همان طور که میدانید، نمک یک چاشنی بسیار مهم و ضروری در آشپزی است. غذا بدون نمک، بیمزه و خوردنش سخت میشود. در گذشته، نمک ارزش بسیار بالایی داشت و حتی گاهی به عنوان دستمزد هم استفاده میشد.
اما “نمک پرورده” چیزی فراتر از نمک معمولی است. این نوع نمک را از معادن خاصی استخراج میکنند و پس از پالایش و خالصسازی، به بهترین و خالصترین شکل خود میرسانند. به همین دلیل، نمک پرورده بسیار گرانقیمتتر و مرغوبتر از نمک عادی بود.
وقتی در مورد یک شخص از ضربالمثل “نمک پرورده بودن” استفاده میکنیم، منظورمان این است که او فردی بسیار بااخلاق، باادب، باگذشت و خوشرفتار است. این فرد آنقدر خوب و قابل احترام است که گویی میان دیگران، نمونهٔ یک انسان کامل و بینقص به شمار میرود.
این شخص معمولاً کسی است که در شرایط سخت، صبوری و خوشاخلاقی خود را حفظ میکند، به دیگران احترام میگذارد و در همه حال، رفتاری شایسته و پسندیده از خود نشان میدهد. درست مانند نمک پرورده که در میان همهٔ نمکها، بهترین و خالصترین است.

در این نوشته، به بررسی معنای یکی از ضربالمثلهای کهن و پرمعنی ایرانی میپردازیم. امیدواریم همراهی با این مطلب برایتان سودمند و جذاب باشد.
ضرب المثل نمک پرورده بودن کنایه از چیست؟
۱. این ضرب المثل در مورد کسی به کار میرود که نسبت به او وظیفه و دِین داریم. مردم معمولاً میگویند: “نان و نمک کسی را خوردهایم، پس باید احترامش را نگه داریم.”
۲. وقتی فردی میخواهد از زحمات کسی که از خودش بزرگتر است قدردانی کند، با یادآوری محبتهای گذشته میگوید: “ما نمکپروردهٔ شما هستیم.”
۳. این عبارت به معنای رشد کردن و پرورش یافتن نزد فردی است. این پرورش ممکن است جسمی باشد، مانند زمانی که شخصی از غذای خانهای استفاده میکند، یا معنوی باشد، مانند یادگیری درسهای زندگی یا کسب علم و دانش.
۴. معمولاً این اصطلاح را برای کسی به کار میبرند که در خانه و تحت نظر شخصی بزرگ شده باشد، حتی اگر از خانوادهٔ خود آن فرد نباشد. مثلاً اگر کسی بخش زیادی از دوران کودکی خود را در خانهٔ پدربزرگ و مادربزرگ یا یکی از بستگانش گذرانده باشد، باز هم این ضرب المثل دربارهاش گفته میشود.
۵. در یک نگاه کلی، این ضرب المثل به معنای مدیون و دِیندار کسی بودن است.
۶. اما اگر کسی که نزد دیگری پرورش یافته، به او خیانت کند یا ناسپاسی نشان دهد، در موردش میگویند: “جایی که نمک خوردی، نمکدان نشکن!”













