معنی ضرب المثل ” تربیت نا اهل را چون گردکان بر گنبد است “

این ضرب‌المثل قدیمی می‌گوید: تربیت کردن فرد ناشایست، مانند این است که گردو را روی گنبدی بلند بیندازی.

معنای آن این است که وقتی می‌خواهی به کسی آموزش بدهی که استعداد و شایستگی لازم را ندارد، تلاش تو بی‌فایده است. درست مثل وقتی که یک گردو را روی یک گنبد بلند می‌اندازی. گردو برای مدتی آن بالا می‌ماند، اما در نهایت به زمین می‌افتد و از بین می‌رود. هیچ سودی ندارد و فقط زحمت تو هدر رفته است.

این مثل به ما یادآوری می‌کند که باید وقت و انرژی خود را برای افرادی صرف کنیم که قدر آموزش را می‌دانند و می‌خواهند از آن استفاده کنند. در غیر این صورت، تلاش‌هایمان به نتیجه نمی‌رسد.

در این بخش، به توضیح و درک معنای این ضرب‌المثل ایرانی می‌پردازیم. در ادامه با ما همراه باشید.

معنی تربیت نا اهل را چون گردکان بر گنبد است

1- معنی گردکان: یعنی گردو
معنی مَثل: یعنی تربیت کردن کسی که ذاتش بر اثر کارهای نادرست، پلید شده، کاری بی‌فایده است؛ درست مثل این است که گردو را روی گنبد بگذاری! همانطور که گردو روی گنبد نمی‌ماند و نگه داشتن آن سودی ندارد، تربیت آدم نالایق و بدذات هم بی‌نتیجه است. (مگر اینکه خدا لطف کند و او را به راه درست هدایت نماید!)
شاید این جمله را شنیده باشید: ذات بد، خوب نمی‌شود چون اساسش نادرست است!
پیشنهاد: ضرب‌المثل «ذات بد نیکو نگردد»

2- این ضرب‌المثل در واقع بخشی از این بیت از استاد سعدی است:
پرتو نیکان نگیرد هر که بنیادش بد است
تربیت نا اهل را چون گردکان بر گنبد است

3- معمولاً این ضرب‌المثل را برای کسی به کار می‌برند که در برابر پند و سخن درست دیگران مقاومت می‌کند و آن را نمی‌پذیرد، بلکه لجاجت و دشمنی می‌ورزد. چنین افرادی مصداق کسانی هستند که حتی قرآن نیز آنان را کور و کر و لال توصیف می‌کند.
در تاریخ، نمونه‌های چنین افرادی کم نبوده‌اند. تا جایی که خداوند به پیامبرش که برای هدایت این افراد زحمت می‌کشید، فرمود وظیفه‌ات فقط هشدار دادن به آنان است. خودت را به زحمت نینداز! اینان آنقدر آیات و نشانه‌های خدا را تکذیب کرده‌اند که حرف حق تو را نخواهند پذیرفت!
(آیاتی مانند ۱۰۸ یونس، ۲۰ آل عمران، ۸۲ نحل و…)

نکته تربیتی
این شعر به این معنا نیست که به محض دیدن رفتار نادرست کسی، دست از تربیت او برداریم و بگوییم حتماً ذاتش هم پلید است! اولاً، درون کسی را از ظاهرش نمی‌توان قضاوت کرد.
دوماً، تربیت کردن فقط با زبان و دستور دادن نیست! اگر کسی خودش عمل‌کننده باشد و کارهای شایسته انجام دهد، دیگران از رفتار خوبش بیشتر از حرف‌هایش تأثیر می‌گیرند. چنین فردی اگر با زبان هم کسی را پند دهد، حتی اگر در ظاهر نپذیرد، به تدریج درونش دگرگونی ایجاد خواهد شد.

بیشتر بخوانید: ضرب‌المثل با گردو
اختصاصی-آدینوشاپ