با رفتارهای پرخطر و راههای جلوگیری از آنها بیشتر آشنا شویم!
بعضی از کارها و رفتارها میتوانند برای خودمان یا دیگران خطرناک باشند. به این رفتارها، “رفتارهای پرخطر” میگوییم. شناخت این رفتارها و یادگیری راههای پیشگیری از آنها، به ما کمک میکند زندگی سالمتر و امنتری داشته باشیم.
در اینجا با چند نمونه از این رفتارها و روشهای ساده برای دوری از آنها آشنا میشویم.

رفتارهای پرخطر، کارهایی هستند که میتوانند سلامتی جسم و روان فرد را به شدت به خطر بیندازند و عواقب ناگواری به همراه داشته باشند.
از جمله این رفتارها میتوان به مصرف مواد مخدر، نوشیدن زیاد الکل، رانندگی بدون دقت، روابط جنسی ناامن و انجام کارهای خطرناک بدون رعایت نکات ایمنی اشاره کرد.
این گونه رفتارها اغلب به این دلیل رخ میدهند که فرد به نتیجههای درازمدت آنها توجهی ندارد و در تصمیمگیری خود دچار اشتباه میشود.
در نهایت، این اقدامات ممکن است منجر به حوادث ناگوار، بیماریهای مختلف، اعتیاد روانی یا اجتماعی و حتی مشکلات قانونی شوند.
انواع رفتارهای پرخطر
رفتارهای پرخطر به کارها و عادتهایی گفته میشود که میتوانند سلامتی و زندگی فرد را به خطر بیندازند. شناسایی و جلوگیری از این رفتارها، نقش مهمی در حفظ تندرستی هر فرد و جامعه دارد.
مصرف مواد مخدر
مصرف مواد یا داروهای ممنوعه میتواند باعث وابستگی شدید شود. این کار نه تنها به سلامت جسم و روان آسیب میزند، بلکه زندگی اجتماعی فرد را نیز دچار مشکل میکند.
نوشیدن الکل به میزان زیاد
مصرف مداوم و بیش از حد نوشیدنیهای الکلی میتواند عواقب جدی برای سلامتی و زندگی فرد به همراه داشته باشد. این کار ممکن است به کبد آسیب بزند، وابستگی و اعتیاد ایجاد کند، خطر بروز حوادث رانندگی را افزایش دهد و به روابط بین فردی لطمه وارد کند.
رانندگی بیاحتیاط
رانندگی ناایمن میتواند به شکلهای مختلفی دیده شود. مانند تندروی و سرعت غیرمجاز، رانندگی بعد از مصرف مواد مخدر یا نوشیدنیهای الکلی، و همچنین نادیده گرفتن مقررات و قوانین رانندگی.
سوء مصرف دارو
استفاده از داروها بر خلاف دستور پزشک یا مصرف خودسرانه داروهایی که بدون نسخه در دسترس هستند، ممکن است عوارض خطرناکی برای سلامتی شما به همراه داشته باشد.
فعالیتهای بدنی خطرناک
انجام ورزش یا هر گونه فعالیت جسمی، بدون در نظر گرفتن نکات ایمنی و استفاده از وسایل محافظتی مناسب، میتواند به صدمات شدید و جدی منجر شود.
رفتارهای خودکشی و خودآزاری
هرگونه اقدام به پایان دادن به زندگی یا صدمه زدن به خود، میتواند عواقب بسیار سنگین و غیرقابل جبرانی به دنبال داشته باشد و باعث ایجاد مشکلات عمیق روحی و روانی شود.
پیشگیری از رفتارهای پرخطر نوجوانان
برای جلوگیری از رفتارهای خطرناک در نوجوانان، باید از روشهای گوناگونی استفاده کرد. این راهها شامل آموزش صحیح، پشتیبانی از آنها و برقراری ارتباط مثبت و سازنده است.
آموزش و آگاهیرسانی
برگزاری کلاسهای آموزشی در مدارس و محیط خانه درباره مضرات مصرف مواد مخدر، مشروبات الکلی و روابط جنسی ناسالم، باعث میشود نوجوانان با عواقب این گونه رفتارها آشنا شوند و انتخابهای سالمتری در زندگی داشته باشند.
تقویت مهارتهای زندگی
یاد دادن مهارتهای مهم زندگی مثل روشهای درست حل مشکلات، انتخابهای خوب، کنترل فشارهای عصبی و نحوهٔ ارتباط مؤثر با دیگران، به نوجوانان این توانایی را میدهد که در برابر مشکلات و فشارهای اطرافشان، واکنشهای بهتر و سالمتری داشته باشند.
ایجاد محیطهای حمایتی
ایجاد یک فضای امن و پشتیبان در خانه و مدرسه به گونهای که نوجوانان احساس راحتی کنند و بتوانند آزادانه درباره دغدغهها و مشکلاتشان صحبت کنند.
تشویق به فعالیتهای مثبت
تشویق نوجوانان به شرکت در برنامههای ورزشی، هنری و گروهی میتواند نقش مهمی در رشد شخصیت آنان داشته باشد. این فعالیتها به آنان کمک میکند تا خودباوری بیشتری پیدا کنند و از انجام کارهای خطرناک دور بمانند.
پشتیبانی و مشاوره روانی
خدمات مشاوره و حمایت روانی به نوجوانان ارائه میشود تا به آنها کمک کند احساسات و مشکلات روانی خود را بهتر درک کنند و با آنها مقابله کنند. این کار باعث میشود از بروز رفتارهای پرخطر در آنها جلوگیری شود.
آموزش مقابله با فشار همسالان
یادگیری روشهای «نه گفتن» و تقویت توانایی ابراز وجود به نوجوانان کمک میکند تا در موقعیتهای سخت، تحت تأثیر دوستان و اطرافیان قرار نگیرند. این مهارتها به آنان میآموزد چگونه در برابر خواستههای نادرست مقاومت کنند و دوستانی انتخاب نمایند که بر رشد و پیشرفتشان تأثیر مثبت میگذارند.
مشارکت خانواده
والدین عزیز، بهتر است در زندگی روزمره فرزندانتان حضور فعال و آگاهانه داشته باشید. با علاقهمندی در فعالیتها، دغدغهها و دوستیهای آنها سهیم شوید. این همراهی و توجه، زمینهساز ایجاد روابطی صمیمی و سازنده در کانون خانواده خواهد شد.
مراقبت و نظارت
کنترل و پیگیری درست کارهای نوجوانان و وضع مقرراتی که سلامت و ایمنی آنها را تضمین کند، بهویژه در مورد استفاده از اینترنت و شبکههای اجتماعی، بسیار مهم است.
این کارها میتوانند باعث کاهش رفتارهای پرخطر و افزایش سطح سلامت و آسایش نوجوانان شوند.
پیشگیری از اعتیاد و رفتارهای پرخطر
برای جلوگیری از اعتیاد و رفتارهای خطرناک، باید از روشهای گوناگون و مؤثری استفاده کرد که آموزش، حمایت و اقدامات پیشگیرانه را در بر میگیرد. در ادامه، برخی از راههای اصلی برای پیشگیری بیان میشود.
**آموزش و افزایش اطلاعات:**
برگزاری کلاسهای آموزشی در مدارس، مراکز جوانان و محلهای زندگی دربارهٔ عوارض اعتیاد و رفتارهای پرخطر و نتیجههای آنها. بیان نمونههای واقعی و ارائهٔ اطلاعات درست میتواند به بالا بردن آگاهی و اصلاح دیدگاهها کمک کند.
**تقویت تواناییهای زندگی:**
یاد دادن مهارتهای زندگی به نوجوانان، مانند توانایی انتخاب درست، کنترل فشارهای روحی و برقراری ارتباط خوب با دیگران، به آنها کمک میکند تا در برابر فشارهای اطراف و مشکلات زندگی، واکنشهای سالمتری داشته باشند.
**حمایت از خانواده:**
در اختیار گذاشتن کمک و راهنمایی برای خانوادهها تا فضایی مثبت و پشتیبان در خانه ایجاد کنند. شرکت پدر و مادر در زندگی فرزندان و ایجاد رابطهٔ صمیمی و بدون پردهپوشی میتواند خطر اعتیاد و رفتارهای پرخطر را کمتر کند.
**فراهم کردن زمینههای مثبت:**
تشویق نوجوانان به شرکت در کارهای سالم مانند ورزش، هنر و گروههای اجتماعی که به آنها حس مفید بودن و پیروزی میدهد و از گرایش به رفتارهای پرخطر جلوگیری میکند.
**مقابله با تأثیر دوستان:**
آموزش روشهای مقاومت در برابر فشار دوستان و تقویت خودباوری نوجوانان برای “نه” گفتن به درخواستهای نادرستی که آنها را به سمت رفتارهای خطرناک میکشاند.
**پیشگیری با کمک رسانه:**
استفاده از رسانههای عمومی برای گسترش پیامهای امیدوارکننده و آگاهیدهنده دربارهٔ زیانهای اعتیاد و رفتارهای پرخطر. برنامههای رسانهای میتوانند به صورت گستردهتری در اطلاعرسانی و تغییر نگرشها نقش داشته باشند.
**در دسترس قرار دادن مشاوره و خدمات روانشناسی:**
فراهم کردن امکان استفاده از مشاوره و خدمات روانشناسی برای نوجوانان و جوانان، به ویژه کسانی که در معرض خطر اعتیاد یا رفتارهای پرخطر قرار دارند.
**تشویق به عادتهای سالم:**
در اختیار گذاشتن امکانات و برنامههایی که نوجوانان را به سمت رفتارهای سالم و خوب هدایت میکند، مانند برنامههای آموزش تغذیهٔ سالم، ورزش منظم و مهارتهای ارتباطی.
همکاری و هماهنگی بین خانوادهها، مدارس، جامعه و سازمانهای دولتی میتواند به کاستن از شمار اعتیاد و رفتارهای پرخطر و بهبود سلامت همگانی کمک کند.
دلایل تمایل افراد به مواد مخدر













