معنی ضرب المثل ” آفتابه خرج لحیم “

گاهی برای توصیف کسی که پول زیادی خرج می‌کند، اما در نهایت نتیجه‌ی کوچک و ناچیزی می‌گیرد، از ضرب‌المثل «آفتابه خرج لَحیم» استفاده می‌کنیم.

تصور کنید یک آفتابه‌ی قدیمی و نشتی دارید. به جای خرید یک آفتابه‌ی جدید و سالم، تصمیم می‌گیرید با صرف هزینه و زحمت زیاد، آن را با «لَحیم» تعمیر کنید. در این حالت، شما پول و انرژی زیادی صرف کرده‌اید، اما در نهایت فقط یک آفتابه‌ی تعمیر شده دارید که ارزش چندانی ندارد.

این ضرب‌المثل دقیقاً به همین شرایط اشاره دارد: وقتی فردی برای کاری بی‌ارزش یا چیزی کم‌اهمیت، هزینه و تلاش فراوانی می‌کند، به او می‌گویند «آفتابه خرج لحیم». این مثل به ما یادآوری می‌کند که گاهی بهتر است برای مسائل جزئی، هزینه‌های بزرگ نکنیم و منابع خود را برای اهداف مهم‌تر و ارزشمندتر حفظ کنیم.

در این نوشته، می‌خواهیم معنی و مفهوم واقعی این ضرب‌المثل کهن ایرانی را با هم مرور کنیم. در ادامه با ما همراه باشید.

معنی آفتابه خرج لحیم یعنی چه؟

بیایید با هم نگاهی به ریشه‌ی این ضرب‌المثل بیندازیم:
در زمان‌های قدیم، افراد ثروتمند مانند پادشاهان و وزیران، از آفتابه‌هایی از جنس طلا و نقره استفاده می‌کردند. اما مردم عادی و کم‌بضاعت، آفتابه‌هایی از جنس حلبی داشتند. وقتی این آفتابه‌های حلبی زنگ می‌زدند یا سوراخ می‌شدند، صاحبان آن‌ها نزد تعمیرکار می‌بردند تا با لحیم، قسمت‌های خراب را درست کند.
این تعمیر کردن‌ها آنقدر ادامه پیدا می‌کرد تا دیگر جایی سالم روی آفتابه باقی نمی‌ماند که بشود آن را دوباره لحیم کاری کرد. در این موقع بود که تعمیرکار می‌گفت: “این آفتابه دیگر خرج لحیمش زیاد شده است!”
امروزه این ضرب‌المثل چندین معنی دارد:
۱. یعنی یک وسیله آنقدر بی‌ارزش شده که هزینه کردن برای تعمیر آن، هیچ سودی ندارد.
۲. از این عبارت وقتی استفاده می‌کنیم که کسی بخواهد وقت یا پول خود را برای چیزهای بی‌ارزش یا کارهای بی‌فایده صرف کند.
۳. وقتی کسی برای به دست آوردن چیزی بی‌ارزش یا تعمیر یک وسیله‌ی کم‌اهمیت، تلاش و پافشاری زیادی می‌کند، این ضرب‌المثل را به کار می‌برند.
۴. به معنای ارزش دادن به چیزهای بی‌ارزش است.

**معادل انگلیسی:**
it’s not worth powder and shot. the game is not worth the candle.