معنی ضرب المثل ” از قضا سرکنگبین صفرا فزود “

گاهی در زندگی پیش می‌آید که مشکلات آنقدر پشت سر هم می‌آیند که آدم حس می‌کند دیگر هیچ چیز بدتری جای ماندن ندارد. درست در همین لحظات است که یک اتفاق ناگوار دیگر هم به جمع مشکلات اضافه می‌شود. این دقیقاً همان حالتی است که ضرب‌المثل «از قضا سرکنگبین صفرا فزود» به زیبایی توصیف می‌کند.

سرکنگبین در واقع همان سکنجبین است؛ یک شربت خوشمزه و گوارا که از سرکه و عسل درست می‌شود و طبعی خنک دارد. اما صفرا یکی از اخلاط چهارگانه در طب قدیم است که نشان‌دهنده‌ی گرمی و تلخی است. حالا تصور کنید یک آشپز بی‌دقت، به جای اینکه این شربت گوارا را بهتر کند، به آن صفرا اضافه کند و آن را کاملاً تلخ و غیرقابل خوردن کند.

این ضرب‌المثل در موقعیت‌هایی به کار می‌رود که یک مشکل به مشکلات قبلی انسان اضافه شود و کار را سخت‌تر و شرایط را تلخ‌تر از قبل کند. وقتی همه چیز به بدی می‌گذرد و ناگهان یک اتفاق ناخوشایند دیگر هم می‌افتد، می‌گوییم: «گویا از قضا سرکنگبین صفرا فزود!»

در این نوشته، با مفهوم و معنای واقعی این ضرب‌المثل کهن ایرانی آشنا خواهید شد. همراه آدینوشاپ بمانید.

معنی از قضا سرکنگبین صفرا فزود یعنی چه؟

ابتدا باید بفهمیم سرکنگبین چه چیزی است.
سرکنگبین (که به آن سرکه انگبین هم می‌گویند) یک نوشیدنی سنتی است که از مخلوط کردن عسل، سرکه و نعنا تهیه می‌شود. خاصیت اصلی آن این است که میزان صفرا را در بدن کاهش می‌دهد. (در زمان‌های قدیم به عسل، انگبین می‌گفتند.)

۱- گاهی پیش می‌آید چیزهایی که ما فکر می‌کنیم نتیجه خوبی دارند، برعکس عمل می‌کنند و اثر بدی از خود به جا می‌گذارند. مثال آن همین سرکنگبین است؛ طبق این ضرب‌المثل، گاهی این شربت به جای کم کردن صفرا، باعث زیادتر شدن آن می‌شود و در نتیجه، به جای درمان کردن، خودش به یک مشکل جدید تبدیل می‌گردد.

۲- بعضی وقت‌ها چیزی که برای درمان یک بیماری استفاده می‌کنیم، خودش باعث شدیدتر شدن درد می‌شود. در بخشی از نامه ۳۱ نهج البلاغه، حضرت علی علیه السلام به فرزندشان امام حسن مجتبی علیه السلام می‌فرمایند: رُبَّما کانَ الدَّواءُ داءً، و الدَّاءُ دَوَاءً؛ چه بسا که دارو بر درد افزاید و بیماری، درمان باشد. (این مفهوم شبیه به همین ضرب‌المثل است.)

۳- این ضرب‌المثل از نظر معنایی نزدیک است به این مثل: “هر چه بگندد نمکش می‌زنند، وای از آن روز که بگندد نمک.”

۴- یعنی ممکن است هر وسیله یا روشی که انسان برای رسیدن به هدفش استفاده می‌کند، نه تنها او را به مقصد نرساند، بلکه باعث شود از هدفش دورتر هم بشود.

۵- مردم معمولاً این ضرب‌المثل را زمانی به کار می‌برند که برای حل یک مشکل به دنبال راه‌حل می‌گردند و در نهایت بهترین راه را انتخاب می‌کنند، اما برخلاف انتظارشان، نه تنها مشکل حل نمی‌شود، بلکه مشکلات بیشتری نیز به وجود می‌آید.

پیشنهاد: ضرب‌المثل “هر چه بگندد نمکش می‌زنند”
اختصاصی-آدینوشاپ