این ضربالمثل برای توصیف کار یا فعالیتی به کار میرود که زمان بسیار زیادی طول میکشد؛ از اول صبح زود شروع میشود و تا پاسی از شب ادامه پیدا میکند.
“کلهی سحر” اشاره به سحرگاه و زمانی دارد که هوا هنوز تاریک است و مردم در خواب هستند. این زمان، پیش از طلوع آفتاب است. در مقابل، “بوق سگ” اشاره به نیمهشب و ساعات پایانی شب دارد. در گذشته که ساعت رایج نبود، مردم زمان را با صداها و نشانههای طبیعی میشناختند. گفته میشود صدای زوزه یا پارس سگها در سکوت شب، نماد رسیدن وقت بسیار دیرِ شب بود.
پس این عبارت به طور کلی نشاندهندهی یک روز کاری بسیار طولانی و خستهکننده است که از نخستین ساعات روز آغاز شده و تا دیروقت شب ادامه دارد.

در این بخش، به بررسی معنی، مفهوم و پیشینه این ضربالمثل ایرانی میپردازیم. در ادامه با ما همراه باشید.
ضرب المثل از کله سحر تا بوق سگ یعنی چه؟
۱. این کنایه نشاندهنده کار و تلاش بسیار زیاد تا پاسی از شب است.
۲. وقتی کسی میخواهد به طور اغراقآمیزی ساعتهای طولانی کار کردن خود را توصیف کند، از این عبارت استفاده میکند؛ مثلاً میگوید: دیروز از صبح خیلی زود تا شب دیروقت، بیوقفه در کارگاه مشغول بودم، آنقدر خسته شده بودم که دیگر طاقتم تمام شده بود!
ریشه ضرب المثل
این عبارت در اصل یک اصطلاح عامیانه است که امروزه به یک ضربالمثل تبدیل شده است. داستان به وجود آمدن آن اینگونه است:
در قدیم، برای نگهبانی از بازارهای بزرگ، افرادی را به این کار میگماشتند. وظیفه آنان از وقتی که آفتاب طلوع میکرد تا نزدیکهای نیمهشب بود. این نگهبانان، سگهای آموزشدیدهای نیز داشتند که با فرارسیدن شب، آنها را رها میکردند تا در نگهبانی کمکشان کنند.
اما پیش از رها کردن سگها، در یک بوق بزرگ میدمیدند. این کار برای هشدار به مردم بود تا مواظب باشند، چون سگها به هر کسی به جز صاحبشان حمله میکردند.
به این ترتیب، اصطلاح «بوق سگ» میان مردم رواج پیدا کرد و به معنای وقت بسیار دیروقت شب بود. عبارت «از کله سحر تا بوق سگ» نیز به معنای کل روز، از اول صبح تا آخر شب (یعنی تمام ۲۴ ساعت) است.
اختصاصی-آدینوشاپ
بیشتر بخوانید: ضرب المثل فارسی













