تحقیق مختصر درباره لقب ” عبد و رسول ” پیامبر اکرم

در بررسی آیات قرآن، به نکته‌ای جالب توجه می‌شویم: در بسیاری از موارد، خداوند ابتدا پیامبر گرامی اسلام را با عنوان “بنده” (عبد) خطاب می‌کند و سپس ایشان را با لقب “فرستاده” (رسول) می‌خواند. این ترتیب در اشاره به مقام پیامبر، دارای معنای عمیقی است.

این شیوهٔ بیان به ما می‌آموزد که مهم‌ترین ویژگی یک انسان، حتی اگر برترین پیامبر خدا باشد، اول بندگی و عبودیت او در برابر پروردگار است. پیش از آنکه کسی پیامبر یا دارای مقام والایی باشد، ابتدا بندهٔ خداست. بندگی، اساس و پایهٔ همهٔ مقام‌های معنوی است.

رسالت و پیامبری، مقامی است که خداوند به بندهٔ برگزیده‌اش عطا می‌کند. بنابراین، ابتدا باید بندهٔ خوبی بود تا شایستهٔ دریافت چنین مسئولیت بزرگی شد. این موضوع برای همهٔ انسان‌ها درس بزرگی دارد که در مسیر زندگی، اولویت را به بندگی و اطاعت از خدا بدهند و بدانند که همهٔ ارزش‌های دیگر، پس از این اصل مهم قرار می‌گیرند.

عبد به معنای بنده و خدمتگزار خدا است. پیامبر اسلام در تمام طول زندگی، تنها خدای یکتا را پرستش می‌کرد و تنها برای او عبادت می‌نمود. سال‌ها پیش از آنکه به مقام پیامبری برگزیده شوند، غار حرا در کوه‌های مکه را برای خلوت و راز و نیاز با پروردگار انتخاب کرده بودند و زمان زیادی را در آنجا به عبادت می‌گذراندند.

بنابراین، سال‌ها پیش از آغاز رسالت، ایشان بنده و عبادت‌کننده خدای یگانه بودند.
در آیات متعددی از قرآن نیز از پیامبر با عنوان «عبد» یاد شده است، از جمله در سوره‌های:
بقره: ۲۳، انفال: ۴۱، اسراء: ۱، کهف: ۱، فرقان: ۱، حدید: ۹ و جن: ۱۹.
وَإِنْ کنْتُمْ فِی رَیبٍ مِمَّا نَزَّلْنَا عَلَى عَبْدِنَا فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ…؛ و اگر در مورد آنچه بر بنده خود [= پیامبر] نازل کرده‌ایم تردید دارید، [دست کم] یک سوره مانند آن بیاورید… (بقره: ۲۳)
وَأَنَّهُ لَمَّا قَامَ عَبْدُ اللَّهِ یدْعُوهُ کادُوا یکونُونَ عَلَیهِ لِبَدًا؛ و اینکه هنگامی که بنده خدا [= محمد(ص)] به عبادت برمی‌خاست و او را می‌خواند، نزدیک بود که گروهی از شدت ازدحام بر او هجوم آورند! (جن: ۱۹)
در این آیه، از پیامبر با عنوان «عبدالله» یاد شده است؛ انسانی که از هر آنچه غیر خداست رها گشته و به بالاترین مرتبه انسانی دست یافته است. «عبدالله» در عرفان اسلامی به معنای «انسان کامل» به کار می‌رود.
رسول به معنای «فرستاده شده از سوی خدا» است. پیامبر در سن چهل سالگی، در غار حرا به پیامبری مبعوث شد و از آن زمان به بعد، لقب «رسول» به ایشان داده شد.

جمع‌بندی

از همان سال‌های آغازین زندگی، رفتار و کردار پیامبر اکرم، نشان‌دهنده بندگی و عبادت بود. ایشان تا سن چهل سالگی به مقام پیامبری انتخاب نشده بودند و به همین دلیل، به «عبد» شناخته می‌شدند. پس از آن که به رسالت مبعوث شدند و مسئولیت راهنمایی مردم به عهده‌ی ایشان گذاشته شد، لقب «رسول» گرفتند.