همانطور که میدانید، ضربالمثلها بخش مهمی از فرهنگ و زبان ما هستند و هر کدام داستان و مفهومی پشت خود دارند. یکی از این ضربالمثلها، “روزه شک دار گرفتن” است. در ادامه به توضیح کامل این ضربالمثل و کاربردهای آن میپردازیم.
### معنی و مفهوم اصلی
این ضربالمثل در موقعیتهایی به کار میرود که شخصی کاری را انجام میدهد، اما در صحت و درستی آن کار تردید دارد. در واقع، فرد مطمئن نیست که عملش مورد پذیرش و تأیید قرار میگیرد یا نه. مانند زمانی که روزه میگیری، اما نمیدانی این روزه به درستی قبول میشود یا نه؛ مثلاً ممکن است ناخواسته کاری کرده باشی که روزه را باطل کند.
### ریشه و داستان ضربالمثل
این مثل از احکام شرعی روزه گرفته شده است. در فقه اسلامی، برای روزه شرایط خاصی وجود دارد. اگر شخصی در انجام یکی از این شرایط شک کند (مثلاً شک داشته باشد که چیزی خورده یا نیاشامیده)، روزه او “مشکوک” میشود. در چنین حالتی، فرد نمیداند روزهاش صحیح است یا نه. از این شرایط، این ضربالمثل پدید آمده و به کارهایی اطلاق میشود که نتیجه و صحت آنها نامشخص است.
### کاربردهای ضربالمثل
از این ضربالمثل معمولاً در این موقعیتها استفاده میشود:
1. **شک در درستی یک عمل:** وقتی کاری میکنی اما مطمئن نیستی که درست است یا غلط.
2. **تردید در پذیرش نتیجه:** وقتی تلاش میکنی، اما مطمئن نیستی که به نتیجه مطلوب میرسی یا نه.
3. **انجام کار با تردید:** وقتی عملی را با بیمیلی و شک انجام میدهی.
### چند مثال برای درک بهتر
* **مثال ۱ (در محیط کار):**
علی برای شرکت در یک مناقصه، پیشنهاد قیمت بسیار پایینی داد. اگر برنده شود، ضرر زیادی میکند و اگر هم بازنده شود، وقت و انرژیاش هدر رفته است. همکارش به او گفت: “داری مثل این میمانی که داری **روزه شک دار میگیری**؛ نه میدانی سود میکنی، نه میدانی ضرر!”
* **مثال ۲ (در تصمیمگیری):**
مریم بین دو انتخاب مانده بود: ادامه تحصیل یا پیدا کردن شغل. هر کدام را که انتخاب میکرد، نگران بود مبادا راه اشتباهی را رفته باشد. مادرش به او گفت: “عزیزم، این همه با تردید تصمیم نگیر. انگار داری **روزه شک دار میگیری** و نتیجهای هم نمیگیری.”
* **مثال ۳ (در روابط):**
رضا برای دوستش یک هدیه بسیار گران قیمت خرید، اما مطمئن نبود که او از این هدیه خوشش میآید یا نه. برادرش به شوخی به او گفت: “این هدیه دادن تو شده مثل **روزه شک دار گرفتن**؛ هم پولت رفته، هم مطمئن نیستی که خوشحال شده یا نه!”
### نتیجهگیری
ضربالمثل “روزه شک دار گرفتن” به ما یادآوری میکند که برای انجام کارهای مهم، تا جایی که ممکن است باید تحقیق کنیم و با آگاهی و اطمینان کامل اقدام کنیم تا دچار تردید و دو دلی نشویم. انجام کار با شک و تردید، معمولاً نتیجه مطلوبی به همراه ندارد.

در این نوشته، میخواهیم معنی و مفهوم یکی از ضربالمثلهای کهن و پرمعنی ایرانی را با هم مرور کنیم. در ادامه با ما همراه باشید.
ضرب المثل روزه شک دار گرفتن کنایه از چیست؟
1- اگر کسی بدون نیت روشن روزه بگیرد، روزهاش صحیح نیست. چنین فردی نه تنها ثوابی نمیبرد، بلکه خود را به رنج و سختی نیز میاندازد.
2- به عبارت دیگر، وقتی تصمیم به انجام کاری میگیری، باید از همان ابتدا هدف تو واضح و مشخص باشد. موفقیت در کاری که با تردید و بیهدفی آغاز شود، امکانپذیر نیست.
3- یعنی اگر احساس میکنی کاری ممکن است به شکست بینجامد یا نتیجهی مطلوبی نداشته باشد، بهتر است از شروع آن صرفنظر کنی.
4- این مثل قدیمی به ما یادآوری میکند که در هر اقدام و انتخابی، به عواقب و پایان کار بیندیشیم.
5- در زندگی معمولاً وقتی فرد قصد انجام کار مهمی دارد، با افراد باتجربه مشورت میکند. شخص خردمندی که بتواند نتیجهی کار را پیشبینی کند، اگر ببیند ضرر کار از سودش بیشتر است، به تو خواهد گفت: «چرا روزهی شکدار میگیری؟!» یعنی چرا وارد کاری میشوی که پایانش نامعلوم است یا به زیان تو تمام میشود!













