گاهی در زندگی شرایطی پیش میآید که مجبور میشویم خیلی چیزها را فقط به خاطر حفظ آرامش یا احترام به دیگران، در دلمان نگه داریم. این همان موقعیتی است که از اصطلاح “دندان روی جگر گذاشتن” استفاده میکنیم.
این ضربالمثل وقتی به کار میرود که فرد با وجود ناراحتی، دلخوری یا حتی خشم، سکوت میکند و هیچ واکنشی نشان نمیدهد. گویی روی جگر خود دندان میگذارد و درد و ناراحتی را تحمل میکند تا وضعیت بدتر نشود یا به کسی بیاحترامی نشود.
این کار معمولاً برای جلوگیری از یک بحث بیفایده، حفظ احترام فرد مقابل (مثلاً یک بزرگتر) یا کنترل یک موقعیت حساس انجام میشود. پس دندان روی جگر گذاشتن به معنای تحمل کردن و سکوت اختیار کردن در شرایطی است که سخت است، اما برای نتیجه بهتر، لازم است.

در این نوشته، میخواهیم معنی، پیشینه و مفهوم بنیادی این ضربالمثل کهن ایرانی را بررسی کنیم. در ادامه با ما همراه باشید.
دندان روی جگر گذاشتن کنایه از چیست؟
1- منظور این است که وقتی مشکلات و سختیها پیش میآید، باید شکیبایی کنیم و آرام بمانیم. سکوت و تحمل در چنین شرایطی کار بسیار دشواری است؛ مثل این است که کسی دندانهایش را روی جگرش فشار دهد که بسیار دردناک خواهد بود. (البته این فقط یک مثال است و در واقعیت چنین کاری ممکن نیست. این بیان نشاندهنده شدت رنج و فشاری است که بر روح و جسم انسان وارد میشود.)
2- این ضربالمثل به کسی گفته میشود که در موقعیتهای سخت و پریشانی میتواند عصبانی شود یا واکنش تندی نشان دهد. با گفتن این جمله، از او میخواهند که صبر کند و به او یادآوری میکنند که با عصبانیت و داد و فریاد مشکلی حل نمیشود، بلکه ممکن است وضعیت بدتر هم بشود. اگر کمی تحمل کنی و آرام بمانی، میتوانیم راهحل بهتری برای مشکل پیدا کنیم.
3- یعنی سکوت کردن در مواقعی که میتوانی حرف بزنی،
دست نگه داشتن وقتی که میتوانی کتک بزنی،
و تحمل کردن رفتارهای ناخوشایند دیگران در شرایطی که ممکن است از کوره در بروی و خشمگین شوی. همه این موارد و نمونههای مشابه دیگر، معنای این ضربالمثل را نشان میدهند.
اختصاصی-آدینوشاپ
بیشتر بخوانید: ضرب المثل در مورد صبر













