تمدن میسنی یکی از کهنترین تمدنهای اروپایی است که در یونان باستان پدیدار شد. این تمدن در فاصله سالهای ۱۶۰۰ تا ۱۱۰۰ پیش از میلاد به اوج شکوفایی خود رسید. مردمان میسنی در دژهای مستحکم و کاخهای بزرگ زندگی میکردند که بر فراز تپهها ساخته شده بود. آنها جنگجویانی ماهر بودند و از ابزار و سلاحهای برنزی بهره میبردند.
میسنیها بازرگانان موفقی بودند و با سرزمینهای گوناگون از جمله مصر و خاور نزدیک داد و ستد میکردند. خطی که آنها به کار میبردند، خط میخی Linear B نام دارد که برای نوشتن زبان یونانی کهن استفاده میشد.
افسانههای یونان باستان، از جمله داستان نبرد تروآ، با این تمدن پیوند خورده است. به تدریج، این تمدن رو به افول گذاشت و دلایلی مانند حمله قبایل خارجی، ناآرامیهای داخلی و تغییرات آب و هوایی در نابودی آن نقش داشتند. با این حال، میراث میسنیها تأثیر عمیقی بر فرهنگ و تاریخ یونان گذاشت.

در کتاب “ایلیاد و ادیسه” نوشته هومر، از جایی به نام “تمدن سرشار از طلا” نام برده شده است. این عنوان در واقع اشاره به تمدن میسنیها در یونان باستان دارد. هنر و فرهنگ در منطقه یونان، دو دوره مهم و دو تمدن بزرگ در دریای اژه را شامل میشود: تمدن مینوسی و تمدن میسنی.
در این نوشته، به طور خلاصه به تاریخچه و ویژگیهای تمدن میسنی خواهیم پرداخت.
آغاز تمدن میسنی
تمدن میسنی در جنوب غربی یونان شکل گرفت، زمانی که یونانیها به جزیرههای مدیترانه و دریای اژه کوچ کردند. این جابجایی تقریباً همزمان با شروع تمدن در جزیره کرت رخ داد. وقتی تمدن کرت از بین رفت، تمدن میسنی جای آن را گرفت و پیشرفت کرد. این تمدن حدود ۶۳۰۰ سال پیش از میلاد پدید آمد.
دین و آیین در تمدن میسنی
از اشیایی که در گورستانهای باستانی پیدا شده، به ویژه در آرامگاه “آترئوس”، مشخص است که مردم تمدن میسنی به زندگی بعد از مرگ اعتقاد داشتند. همچنین تقریباً میتوان مطمئن بود که این باورها شباهتهایی به اعتقادات مصریهای دوران باستان داشته است. از آنجایی که میسنیها در تجارت با مصر موفقتر از دیگر مناطق بودند، میتوان اینگونه برداشت کرد که فرهنگ و تمدن آنها تحت تأثیر تمدن مصر قرار گرفته است. پیدا شدن ماسکهای طلایی در این گورها، گواه روشنی بر این تأثیرپذیری است.
هنر و معماری
مردم تمدن میسنی بیشتر اهل جنگ و نبرد بودند تا هنر و معماری. به همین دلیل، به جای ساختن کاخهای باشکوه، قلعههای مستحکم میساختند. نمونههایی از این قلعهها مانند “ارگ تیرینس”، “ارگ پلوس” و “آرن” از آثار برجستهای هستند که از آن دوران باقی ماندهاند. هنر معماری آنها در واقع، چیدن سنگهای تراشخورده بر روی هم بود. مشهورترین نقشبرجسته و کندهکاری از آن زمان، “دروازه شیران” نام دارد.
صنایع دستی و هنری در این تمدن
همانطور که گفته شد، در کتاب هومر به این تمدن، تمدنی پر از طلا گفته میشود. دلیل این نامگذاری این است که در بیشتر وسایل بهجامانده از آن دوران، طلای زیادی به کار رفته است. از نمونههای مشهور این آثار، میتوان به جامهای وافیو اشاره کرد. این جامها از ورقههای طلا ساخته شدهاند و روی آنها تصاویر برجستهای از مراسم گاوبازی دیده میشود.
در بخش سفالگری نیز آثار زیادی پیدا شده که معروفترین آنها در میان آثار بهدستآمده از آن تمدن، “ظرف جنگجویان” است. این اثر یک کوزه است که روی آن تصویر سربازان نقش بسته و شکل و ظاهر این سربازان با دیگر آثار کشفشده تفاوت دارد.
پایان تمدن میسنی
تمدن میسنی حدود ۱۲۰۰ سال پیش از میلاد به دست دوریسیها از بین رفت. در نبرد میان این دو گروه، دوریها با سلاحها و شمشیرهای فلزیِ پیشرفتهتر خود، موفق شدند بر ارتش میسنیها پیروز شوند که هنوز از ابزارهای مفرغی برای جنگ استفاده میکردند. همین برتری نظامی باعث شد تا تمدن میسنی کاملاً نابود شود.













