داستان ضرب المثل توبه ی نصوح چیست ؟ و معنی آن

داستان توبه واقعی و پذیرفته شده

در روایات اسلامی، سخن از توبه‌ای خاص به نام “توبه نصوح” به میان آمده است. این کلمه از ریشه “نَصَح” گرفته شده که به معنای خیرخواهی، درستی و خلوص است. مانند زمانی که می‌گوییم “نصیحت” یعنی خیرخواهی کردن. بنابراین، “توبه نصوح” یعنی توبه‌ای که دارای این ویژگی‌های ارزشمند است.

اما این توبه چگونه است و چه شرایطی دارد؟

در کتاب‌های حدیث، معصومین (علیهم السلام) ویژگی‌های این توبه را برای ما بیان کرده‌اند. به طور خلاصه، توبه نصوح توبه‌ای است که:

۱. شخص از گناه خود به طور کامل پشیمان شود، به گونه‌ای که دیگر هیچ لذت و اشتیاقی نسبت به آن کار زشت در دلش نماند.
۲. تصمیم قاطع بگیرد که هرگز به سوی آن گناه بازنگردد؛ انگار که اصلاً آن گناه را نمی‌شناسد.
۳. اگر آن گناه مربوط به حق الناس (حقوق دیگران) بوده است، مانند مال یا آبروی آنان، در صدد جبران برآید و حق را به صاحبش بازگرداند.

به بیان دیگر، توبه نصوح مانند پاکسازی کامل یک زخم است. فقط گفتن “توبه کردم” کافی نیست، بلکه باید باطن را از هرگونه آلودگی مرتبط با آن گناه پاک کرد، عزم جدی برای ترک دائمی داشت و اگر به کسی ظلم شده، آن را جبران نمود.

این نوع توبه، نشانه‌ای از صدق نیت و خلوص بنده در بازگشت به سوی پروردگار است. وقتی انسان با این شرایط توبه کند، خداوند مهربان نیز لطف无限 خود را شامل حال او کرده و گناهانش را می‌بخشد، گویی که هرگز آن گناهان انجام نشده‌اند.

امام صادق (علیه السلام) در تفسیر این نوع توبه فرمودند:
“بنده [به گونه‌ای توبه کند که] دیگر به آن گناه بازنگردد؛ همان‌گونه که شیر به سینه مادر بازنمی‌گردد.”

این تشبیه زیبا نشان می‌دهد که قطع رابطه با گناه باید چقدر قاطع و کامل باشد، همان‌طور که شیرخوار پس از از شیر گرفتن، هرگز به سینه بازنمی‌گردد.

پس توبه نصوح، یک بازگشت ظاهری نیست، بلکه یک تحول درونی و یک پاکسازی عمیق روح و جان است که آینده‌ی فرد را به کلی دگرگون می‌سازد.

توبه به این معناست که انسان از کار اشتباهی که انجام داده، искренانه پشیمان شود و تصمیم جدی بگیرد که در آینده آن را تکرار نکند. در قرآن از عبارت “توبه نصوح” استفاده شده است:
( توبوا الی الله توبه نصوحا) (آیه ۸ سوره تحریم)
در مورد معنای “نصوح” تفسیرهای گوناگونی وجود دارد، اما مفهوم اصلی آن این است که توبه‌کننده پس از پشیمانی، دیگر هرگز به سوی آن گناه بازنگردد و در تصمیم خود ثابت قدم باشد.

ضرب المثل توبه ی نصوح

وقتی کسی کاری انجام می‌دهد که آسیب بزرگی به او می‌زند و بعد از آن، به طور کامل از آن کار دست می‌کشد، طوری که حتی اگر از او درخواست کنند، دیگر حاضر نیست آن را تکرار کند، در این حالت می‌گویند توبه‌ی نصوح کرده است.

داستان ضرب المثل

داستانی قدیمی در مورد یک ضرب‌المثل معروف وجود دارد. می‌گویند مردی حیله‌گر به نام نصوح زندگی می‌کرد که به خاطر ظاهر و صدای زنانه‌اش، در حمام زنان کار می‌کرد. او به خاطر شغلش، اغلب در دام افکار ناپسند می‌افتاد. هر شب پس از پایان کار، با دل شکسته از خدا طلب بخشش می‌کرد، اما فردا با دیدن دوبارهٔ زنان، توبه‌اش را فراموش می‌کرد و دوباره به سمت حمام زنان می‌رفت.

روزی دختر پادشاه در حمام، جواهر ارزشمندی را گم کرد. به همین دلیل، دستور داده شد که همهٔ کارکنان حمام باید بررسی شوند تا دزد جواهر پیدا گردد. نصوح که هرگز چنین موقعیتی را پیش‌بینی نکرده بود، وقتی نوبت به بازرسی او رسید، ترسید و به طرف حوضچهٔ آب فرار کرد. در آن لحظه، از ترس و ناامیدی، با دل شکسته از خدا کمک خواست و قول داد اگر این بار نجات پیدا کند، برای همیشه راه خود را تغییر دهد و توبهٔ واقعی کند.

او آن‌قدر با искренیت دعا کرد که خداوند درخواستش را پذیرفت. درست در لحظه‌ای که می‌خواستند او را دستگیر کنند، از بیرون خبر آوردند که جواهر پیدا شده است. پس از این ماجرا، نصوح با چشمانی گریان به کوهستان پناه برد و آن‌قدر در راه عبادت و ریاضت کوشید تا به مرحله‌ای رسید که از طرف خداوند به او خبر داده شد توبه‌اش پذیرفته شده است.

گفته می‌شود در دوران پادشاهی ناصرالدین شاه قاجار و زمانی که شجاع‌الدوله در منطقه قوچان خراسان حکومت می‌کرد، اتفاقی مشابه این داستان نیز رخ داده است.