همانطور که میدانید، ضربالمثلها بخش مهمی از فرهنگ و ادبیات ما هستند و هر کدام درسی برای زندگی دارند. یکی از این ضربالمثلهای پرمعنی، “حیف از طلا که خرج مطلا کنند” است.
این جمله در نگاه اول بسیار ساده به نظر میرسد، اما مفهوم عمیقی در خود دارد. منظور این است که وقتی چیز باارزشی مانند طلا را صرف چیزی بیارزش یا کمارزش کنیم، چه حیف و افسوس بزرگی است. در واقع، این مثل به ما هشدار میدهد که داراییهای گرانقیمت خود، اعم از پول، وقت، استعداد یا انرژی را برای امور بیاهمیت و بیفایده تلف نکنیم.
این مفهوم در زندگی روزمره ما بسیار کاربرد دارد. برای مثال، وقتی فردی با استعداد و باهوش، وقت خود را به جای یادگیری و پیشرفت، صرف کارهای بیثمر کند، مصداق همین ضربالمثل است. یا وقتی پول و سرمایهای که با زحمت به دست آوردهایم را برای خرید چیزهای غیرضروری و زودگذر خرج کنیم، در حقیقت طلای وجودمان را خرج یک شیء براق ولی بیمصرف کردهایم.
در سخنان پیشوایان دینی نیز بر این موضوع تأکید شده است. از جمله در حدیثی از امام علی (ع) میخوانیم:
> **اِضاعَةُ الْمالِ تَجعَلُ صاحِبَها إِلى الفَقرِ؛**
> تبذیر و از بین بردن مال، صاحبش را به فقر میکشاند.
این حدیث شریف به روشنی نشان میدهد که چگونه مصرف نادرست و بیجاِی داراییها، میتواند باعث تنگدستی و نیازمندی شود. بنابراین، باید همیشه مراقب بود و نعمتهایی که در اختیار داریم را در راه درست و برای چیزهای سودمند و ارزشمند صرف کنیم.

در این بخش، به بررسی معنی و مفهوم این ضربالمثل ایرانی میپردازیم. در ادامه با ما همراه باشید.
معنی حیف از طلا که خرج مطلا کنند چیست؟
در شعر زیبای قصاب کاشانی میخوانیم:
عمر عزیز را منما صرف ناکسان
حیف از طلا که خرج مطلا کند کسی
معنی این شعر این است:
۱- وقت باارزش خود را برای کارهای بیفایده و افراد ناشایست تلف نکنید. جای تاسف است که عمر گرانبهای خود را مانند طلا، در جایی هزینه کنید که ارزش این هزینهکردن را ندارد.
۲- کلمه “مطلا” از واژه فارسی طلا گرفته شده و در دستور زبان عربی ساخته شده است. این کلمه به چیزی گفته میشود که روی آن را با طلا پوشانده باشند.
۳- مطلا ممکن است فلزی باشد که با طلای واقعی پوشش داده شده باشد، یا اینکه با طلای تقلبی و مصنوعی آراسته شده باشد. این ضربالمثل به ما میگوید که درست نیست طلای اصیل را برای چیزی که ارزش کمی دارد خرج کنیم.
۴- باارزشترین دارایی هر انسان، عمر و زمان اوست. این ضربالمثل بر این نکته تاکید دارد که از دست دادن وقت، مانند این است که طلای واقعی را در جای نادرستی مصرف کنیم.
◊ تلف کردن عمر برای افراد مختلف، شکلهای گوناگونی دارد مانند: تلاش برای اثبات حقیقت به فرد نادان و مخالف، گذراندن تمام روز با بازی، پرسهزدن بیهدف در فضای مجازی، فضولی در زندگی دیگران و …
♦ در سخنی از امام علی علیه السلام میخوانیم:
عُمرُ المَرءِ لاقیمةَ لَه؛ عمر انسان (آنقدر گرانبها است که) به هیچ قیمتی قابل ارزیابی نیست.
ضرب المثل با کلمه طلا
اختصاصی-آدینوشاپ













