هیچ محصولی در سبد خرید نیست.
زمان مطالعه2 دقیقه
می پسنـدم0
اندازه متن12
در دنیای زیر آب، با ماهیهای بسیار گوناگونی روبرو میشویم که هر کدام ویژگیهای خاص خود را دارند. برخی از ماهیها در آبهای شیرین مانند رودخانهها و دریاچهها زندگی میکنند و برخی دیگر در آبهای شور دریاها و اقیانوسها به سر میبرند.
از نظر شکل ظاهری نیز ماهیها با هم تفاوتهای زیادی دارند. بعضی از آنها بدنی پهن و بعضی دیگر بدنی دراز و باریک دارند. اندازه ماهیها هم بسیار متنوع است؛ از ماهیهای بسیار کوچک گرفته تا ماهیهای غولپیکری که چندین متر طول دارند.
راههای مختلفی برای شناسایی و دستهبندی ماهیها وجود دارد. گاهی آنها را بر اساس نوع آبی که در آن زندگی میکنند (شیرین یا شور) گروهبندی میکنیم. گاهی نیز شکل بدن، نوع بالهها، یا حتی روش تغذیه آنها ملاک تقسیمبندی قرار میگیرد.
یادگیری درباره این موجودات آبزی نه تنها جالب است، بلکه به درک بهتر ما از محیط زیست و حفظ تعادل طبیعت کمک میکند.
دریاها، رودخانهها و دیگر منابع آبی — چه با آب شیرین و چه شور — محل زندگی میلیونها گونه جانوری هستند که هرکدام به نحوی در چرخهی زندگی محیطهای آبی نقش دارند. در میان این جانداران، ماهیها جایگاه ویژهای دارند. آنها نه تنها به حفظ تعادل طبیعت در آبها کمک میکنند، بلکه برای انسانها نیز اهمیت زیادی دارند؛ هم به عنوان غذا، هم از نظر اقتصادی و هم برای تفریح.
اگر بدانیم ماهیها چه میخورند و چگونه غذا میخورند، بهتر میتوانیم از آنها محافظت کنیم و روشهای پرورش آنها را بهبود ببخشیم. در این پژوهش، انواع خوراک ماهیها، روش تغذیه و نقش این رفتارها در زندگی آنها مورد بررسی قرار میگیرد.
ماهیها هم مانند بقیه جانداران، بسته به نوعشان، جایی که زندگی میکنند و ویژگیهای بدن خود، روشهای مختلفی برای خوردن دارند. بعضی از ماهیها فقط گوشت میخورند، بعضی فقط گیاه و برخی دیگر هم از هر دو نوع غذا استفاده میکنند. این تفاوت در تغذیه باعث شده ماهیها بتوانند در محیطهای گوناگون، از deepترین و تاریکترین قسمت اقیانوس گرفته تا آبهای کمعمق رودخانهها، زنده بمانند و نسل خود را ادامه دهند.
ماهیهای شکارچی برای زنده ماندن، موجودات کوچکتر را شکار میکنند. این نوع ماهیها اغلب دندانهای برنده و آروارههای قدرتمندی دارند که به آنها کمک میکند طعمه را به دام انداخته و از هم جدا کنند. از جمله این ماهیها میتوان به کوسه، اردکماهی، پیرانا و بعضی انواع اسبماهی اشاره کرد. آنها از ماهیهای ریزتر، سختپوستان مثل میگو و خرچنگ، نرمتنان مانند ماهی مرکب و حتی پرندگان و پستانداران کوچک تغذیه میکنند. این شکارچیان معمولاً برای شکار موفق، به قابلیتهایی مانند مهارت در شکار، بینایی دقیق و بویایی قوی وابستهاند.
از سوی دیگر، ماهیهایی که گیاهخوار هستند، عموماً غذای خود را از گیاهان درون آب، جلبکها و گاهی نیز از ذرات ریز گیاهی شناور در آب به دست میآورند. این نوع ماهیها معمولاً دندانهای صاف و فک و دهانی مناسب برای خرد کردن و آسیاب کردن گیاهان دارند. گونههایی مانند کپور، گورامی و بعضی از انواع تیلاپیا در این گروه جای میگیرند. رژیم غذایی این ماهیها شامل جلبک، خزه، گیاهان دریایی و تکههای گیاهی موجود در آب میشود.
بعضی از ماهیها مثل ماهی قرمز یا گربهماهی، همهچیز میخورند. این ماهیها با توجه به محیط و غذایی که پیدا میکنند، هم از گیاهان و هم از جانوران کوچک تغذیه میکنند. این توانایی باعث میشود بتوانند در شرایط مختلف و حتی محیطهای سخت هم به زندگی خود ادامه دهند.
ماهیها برای پیدا کردن غذا از راههای گوناگونی استفاده میکنند. این روشها معمولاً به شکل بدن ماهی، تواناییهای حسی آن برای تشخیص طعمه و همچنین عادتهای طبیعیاش وابسته است.
بعضی از ماهیها مثل کوسهها، شکارچیهای ماهری هستند. آنها با کمک حس بویایی قدرتمند خود میتوانند حرکت شکار را از فاصلههای خیلی دور هم احساس کنند و سپس با سرعت زیاد به سمت آن یورش میبرند. این روش شکار کردن معمولاً بر پایه راهبردهایی مانند در کمین نشستن، دنبال کردن طعمه و حملهٔ غافلگیرانه استوار است.
بعضی از ماهیها مثل نهنگماهی و ماهی کولی، آب دریا را از آبششهایشان عبور میدهند و خوراکهای ریز مثل پلانکتون را از آن جدا میکنند. این نوع ماهیها معمولاً به صورت دستهجمعی شنا میکنند و با دهان باز خود، آبِ سرشار از مواد غذایی را به داخل میمکند.
ماهیهایی که در کف آب زندگی میکنند، مثل گربهماهی یا بعضی از انواع سفرهماهی، غذایشان را از کف دریا یا رودخانه به دست میآورند. این ماهیها معمولاً در کف آب به جستجوی کرمها، حلزونها، لاشهی حیوانات دیگر و گیاهان پوسیده میپردازند.
تغذیه درست و خوب برای ماهیها بسیار مهم است و تأثیر مستقیمی روی رشد، تولیدمثل و زنده ماندن آنها دارد. اگر ماهیها به اندازه کافی غذا در دسترس نداشته باشند یا غذای نامناسبی بخورند، ممکن است رشد آنها کم شود، سیستم دفاعی بدنشان ضعیف گردد و حتی از بین بروند. در محیط طبیعی، رقابت برای به دست آوردن غذا یکی از دلایل مهمی است که بر زندگی گروهی و رفتار ماهیها اثر میگذارد.
در پرورش ماهی نیز باید به نوع غذا و کیفیت آن توجه ویژهای داشت. وقتی از خوراکی استفاده میشود که همه نیازهای غذایی ماهی را در نظر گرفته باشد، ماهیها سریعتر رشد میکنند و میزان تولید مزرعه پرورشی نیز بیشتر خواهد شد.
در مزارع پرورش ماهی که به صورت مصنوعی اداره میشوند، معمولاً از خوراکهای آماده و صنعتی برای تغذیه ماهیها استفاده میکنند. این خوراکها به شکل پلتهای کوچک و مخصوص تهیه شدهاند و درون آنها موادی مانند پروتئین، چربی، ویتامین و املاح معدنی گنجانده شده است. گاهی هم مواد افزودنی خاصی به این غذاها اضافه میشود تا ماهیها مقاومت بدنی بیشتری پیدا کنند یا سریعتر رشد کنند.
این روزها محققان سعی دارند خوراکهای جدید و سازگار با محیطزیست را جایگزین این غذاها کنند. برای مثال، استفاده از جلبک، حشرات یا پسماندهای گیاهی میتواند جایگزین مناسبی باشد. این کار باعث میشود فشار کمتری به منابع طبیعی مانند ماهیهای کوچک دریا وارد شود.
ماهیها با روشهای گوناگونی غذا میخورند و این موضوع نقش بسیار مهمی در زندگی آبزیان دارد. نحوه تغذیه ماهیها نه تنها روی تعداد دیگر آبزیان اثر میگذارد، بلکه حتی بر چرخهی زندگی در آب نیز تأثیر دارد. اگر بدانیم ماهیها چه میخورند، بهتر میتوانیم از تنوع زندگی در آب محافظت کنیم، منابع آبی را به شکل پایدار مدیریت کنیم و پرورش ماهی را بهبود بخشیم. علاوه بر این، توجه به غذای مناسب برای ماهیها، چه در دریا و چه در پرورشگاه، برای سلامت آنها و ادامه بهرهمندی انسان از منابع دریا ضروری است.
