هیچ محصولی در سبد خرید نیست.
زمان مطالعه2 دقیقه
می پسنـدم0
اندازه متن12
شلالدوزی یک روش دوخت تزئینی و در عین حال مفید است. در این روش، بخیههایی منظم و پشت سر هم در امتداد یک خط راست یا کج زده میشود. این کار را هم میتوان با دست انجام داد و هم با کمک چرخ خیاطی. از شلالدوزی برای زیباتر کردن بخشهایی از لباس مثل یقه، جیب و سرآستینها استفاده میشود. همچنین از آن برای موقتاً به هم وصل کردن پارچهها یا ثابت نگه داشتن آستر درون لباس نیز بهره میبرند.
در این نوشته میخواهیم به طور کامل به موضوع شلالدوزی بپردازیم و همهی بخشهای این روش را به شما نشان دهیم. از گذشتهی آن و آشنایی اولیه شروع میکنیم، سپس وسایل و موادی که لازم دارید، روشهای گوناگون انجام آن، موارد استفاده و در پایان یک راهنمای گامبهگام برای شروع یادگیری را با هم مرور خواهیم کرد.
شلالدوزی یکی از قدیمیترین روشهای تزیین پارچه و دوخت است که از زمانهای بسیار دور به کار میرفته است. این هنر دستی، قدمتی طولانی دارد و در گذشتههای دور نیز رواج داشته. در کشورهای مختلف جهان مانند مصر، چین و ایران، نمونههایی از این روش دوخت در آثار تاریخی دیده شده است.
شلالدوزی که به آن دوخت موقتی نیز میگویند، نوعی دوخت است که برای ثابت نگه داشتن لایههای پارچه روی هم به کار میرود. این دوخت باعث میشود پارچه در هنگام دوخت اصلی، تکان نخورد و کار تمیزتر و منظمتر انجام شود.
این روش با نامهای دیگری مثل دوخت شلال، بخیه شلال یا کوک شلال نیز شناخته میشود.
در شلالدوزی، معمولاً از کوکهای کوتاه و مرتب استفاده میشود که به فاصلههای تقریباً یکسان از هم زده میشوند. اندازه این کوکها میتواند متفاوت باشد، اما در بیشتر موارد طول آن بین ۴ تا ۱۲ میلیمتر است.
در فرهنگ و هنر ایران، شلالدوزی نه فقط یک روش ابتدایی، بلکه یک هنر کامل و مستقل به شمار میرود. در هنرهایی مانند فرشبافی، سوزندوزی، ملیلهسازی و دیگر صنایع دستی ایرانی، از این روش برای پدید آوردن زیباییهای چشمگیر و آراستن آثار استفاده میشده است.
یکی از خوبیهای سوزندوزی این است که برای آغاز کار، لازم نیست وسیلههای گران و خاصی بخرید. در سادهترین حالت، برای گلدوزی فقط چند چیز لازم دارید: یک تکه پارچه، نخ، سوزن، قیچی و شاید یک حلقه مخصوص گلدوزی. اما اگر بخواهید نتیجه کارتان بهتر شود و راحتتر بدوزید، بهتر است با جنسهای مختلف پارچه، نخ و ابزارهای گلدوزی آشنا شوید.
برای گلدوزی، سوزنهای مخصوصی وجود دارند که معروفترین آنها سوزنهای کروئل، تپستری و میلینر هستند. اگر میخواهید شلالدوزی کنید، بهترین انتخاب، سوزنهای کروئل است. این سوزنها سوراخ بزرگی دارند که باعث میشود نخ به راحتی از آن رد شود.
انتخاب اندازه سوزن گلدوزی به ضخامت نخ و جنس پارچه بستگی دارد. برای بیشتر کارهای معمولی، سوزنهای شماره ۱۸ تا ۲۲ گزینه مناسبی هستند. اگر روی پارچههای نازک و ظریف کار میکنید، بهتر است از سوزنهای ریزتر استفاده کنید و برای پارچههای ضخیم و زمخت، سوزنهای بزرگتر مناسبترند.
یک قیچی کوچک و تیز، از ابزارهای مهم و لازم در شلالدوزی به شمار میرود. این قیچی باید آنقدر تیز باشد که بتواند نخ را به راحتی و بدون اینکه آن را بکشد یا پاره کند، قطع کند. معمولاً برای این کار، قیچیهایی با اندازه ۱۰ تا ۱۵ سانتیمتر مناسب هستند.
قاب گلدوزی وسیلهای است که پارچه را به خوبی میکشد و صاف نگه میدارد. این کار باعث میشود بخیهها و دوختها مرتب و یکدست شوند. این قابها در انواع چوبی، پلاستیکی و فلزی تولید میشوند و در اندازههای گوناگون نیز یافت میشوند.
اگر تازه کار هستید، پیشنهاد میشود از نخهای پنبهای ۶ رشته یا نخ کتان شروع کنید. این نوع نخها از مواد طبیعی ساخته شدهاند و کار کردن با آنها، نسبت به نخهای مصنوعی، آسانتر است. از میان برندهای معروف و پرطرفدار میتوان به DMC، Anchor و Madeira اشاره کرد.
انتخاب رنگ نخ هم به هدف شما از گلدوزی بستگی دارد. اگر بخیههایی میزنید که بعداً باید بیرون کشیده شوند (مانند دوختهای موقت)، بهتر است از رنگهای متضاد با پارچه استفاده کنید تا به راحتی دیده شده و بتوانید آنها را جدا کنید.
پارچهای که برای گلدوزی استفاده میشود، میتواند از جنسهای مختلفی باشد؛ اما اگر تازه شروع کردهاید، بهتر است از پارچههای سادهای مثل کتان، پنبه مخصوص کوکدوزی، یا مُسلین استفاده کنید چون دوختن روی آنها راحتتر است. در بین اینها، پارچه کتان به خاطر محکم بودن و بافت منظم و یکدستی که دارد، بیشتر از بقیه مورد پسند و استفاده قرار میگیرد.
شلالدوزی روشهای گوناگونی دارد که هر کدام برای هدف خاصی به کار میروند. اگر با این روشها آشنا شوید، میتوانید بر اساس کاری که در نظر دارید، بهترین شیوه را انتخاب کنید.
این روش، ابتداییترین نوع دوخت ساده محسوب میشود. در این روش، بخیههایی یکسان و منظم، با فاصلههای مشخص از هم روی پارچه زده میشود. کاربرد اصلی آن، ثابت کردن موقت چند لایه پارچه روی هم و مقدمهچینی برای دوختهای ظریفتر است.
برای انجام این دوخت، ابتدا نخ را به سوزن متصل کنید. سپس سوزن را از پشت پارچه به رو بیاورید. پس از آن، با فاصلهای حدود ۶ تا ۱۲ میلیمتر، سوزن را دوباره به پشت پارچه برگردانید. این حرکت را به صورت پشت سر هم و با نظم ثابتی تکرار کنید. نکته بسیار مهم در این کار، یکسان بودن اندازه بخیهها و فاصله بین آنهاست.
این روش پیشرفته، در واقع شکل تزیینی و هنری یک روش ساده است. بخیهها را میتوان در اندازههای گوناگون، رنگهای مختلف و با طرحهای خاصی دوخت. برای شروع، نخست نقشه مورد نظر خود را روی پارچه رسم کنید و سپس با کمک نخهای متفاوت، شروع به پر کردن طرح کنید. شما میتوانید بخیههای ریز و درشت را با هم ترکیب کنید، از رنگهای متنوع بهره ببرید یا ردیفهای موازی متعددی ایجاد نمایید. در این شیوه، خلاقیت شما مهمترین نقش را ایفا میکند و تنها نکته ضروری، رعایت تعادل و هماهنگی در کل طرح است.
این روش برای ثابت نگه داشتن چند لایه پارچه در کنار هم به کار میرود و در خیاطی، تکهدوزی و ساخت لحاف کاربرد دارد. برای انجام آن، ابتدا لایههای پارچه را روی هم بگذارید و محکم در دست بگیرید. سپس سوزن را از تمام لایهها رد کنید و چندین بخیه پشت سر هم را روی سوزن جمع کنید. فاصله بین بخیهها باید به اندازهای باشد که پارچهها تکان نخورند، اما در پایان کار به راحتی بتوان آنها را باز کرد. معمولاً بخیههایی به طول یک تا دو سانتمتر برای این کار مناسب هستند.
شلالدوزی یکی از روشهای بسیار پرکاربرد در گلدوزی است که در زمینههای گوناگون مورد استفاده قرار میگیرد. شناخت کاربردهای مختلف این روش به شما کمک میکند تا بتوانید از تمام قابلیتهای آن به بهترین شکل بهره ببرید.
شلالدوزی یکی از روشهای پرطرفدار برای تزیین لباس است که حتی سادهترین لباسها را به یک اثر زیبا و چشمنواز تبدیل میکند. از این هنر برای آراستن قسمتهای مختلف لباس مانند یقه، سرآستین، جیب، لبه دامن و شانه استفاده میشود. در پوشاک سنتی ایران نیز شلالدوزی جایگاه مهمی دارد و برای تزیین لباسهای محلی، شالها و روسریها به کار برده میشود. نکته جالب این است که این روش روی هر نوع پارچهای، چه ساده و چه طرحدار، قابل اجراست و با انتخاب رنگ مناسب نخ، میتوان هماهنگی و زیبایی خاصی به لباس بخشید.
در زمینه تزئین خانه، شلالدوزی فرصتهای بیپایانی برای خلاقیت به شما میدهد. میتوانید از تزئین رومیزی، دستمالهای غذا خوری و پردهها شروع کنید تا ساختن کوسنهای تزئینی، تابلوهای روی دیوار و حتی پوشش روی مبلها؛ همه اینها با این روش زیباتر میشوند. شلالدوزی روی پارچههای نخی، کتانی و پنبهای برای وسایل خانه بسیار مناسب است، چون هم بادوام هستند و هم به راحتی شسته میشوند. همچنین با انتخاب رنگهای مختلف نخ میتوانید طرحهایی درست کنید که با دکوراسیون خانه شما هماهنگ باشد و فضای زندگی را صمیمیتر و شخصیتر کند.
در دوخت لباس، شلالدوزی یک مرحله بسیار مهم در آمادهسازی و تولید محسوب میشود. از این روش برای ثابت نگه داشتن قسمتهای مختلف پارچه به طور موقت، قبل از دوخت اصلی استفاده میشود. همچنین برای ایجاد چینهای ظریف، تنظیم اندازه لباس در هنگام پرو، و وصل کردن موقت آستر به پارچه اصلی کاربرد دارد.
خیاطان ماهر از شلالدوزی برای نشانهگذاری خطوط مهم روی لباس، تعیین جای دکمهها و جیبها و همچنین برای محکم کردن الگو روی پارچه در زمان برش استفاده میکنند. این روشهای کاربردی اگرچه در لباس تمامشده دیده نمیشوند، اما تأثیر زیادی در کیفیت و دقت کار دارند و بدون آنها، دوخت یک لباس دقیق و حرفهای ممکن نخواهد بود.
یادگیری دوخت شلال، یک مسیر گامبهگام و آرام است که نیازمند صبر و یک برنامه منظم است. در ابتدا، باید تمام توجه خود را به یادگیری دوخت ساده و پایه معطوف کنید. این بخش شامل یادگیری ایجاد کوکهای یکسان در یک خط صاف، تنظیم فاصله بین آنها و تمرین تغییر مسیر دوخت است. این مرحله ممکن است از چند هفته تا چند ماه زمان ببرد و عجله کردن برای تمام کردن آن، باعث شکلگیری عادتهای نادرست خواهد شد. بهتر است هر روز بین ۱۵ تا ۳۰ دقیقه برای این تمرین وقت بگذارید و تا وقتی که در آن کاملاً مهارت پیدا نکردهاید، به سراغ مرحله بعد نروید.
در گام دوم، کار روی خطوط خمیده و منحنی آغاز میشود. بهتر است ابتدا با قوسهای ملایم شروع کنید، سپس دوخت روی دایره و بیضی را تمرین کنید و بعد یاد بگیرید که چگونه اندازه کوکها را در بخشهای مختلف یک منحنی تنظیم کنید. در این مرحله باید بیاموزید که با توجه به میزان انحنای خط، اندازه کوکها را تغییر دهید تا نتیجه کار، نرم و طبیعی به نظر برسد. مرحله سوم، انجام پروژههای تلفیقی است؛ یعنی ترکیب خطوط صاف و منحنی در کنار هم. در این بخش با نخهای رنگارنگ کار میکنید و طرحهای ساده هندسی را اجرا میکنید. اینجاست که خلاقیت شما به شکوفایی میرسد و میتوانید شروع به خلق طرحهای مختص به خودتان کنید.
شلالدوزی که در این مطلب از سایت آدینوشاپ معرفی شد، تنها یک روش ساده نیست، بلکه یک هنر قدیمی و پرکاربرد است که از گذشتههای دور تا به امروز، جایگاه خود را در میان هنرهای دستی نگه داشته است. این روش با وجود سادگی در ظاهر، فرصتهای بیشماری برای خلاقیت و استفادههای گوناگون در اختیار افراد قرار میدهد؛ از تزیین لباسها و وسایل خانه گرفته تا استفادههای کاربردی در دوخت لباس به صورت حرفهای. یادگیری این هنر نهتنها یک توانایی ارزشمند برای دوستداران کارهای دستی است، بلکه دریچهای برای ورود به دنیای بزرگ گلدوزی و هنرهای مرتبط با سوزن و نخ نیز محسوب میشود. با تمرین پیوسته و حوصله، هر فردی میتواند از سطح مبتدی تا پیشرفته در این زمینه رشد کند و چیزهای زیبا و بینظیری خلق کند که علاوه بر جلوه زیباییشناختی، نشاندهنده فرهنگ غنی و آیینهای دیرینه ایران نیز هستند.
