معنی ضرب المثل ” تف سر بالا “

ضرب‌المثل «تف سر بالا» یک بیان ساده و پرکاربرد در زبان فارسی است. این مثل زمانی به کار می‌رود که بخواهیم بگوییم یک عمل یا حرف ناشایست، در نهایت نتیجه‌ای منفی برای خود فرد انجام‌دهنده دارد و مانند تفی است که به سمت آسمان پرتاب می‌شود، اما برمی‌گردد و روی صورت خود فرد می‌افتد.

به بیان دیگر، این ضرب‌المثل به ما یادآوری می‌کند که بدی کردن به دیگران، دروغ گفتن، یا نقشه کشیدن برای ضرر زدن به دیگران، اغلب مانند یک بومرنگ عمل می‌کند و در نهایت خود شخص را گرفتار می‌کند.

### چند مثال برای درک بهتر:

* **مثال ۱:** شخصی در محل کارش به دروغ، همکارش را نزد رئیس متهم می‌کند تا جایگاه خودش را تقویت کند. اما پس از چند روز، حقیقت آشکار می‌شود و این خود او است که شغلش را از دست می‌دهد. در این شرایط می‌گوییم: «دیدید؟ تف بود سر بالا رفت. نقشه‌اش به ضرر خودش تمام شد.»

* **مثال ۲:** کسی مدام در محله شایعه پخش می‌کند و آبروی دیگران را می‌برد. پس از مدتی، مردم به حرف‌هایش اعتماد نمی‌کنند و خودش نزد همه بی‌اعتبار می‌شود. در اینجا هم می‌گوییم: «با این کارهایی که می‌کنی، داری تف می‌کنی سر بالا. نتیجه‌اش را خودت می‌بینی.»

* **مثال ۳:** دو دانش‌آموز در امتحان تقلب می‌کنند. معلم متوجه می‌شود و نه تنها نمره آن امتحان، بلکه نمره فعالیت کلاسی آنان را نیز صفر می‌دهد. اینجا هم می‌توان گفت: «کارشان شد تف سر بالا. می‌خواستند با تقلب نمره بگیرند، اما نتیجه‌اش بدتر شد.»

پس این ضرب‌المثل یک هشدار اخلاقی است که می‌گوید: مراقب اعمال و گفتارتان باشید، زیرا عواقب بد آن به خود شما بازمی‌گردد.

در این نوشته، به بررسی مفهوم و معنای یک ضرب‌المثل کهن و اصیل ایرانی می‌پردازیم. امیدواریم این مطلب برای شما مفید و جذاب باشد.

ضرب المثل تف سر بالا کنایه از چیست؟

1- کنایه از این است که کسی کار اشتباهی انجام دهد که هم خودش و هم نزدیکانش را شرمنده کند. (یعنی هم از خودش و هم از اطرافیانش احساس خجالت کند.)

2- معنای ساده‌ی این ضرب‌المثل: وقتی کسی در حالت عادی آب دهانش را به سمت پایین پرتاب کند، طبیعتاً آن آب دهان به زمین می‌افتد. اما اگر کسی سرش را بالا بگیرد و به سوی آسمان تف کند، مسلماً آن تف به صورت خودش برمی‌گردد! در این حالت، هیچ کس جز خودش را نمی‌تواند مقصر بداند.
حتی ممکن است دیگران با دیدن این کار، او را مسخره کنند. تف کردن به سوی کسی، نشانه‌ی بی‌احترامی است. پس اگر کسی به خودش بی‌احترامی کند، یعنی برای خودش ارزشی قائل نیست.
معنای کنایی: اگر کسی به افراد یا چیزهایی که متعلق به خودش است توهین کند، در نهایت ضرر و زیان این کار به خودش برمی‌گردد.

3- یعنی انسان از چیزی گله و شکایت کند که علت آن به خودش مربوط است.

به مثال های زیر توجه کنید:

پسرم در مهمانی شب گذشته با همه بحث و جدل می‌کرد و از کلمات زشت و ناپسند استفاده می‌کرد. ما در تربیت او فقط خودمان را مسئول می‌دانیم و کس دیگری را مقصر نمی‌شناسیم. واقعاً که این بچه برایمان دردسرساز شده است!

دردسر واقعی برای ما زمانی بود که دیروز روی دیوار نوشتیم: “لعنت بر پدر کسی که جلوی درمان آشغال بریزد.” روز بعد، پسرم موقع بازی با دوستانش، کلی زباله جلوی در خانه ریخته بود و آنها همگی به ما مسخره می‌کردند!

پیشنهادی: ضرب‌المثل با سر
اختصاصی – آدینوشاپ