حتماً این ضربالمثل معروف را شنیدهاید که میگویند: «گورم کجا بود که کفنم باشه». این جمله در نگاه اول ممکن است عجیب یا حتی کمی خشن به نظر برسد، اما در واقع بیانگر یک مفهوم عمیق و انسانی است.
این مثل زمانی به کار میرود که کسی در زمان سختی یا مشکل، تنها و بییاور بماند و کسی برای کمک به او پیش نیاید. سپس وقتی کار از کار گذشت و دیگر نیازی به کمک نبود، تازه همه اطرافیان میرسند و اعلام حضور میکنند.
مثلاً تصور کنید فردی در سختترین روزهای زندگیاش، وقتی به کمک و همدلی دیگران نیاز داشته، کاملاً تنها بوده است. اما پس از گذر از آن بحران، اطرافیان سر میرسند و میخواهند با ابراز همدردی، خود را در کنار او نشان دهند. در این شرایط است که این فرد با نگاهی تلخ میگوید: «گورم کجا بود که کفنم باشه؟»
معنای این حرف این است: «وقتی واقعاً به تو نیاز داشتم، کجا بودی؟ الان که دیگر کاری از دست کسی برنمیآید و کار تمام شده، تازه رسیدی؟»
این ضربالمثل به ما یادآوری میکند که ارزش واقعی دوستان و اطرافیان، در روزهای سخت زندگی مشخص میشود، نه در روزهای خوشی و راحتی.

در این نوشته، با مفهوم و معنای یک ضربالمثل کهن و ایرانی آشنا خواهید شد. در ادامه با ما همراه باشید.
گورم کجا بود که کفنم باشه یعنی چه؟
این ضربالمثل وقتی استفاده میشود که یک نفر از کسی که خودش پول ندارد، درخواست کمک مالی کند. شخص بیپول با گفتن این جمله نشان میدهد که حتی توانایی رسیدگی به نیازهای خودش را ندارد، چه برسد به اینکه بتواند به دیگران کمک کند.
این عبارت اشاره به فقر و تنگدستی شدید دارد. یعنی فرد آنقدر وضعیت مالی بدی دارد که نه تنها نمیتواند زندگی خود را بچرخاند، بلکه اگر کسی از او انتظار کمک داشته باشد، قادر به انجام آن نیست.
معنای ظاهری این ضربالمثل این است: کسی که پول ندارد و تا الان نتوانسته برای خودش قبر بخرد، چطور میخواهد به فکر خرید کفن هم باشد؟ البته این فقط یک مثال است و در واقعیت ممکن است کسی کفن داشته باشد اما پول خرید قبر را نداشته باشد. با توجه به قیمت بالای قبر در زمان ما، درک این ضربالمثل آسانتر شده است. گاهی فرد بیپول میگوید: نه توان زندگی کردن دارم، نه توان مردن! چون هم زندگی کردن هزینه دارد، هم مردن!
مثلاً فرض کنید همسایهتان از شما درخواست وام چندصد میلیونی میکند، اما شما حتی برای هزینههای کوچک روزانه خود هم مشکل دارید. در چنین شرایطی با شوخی به او میگویید: “گورم کجا بود که کفنم کجا باشه؟” یعنی تو از کسی پول میخواهی که خودش هیچ ندارد! معمولاً این ضربالمثل را دیگران برای کسی به کار میبرند که واقعاً پولی ندارد.













