذشته، این چشمه منبع اصلی آب آشامیدنی مردم بود و امروز هم آب مورد نیاز روستاهای اطراف این ناحیه را تأمین میکند.
سخن آخر
با وجود این همه زیبایی و عظمت در منطقه طاقبستان، متأسفانه هنوز شاهد آن هستیم که برخی از بازدیدکنندگان روی دیوارهای این اثر تاریخی یادگاری مینویسند یا به آن آسیب میرسانند. سالهاست کوشش دوستداران میراث فرهنگی برای ثبت جهانی این مجموعه با مشکل روبرو شده و این موضوع، محافظت از این گنجینهٔ کهن را دشوارتر کرده است. همهٔ ما مسئولیم که با شناخت بیشتر دربارهٔ یادگارهای تاریخی کشورمان، در ایجاد یک فرهنگ عمومی برای پاسداری از این آثار و دیگر بناهای تاریخی کوشا باشیم.
