معنی درس ستاره روشن فارسی ششم با کلمات و مخالف (هفدهم )

**درس هفدهم: ستارهٔ روشن**

**معنی واژه‌ها:**

* روشن: درخشان، تابان
* ستاره: اختر، کوکب
* آسمان: سپهر، فلک
* شب: شبانگاه
* نورش: روشنایی‌اش، تابش‌اش
* خورشید: آفتاب، مهر
* مهتاب: ماه
* کهکشان: راه شیری، مجموعه‌ای بسیار بزرگ از ستارگان
* چشم: دیده، چشمان (در اینجا به معنی قدرت بینایی)
* دور: فاصلهٔ زیاد
* نزدیک: فاصلهٔ کم، قریب
* بزرگ: بزرگ‌وار، عظیم
* کوچک: ریز، خرد
* زیبا: قشنگ، نیکو
* زشت: نازیبا، بدقیافه
* پیدا: آشکار، مرئى
* پنهان: مخفی، ناپیدا

**واژه‌های مخالف (متضاد):**

* روشن <> تاریک
* ستاره <> (معمولاً متضاد خاصی ندارد، ولی می‌توان به “خورشید” به عنوان جرم آسمانی متفاوت اشاره کرد)
* آسمان <> زمین
* شب <> روز
* خورشید <> ماه
* دور <> نزدیک
* بزرگ <> کوچک
* زیبا <> زشت
* پیدا <> پنهان

**واژه‌های هم‌خانواده:**

* روشن ← روشنایی، روشنگر
* ستاره ← ستاره‌ای، ستارگان
* آسمان ← آسمانی
* شب ← شبی، شبانه
* نور ← نورانی، منور
* چشم ← چشم‌انداز، چشمان
* زیبا ← زیبایی، زیباسازی

در این درس با نام “ستاره روشن”، با معنی واژه‌ها و مفهوم شعر آشنا می‌شویم. این بخش برای دانش‌آموزان کلاس ششم دبستان طراحی شده است. هدف این است که شما عزیزان بتوانید معنای کلمات تازه و زیبایی‌های شعر را به خوبی درک کنید. در اینجا یاد می‌گیرید که چگونه با فهمیدن معنی هر کلمه، بهتر و راحت‌تر شعرها را بفهمید و از خواندن آن‌ها لذت ببرید.

معنی کلمات و متضاد و هم خانواده درس ستاره روشن

درس هفدهم: ستاره روشن

در کتاب‌ها خوانده‌ام که وقتی بزرگمهرِ دانا به برادرانش سفارش کرد و گفت: «در کتاب‌ها دیده‌ام که در پایان زمان، پیامبری می‌آید به نام محمّد مصطفی (ص). اگر من تا آن زمان زنده بمانم، نخستین کسی خواهم بود که به او ایمان می‌آورم. شما هم به فرزندانتان این سفارش را بکنید تا به بهشت برسید.»

دانشمندان و عالمان نزد او می‌آمدند و می‌گفتند: تو از دانش خود به ما بهره دادی و هیچ چیز را از ما پنهان نکردی تا ما دانا شدیم. تو مانند ستاره‌ای روشن بودی که راه درست را به ما نشان دادی. اکنون یادگاری از دانش خود به ما بده.

او پاسخ داد: به شما سفارش می‌کنم که خدای بزرگ را یکتا بدانید و از او فرمان ببرید. بدانید که او کارهای خوب و بد شما را می‌بیند و آنچه در دل دارید می‌داند. زندگی شما نیز به دست اوست.

سخن نیک بگویید و کارهای خوب انجام دهید، زیرا خداوند شما را برای نیکی آفریده است. از بدی بپرهیزید و از افراد بد دوری کنید، زیرا عمر بدکاران کوتاه است. پرهیزگار باشید و چشم و دست خود را از مال حرام و اموال مردم دور نگه دارید.

**صفحه ۱۰۷**

راستگویی را پیشه‌ی خود کنید، زیرا راستگویی چهره را نورانی می‌کند و مردم، راستگویان را دوست دارند. راستگو هرگز نابود نمی‌شود. از دروغ گفتن دوری کنید، زیرا حتی اگر دروغگو راست هم بگوید، کسی حرفش را باور نمی‌کند.

از عیب‌جویی دیگران خودداری کنید، چون هیچ‌کس بدون عیب نیست. هر کس که عیب خود را نبیند، نادان‌ترین مردم است. خُلق نیکو، بزرگترین بخشش خداوند است. از بداخلاقی بپرهیزید، زیرا مانند زنجیری سنگین بر دل و پای شماست. انسان بداخلاق همیشه در رنج است و دیگران را نیز می‌آزارد.

خوش‌اخلاقی در این جهان و جهان دیگر پسندیده است. همچنین هر کس از شما بزرگ‌تر است، احترام بیشتری به او بگذارید و حرمت او را نگه دارید.

معنی کلمات درس ۱۷ مایه فارسی ششم

وصیّت: سفارش و پند
باور کنم: ایمان داشته باشم
بخشش: عطای بهشت
برسید: به بهشت وارد شوید
کتاب‌ها: نوشته‌ها
نزد او می‌آمدند: به دیدارش می‌رفتند
اگر عمری باشد: اگر زنده بمانم
پایان زمان: دورانی نزدیک به قیامت
نخستین: اولین
باور کنم: ایمان داشته باشم
روی: در اینجا به معنای چهره
نشان دادی: عیب را آشکار کردی
عیب‌جویی نکنید: نقص دیگران را نگویید
عزیز و بلندمرتبه: بزرگوار
هشدار: مراقب باش
پرهیزگار: کسی که از گناه دوری می‌کند
فرمان‌برداری: اطاعت و پیروی
راستگویی: درستکاری در گفتار
پیشه کنید: همیشه راست بگویید
دروغگو: کسی که دروغ می‌گوید
سنگین: در اینجا به معنای محکم و استوار
اگرچه: هرچند
عمر: سن و سال
احترام: حرمت
شهادت: گواهی دادن
سود: بهره
ستایش‌شده: نیک و پسندیده
اخلاق: خوی و منش
سنگین: در اینجا به معنای محکم و استوار
برترین: بهترین
محروم نکردی: دریغ نداشتی
احترام: حرمت
تولد: زاد
گواهی: شهادت

**آواز گنجشک‌ها**

شیخ: مرد دانا و بزرگوار
مکتب: مدرسه
همهمه: سر و صدا
مهربانی: لطف و محبت
طبیعت: ذات و خلق
دربند: وسیله‌ای فلزی برای کوبیدن به در
شاد: خوشحال و سرمست
پریشان: آشفته
ادعاکننده: کسی که ادعا دارد
راضی: قانع
طناب: ریسمان
منش: خلق و خوی
خوشایند: گوارا و دلپذیر
پس بدهد: بازگرداند
بوریا: فرشی از جنس نی
میانسال: نه جوان و نه پیر
سرگشته: آواره و حیران
بند: قید و زنجیر
فلک: وسیله‌ای برای مجازات در قدیم
آویزان: آویخته
شناخت: معرفت و دانش
طلب‌کردن: ادعای برتری
غیبت: بدگویی پشت سر
مجلس: محفل و جمع

هم خانواده درس ستاره روشن فارسی ششم

فرمانبرداری، فرمانبردار
نقص‌ها، نقص، ناقص
نوشتن‌ها، کتاب، نویسنده
سفارش، سفارش‌کننده، سفارشات
ممنوع، بی‌بهره

مخالف کلمات درس ستاره روشن فارسی ششم

بهشت با جهنم فرق دارد.
حرام با حلال متفاوت است.
انسان دانا با فرد نادان یکسان نیست.
آغاز با پایان برابر نیست.

کلمات مهم املایی درس ۱۷ مایه فارسی ششم

در دوران پایانی جهان – خردمند – بزرگمهر – فرستاده خدا – سود – خودداری – باور دارم – نقص – بخشش – دروغگو – راستگو – نابود – احترام – فرمانبرداری – پناه – ناروا – به کار گیرید – عَزَّوجلّ
پیام درس: ستارهٔ روشن

ما تا وقتی زنده‌ایم، باید برای آموختن علم و دانستن بیشتر، کوشش کنیم. نمی‌توانیم ادعا کنیم که همه چیز را می‌دانیم و دیگر نیازی به یادگیری نداریم؛ زیرا تنها افراد متکبر و خودبین هستند که چنین فکر می‌کنند. پس برای یادگیری واقعی، باید از خودبینی و غرور دوری کنیم و با دل و جان، آمادهٔ پذیرش چیزهای جدید باشیم.