این ضربالمثل در مورد افرادی به کار میرود که به شدت خسیس و مالاندوز هستند. این افراد آنقدر به دنیا و اموال خود وابستهاند که حتی حاضر نیستند در لحظه مرگ، جان خود را هم به راحتی تسلیم کنند.
در داستانها آمده که عزرائیل، فرشتهٔ مرگ، برای قبض روح این افراد با مشکل روبرو میشود. زیرا فرد بخیل با تمام قدرت میجنگد و به سختی و با اکراه، روح خود را رها میکند. گویی که فکر میکند با این کار میتواند از مردن فرار کند.
این مثل به شکل طنزآمیزی نشان میدهد که علاقهٔ شدید به ثروت و ترس از دست دادن آن، تا چه اندازه میتواند روحیهٔ یک انسان را تغییر دهد و او را حتی در واپسین لحظات زندگی نیز رها نکند.

در این نوشته، میخواهیم با هم معنی و مفهوم اصلی این ضربالمثل کهن ایرانی را بررسی کنیم. با ما همراه باشید.
معنی جان به عزرائیل نمی دهد یعنی چه؟
۱- یعنی آنقدر خسیس است که اگر فرشته مرگ به سراغش بیاید و بخواهد جانش را بگیرد، مقاومت میکند و اجازه نمیدهد!
۲- این ضربالمثل برای نشان دادن درجه بالای خست افراد به کار میرود، وگرنه در دنیای واقعی کسی نمیتواند جلوی مرگ را بگیرد. وقتی زمان آدمی به پایان برسد، بدون رضایت او جانش گرفته میشود و کارش تمام است.
۳- آدمهای خسیس و سفتوسخت میترسند کسی بیاید و چیزی را که مال آنهاست از دستشان بگیرد. مثلاً پول به کسی نمیدهند چون فکر میکنند برای به دست آوردنش زحمت کشیدهاند و اگر به نیازمندان کمک کنند، داراییشان کم میشود و زیان میبینند.
یکی دیگر از چیزهایی که این افراد به آن وابسته هستند، جانشان است! به همین دلیل معمولاً به مرگ فکر نمیکنند و گمان میبرند مرگ برای دیگران است، نه برای خودشان. اگر به پایان زندگی فکر کنند، دیگر اینقدر بخیل نیستند؛ چون هر انسانی در نهایت فقط یک کفن و یک قبر کوچک و تاریک از این دنیا به همراه میبرد.
پس انسانی که حتی مالک جان خود هم نیست، اگر به هر چه دارد وابسته شود و طمعکار باشد، در جهل بزرگی به سر میبرد.
۴- این ضربالمثل از نظر معنایی به ضربالمثل «آب از دستش نمیچکد» نزدیک است؛ هر دو به خست افراد اشاره دارند.
پیشنهادی: معنی ضربالمثل «نم پس نمیدهد»
اختصاصی-آدینوشاپ













