همه ما این ضرب المثل قدیمی را شنیدهایم که میگوید: “شتری که در خانه هرکس میخوابد، آن خانه برای او حلال است.” اما منظور دقیق این جمله چیست؟
این ضربالمثل در واقع هشداری است درباره کسانی که بیش از حد به دیگران نزدیک میشوند و حریم شخصی را رعایت نمیکنند. وقتی کسی آنقدر به محیط خانه یا زندگی فردی دیگر عادت کند که احساس کند صاحب آنجا است، در واقع مانند همان شتری عمل کرده که در خانه دیگری میخوابد و آن را از آنِ خود میداند.
این مثل معمولاً برای افرادی به کار میرود که:
– زیاد به خانه دیگران رفت و آمد میکنند
– بدون اجازه در امور شخصی دیگران دخالت میکنند
– از مهمان بودن خارج شده و مانند صاحبخانه رفتار میکنند
این ضربالمثل به ما یادآوری میکند که باید در روابط خود با دیگران حد و مرزها را رعایت کنیم. حتی در صمیمیترین روابط هم باید برای حریم شخصی یکدیگر ارزش قائل شویم. هیچکس نباید آنقدر به زندگی دیگران نزدیک شود که احساس راحتی بیش از حد باعث شود فراموش کند که او تنها یک مهمان است، نه صاحب خانه.
در نهایت، این جمله به زیبایی نشان میدهد که چگونه ممکن است یک فرد با سوء استفاده از صمیمیت و مهماننوازی دیگران، از حد خود فراتر رفته و برای آنها مشکلساز شود.

در این نوشته، به بررسی معنای یکی از ضربالمثلهای کهن و پرمعنی ایرانی میپردازیم. امیدواریم همراهی با این مطلب برایتان سودمند و جذاب باشد.
معنی شتری که در خانه هرکس می خوابد چیست؟
این ضربالمثل اشاره به اتفاقهایی دارد که برای همه پیش میآید؛ مثل مرگ، ازدواج و چیزهای دیگر. مثلاً وقتی کسی فوت میکند، نزدیکانش با این جمله یادآوری میکنند که مرگ فقط برای آن یک نفر نبوده، بلکه روزی این شتر (که نماد مرگ است) به خانه ما هم سر میزند و ما را نیز همراه خود میبرد.
گاهی هم این عبارت را به شوخی به دختری میگویند که با آمدن خواستگار مضطرب شده است. منظور این است که تو اولین کسی نیستی که خواستگار دارد، پس زیاد نگران نباش و با آرامش و منطق تصمیم بگیر.
ریشه ضرب المثل
در گذشته، برخی مردم عادت داشتند که سه روز قبل از عید قربان، شتری را آراسته و زینت میکردند و آن را در شهر میگرداندند. در طول این سه روز، مردم عادی دور شتر جمع میشدند و به قصد تبرک و برآورده شدن آرزوهایشان، کمی از پشم شتر یا تکهای پارچه از آن برمیداشتند.
همچنین کسانی که شتر را میگرداندند، آن را جلوی خانه ثروتمندان و بزرگان میخواباندند تا هدیهای گرانقیمت از صاحب خانه دریافت کنند و در عوض برایش دعا کنند و آرزوی برآورده شدن حاجاتش را بنمایند. پس از گذشت سه روز، شتر را قربانی میکردند.
این داستان اکنون به صورت یک ضربالمثل درآمده است. در حقیقت، شتری که با بهترین زینتها آراسته شده بود، سرانجام طعم مرگ را میچشد. دنیا و آدمها نیز همینطور هستند؛ هر کس در هر جایگاهی که باشد، در دنیا خوش گذرانده باشد یا نه، ثروتمند باشد یا نیازمند، باایمان باشد یا بیدین، در پایان مرگ به سراغش میآید و از او جز نام و یاد باقی نمیماند. (البته آن هم گذراست!)













