مراقبت از لباسها و پارچههای گلدوزی شده، به خصوص شستن و اتو کردن آنها، نکته بسیار مهمی است. گلدوزیها فقط تزیین نیستند، بلکه گاهی خاطرهها و ارزش تاریخی هم دارند. به همین دلیل، یادگیری روش درست نگهداری از آنها ضروری است تا برای مدتها زیبا و سالم بمانند. در این مطلب، روشهای اصولی برای شستن، خشک کردن و اتو کردن انواع پارچههای گلدوزی شده را به طور کامل بررسی میکنیم تا بتوانید با خیال راحت از این آثار هنری نگهداری کنید.
انواع پارچههای گلدوزی و ویژگیهای آنها در شستشو
هر نوع پارچه هنگام شستشو رفتار خاص خود را دارد و به شکل متفاوتی واکنش نشان میدهد. به همین دلیل، بهتر است ابتدا با انواع پارچهها و ویژگیهای آنها آشنا شویم.
پارچه پنبهای
پارچه پنبهای به دلیل نرمی و قابلیت بالای جذب رطوبت، گزینه بسیار مناسبی برای دوختهای دقیق و ظریف مانند گلدوزی است. شستشوی این نوع پارچه آسان است، ولی باید با دقت از آن مراقبت کرد تا حالت خود را از دست ندهد و چروک نشود.
پارچه پلیاستر
پارچه پلیاستر به دلیل مقاومت بالایی که در برابر چروک شدن و از بین رفتن رنگ دارد، برای دوختهای تزئینی مانند گلدوزی بسیار مناسب است. این جنس پارچه زود خشک میشود و کار با آن راحت است.
پارچه کتان
پارچه کتان به دلیل ساختار طبیعی و قابلیت عبور هوا، جلوهی بینظیری به کارهای گلدوزی میدهد. البته این جنس زود چروک میشود و باید در نگهداری از آن دقت بیشتری به خرج داد.
پارچههای ترکیبی
این پارچهها با درآمیختن ویژگیهای خوب چند نوع پارچه، در برابر شستشو بسیار بادوام هستند و معمولاً در مقایسه با پارچههای خالص، مراقبت و نگهداری سادهتری دارند.
بررسی ثبات رنگ و تست رنگدهی نخها
پیش از شستن کامل لباس، تست ثبات رنگ گلدوزی را انجام دهید. یک تکه پارچه سفید و نمدار بردارید و آن را روی قسمتهای گلدوزی شده بگذارید و کمی فشار دهید. اگر دیدید رنگ به پارچه سفید منتقل شد، هنگام شستشو لباس را به تنهایی و با آب سرد بشویید.
محافظت و تثبیت گلدوزی قبل از شستشو
برای مراقبت از دوختهای تزئینی روی پارچه، باید چند نکته ساده را رعایت کنید. در ادامه این نکات را با هم مرور میکنیم.
محکم کردن نخهای آزاد
تمام نخهای شل و آزاد را با گرههای کوچک و ظریفی در پشت کار محکم کنید. با این روش، گلدوزی موقع شستشو از هم باز نمیشود و دوام بیشتری خواهد داشت.

استفاده از دوختهای موقت
برای مراقبت بهتر از بخشهای ظریف و دقیق گلدوزی، میتوانید از بخیههای موقتی کمک بگیرید. این بخیهها بعد از شستشو به راحتی جدا میشوند و آسیبی به کار وارد نمیکنند.
پاکسازی لکهها قبل از شستشوی کامل
لکهها را به آرامی و با مواد شوینده ملایم و مناسب از بین ببرید. از ساییدن یا مالش محکم روی قسمتهای گلدوزی شده پرهیز کنید. همچنین پیش از شستن کامل لباس، لکههای سطحی را با یک دستمال نمدار پاک کنید تا در هنگام شستشو، لکه روی سایر قسمتها پخش نشود.
روشهای شستشوی پارچههای گلدوزی شده
برای شستن پارچههای گلدوزی شده به روشی که به طرحهای زیبای آن آسیبی نرسد، میتوانید از راهنمای زیر استفاده کنید. این روشها به شما کمک میکنند تا بافت و دوختهای ظریف پارچه، سالم و درخشان بمانند.
شستشوی دستی
شستن لباسهای گلدوزی شده با دست، بهترین و ایمنترین راه برای نگهداری از زیبایی و ماندگاری آنهاست. وقتی با دست میشویید، میتوانید بهتر مراقب باشید و از صدمه دیدن طرحهای گلدوزی جلوگیری کنید.
انتخاب شوینده مناسب
برای شستن با دست، از پاککنندههای ملایم و بدون مواد شیمیایی تند استفاده کنید. بهترین گزینه برای لباسهای گلدوزیشده، همان شویندههای مخصوص لباسهای لطیف است که در ترکیب آنها سفیدکننده یا مواد قوی وجود ندارد. از پودرهای معمولی لباسشویی و شویندههای قوی پرهیز کنید.
دمای آب و روش شستشو
برای شستن پارچههای گلدوزی شده، دمای آب اهمیت زیادی دارد. بهتر است از آب ولرم یا خنک در یک لگن تمیز استفاده کنید. هرگز از آب گرم استفاده نکنید چون ممکن است باعث رنگدهی پارچه یا آسیب دیدن دوختهای گلدوزی شود.
پارچه را به نرمی در آب و مایع شوینده قرار دهید. آن را مالش ندهید یا پیچ و تاب ندهید. فقط با فشار آرام دستهایتان، آب را از لابهلای تار و پود پارچه عبور دهید. این کار را حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه ادامه دهید.
شستشوی ماشینی پارچه گلدوزی
گاهی اوقات چارهای جز شستن لباس با ماشین لباسشویی نداریم. در چنین مواقعی، با رعایت چند نکته ساده میتوانید از دوختهای زیبا و گلدوزیهای روی لباس محافظت کنید.

شرایط مناسب برای شستشوی ماشینی
شستن لباس با ماشین لباسشویی فقط برای پارچههای محکم و طرحهای سوزندوزیای مناسب است که رنگهایشان ثابت میماند. قبل از اینکه لباس را داخل ماشین بیندازید، مطمئن شوید که رنگهای استفاده شده در سوزندوزی ثابت هستند و خود پارچه هم استحکام لازم برای شستشوی ماشینی را دارد.
تنظیمات مناسب ماشین لباسشویی
لباسشویی را روی حالت “ملایم” یا “دستشویی” بگذارید.
دمای آب را روی سرد یا کمی گرم تنظیم کرده و دور چرخش را نیز روی کمترین درجه قرار دهید.
از برنامههای شستشوی طولانی و چرخش سریع خودداری کنید، چون ممکن است به قسمتهای گلدوزیشده آسیب بزنند.
استفاده از کیسه محافظ
لباس گلدوزیشده را حتماً داخل کیسه مخصوص لباسهای حساس قرار دهید. این کار باعث میشود گلدوزی لباس به دیگر لباسها گیر نکند یا ساییده نشود. قبل از گذاشتن لباس در کیسه، آن را پشت و رو کنید تا قسمت گلدوزیشده به سمت داخل باشد.
نحوه خشک کردن پارچههای گلدوزی شده
بعد از تمام شدن شستشو، سریع لباس یا پارچه را از داخل ماشین لباسشویی بیرون بیاورید. بهتر است از خشککن استفاده نکنید و بگذارید پارچه در حالت صاف و در هوای آزاد خشک شود. با این روش از چروک شدن و آسیب دیدن قسمتهای گلدوزیشده جلوگیری میشود.
روشهای خشک کردن پارچههای گلدوزی شده
خشک کردن درست پارچههای گلدوزی شده به همان اندازه شستن صحیح آنها مهم است. اگر روش مناسبی برای خشک کردن انتخاب کنید، هم شکل و رنگ طرح گلدوزی حفظ میشود و هم باعث میشود مدت زمان بیشتری از آن استفاده کنید.
پهن کردن روی سطح صاف
برای خشک کردن لباسهای گلدوزی شده، بهتر است آنها را روی یک سطح صاف پهن کنید. ابتدا یک حوله تمیز روی میز یا تخت پهن کنید، سپس پارچه گلدوزی شده را به آرامی روی حوله قرار دهید. با دستهایتان پارچه را صاف کنید تا هیچ چین و چروکی باقی نماند و طرح گلدوزی شده به شکل اولیه و زیبای خودش باقی بماند.
استفاده از حوله برای جذب رطوبت
برای خشک کردن نهایی کار، میتوانید یک حوله تمیز و سفید بردارید تا رطوبت اضافی پارچه را بگیرید. پارچه گلدوزی شده را لای دو حوله بگذارید و به نرمی روی آن فشار وارد کنید. یادتان باشد آن را نچلانید و فشار خیلی شدید نیاورید، چون ممکن است باعث آسیب دیدن دوختهای زیبای آن شود.
پرهیز از روشهای نامناسب
برای نگهداری از پارچههای گلدوزیشده، بهتر است از آویزان کردن آنها با گیره لباس پرهیز کنید. چون وقتی پارچه خیس است، سنگین میشود و ممکن است باعث کش آمدن و خراب شدن شکل گلدوزی شود. همچنین، پارچه را جایی قرار ندهید که آفتاب مستقیم به آن بتابد، چون نور خورشید باعث کمرنگ شدن و آسیب دیدن نخهای گلدوزی میشود.
خشک کردن در سایه
پارچه را در جایی پهن کنید که هوا به خوبی جریان داشته باشد و از تابش مستقیم آفتاب در امان باشد. برای اینکه پارچه زودتر خشک شود، میتوانید از پنکه کمک بگیرید تا هوا بهتر جریان پیدا کند. قبل از جمع کردن یا اتو کشیدن پارچه، مطمئن شوید که کاملاً خشک شده است. یادتان باشد که روش صحیح خشک کردن پارچه گلدوزی شده، اهمیت بسیار زیادی دارد.
راهنمای جامع نحوه اتو پارچه گلدوزی شده
برای اینکه پارچه گلدوزیشدهتان را به شکلی درست و بیخطر اتو بکشید، باید این گامها را پشت سر بگذارید.
آمادهسازی حرفهای: اولین گام برای اتوکشی بینقص
برای اتو کردن پارچههای گلدوزی شده، ابتدا باید پارچه را به خوبی آماده کنید. داشتن یک سطح مناسب برای اتوکشی، کلید موفقیت در این کار است. برای مراقبت از طرحهای سوزندوزی شده، روی میز اتو را با دو یا سه لایه پارچه نخی تمیز بپوشانید. این لایهها مانند یک محافظ عمل میکنند و مانع از له شدن یا آسیب دیدن گلدوزی میشوند. بهتر است از پارچههای صاف و بدون پرز استفاده کنید، چون پارچههای زبر یا پرزدار مثل حوله ممکن است به نخهای گلدوزی گیر کنند و آنها را بکشند.

تنظیم دما و رطوبت: کلید طلایی اتوکشی اصولی
برای اتوی پارچههای گلدوزیشده، دما و رطوبت اهمیت بسیار زیادی دارند. باید دمای اتو را با توجه به جنس پارچه انتخاب کنید. مثلاً پارچههای نخی نسبت به پارچههای مصنوعی، به حرارت بیشتری نیاز دارند. بهتر است برای تأمین رطوبت مناسب، از یک آبپاش با پخشِ ریز استفاده کنید. وجود رطوبت کم و یکدست باعث میشود چروکها بهراحتی از بین بروند، بدون اینکه به طرحهای گلدوزی آسیبی وارد شود.
تکنیکهای اتوکشی حرفهای
برای مراقبت از پارچههای گلدوزی شده، اصلی کلیدی وجود دارد: همیشه باید پارچه را از پشت اتو کنید. بهتر است یک تکه پارچه نخی و نازک را روی سطح گلدوزی شده قرار دهید و سپس اتو را روی آن بکشید. این لایه اضافی از دوختهای ظریف محافظت میکند. هنگام اتوکشی، حرکات شما باید آرام و روان باشد و از فشار آوردن زیاد بپرهیزید. هرگز اتو را برای مدت زمان طولانی روی قسمتهای گلدوزی شده ثابت نگذارید و آن را مدام جابهجا کنید تا حرارت به طرحها آسیب نزند.
استفاده از بخار یک تکنیک پیشرفته اتوکشی
برای اتو زدن پارچههای گلدوزی شده با بخار، باید با احتیاط عمل کنید. بهتر است بخار بهطور مستقیم با قسمتهای گلدوزیشده تماس نداشته باشد، چون ممکن است باعث کج شدن یا تغییر شکل نخهای تزئینی شود. اگر مجبور هستید از بخار استفاده کنید، سعی کنید اتو را کمی از سطح پارچه فاصله دهید و فقط در مواردی که چروکهای پارچه به هیچ روش دیگری از بین نمیروند، از بخار کمک بگیرید. در واقع، بهتر است بخار را تنها به عنوان آخرین گزینه برای صاف کردن این نوع پارچهها در نظر داشته باشید.
نکات تکمیلی: راز ماندگاری گلدوزیهای شما
برای شستشو و اتوی درست پارچههای گلدوزی شده، باید به نکات کوچک اما مهم توجه کنید. اول از همه مطمئن شوید که سطح اتو کاملاً تمیز است. پارچه را روی یک میز یا سطح هموار پهن کنید و هرگز وقتی که خیس است آن را اتو نکنید. بعد از اتمام کار، بگذارید پارچه به طور کامل سرد شود. از خم کردن یا تا کردن قسمتهای گلدوزی شده خودداری کنید و اگر میخواهید آن را برای مدت طولانی نگه دارید، سعی کنید پارچه را به صورت صاف و بدون تا قرار دهید.
نگهداری و ترمیم گلدوزی برای حفظ زیبایی و دوام
گلدوزی یک هنر دقیق و زیبا است که اگر به درستی از آن مراقبت شود، میتواند برای سالهای زیادی سالم بماند. در این قسمت، بعد از یادگیری روش شستن و اتو کردن پارچههای گلدوزی شده، به سراغ نکات کلیدی برای مراقبت، نحوه نگهداری و روش تعمیر گلدوزی میرویم. با رعایت این نکات، میتوانید برای مدتهای طولانی از زیبایی و کیفیت کارهای گلدوزی شدهتان استفاده کنید.
جلوگیری از برق افتادن پارچه
برای جلوگیری از ایجاد برق روی پارچههای گلدوزی شده، باید در زمان اتوکشی دقت کنید. بهتر است از حرارت کم اتو استفاده کنید و یک تکه پارچه نازک و تمیز را بین سطح اتو و قسمت گلدوزی شده قرار دهید. همچنین توصیه میشود که پارچه را از سمت پشت اتو بزنید و از فشار دادن مستقیم اتو روی طرحهای گلدوزی خودداری کنید. این روش به حفظ زیبایی و دوام کار شما کمک میکند.
نگهداری طولانیمدت و شرایط مناسب ذخیرهسازی
برای اینکه بتوانید پارچههای گلدوزی شده را برای مدت طولانی سالم نگه دارید، بهتر است آنها را در جایی خنک، خشک و به دور از نور آفتاب قرار دهید. وجود رطوبت و گرمای زیاد ممکن است باعث کمرنگ شدن یا آسیب دیدن تار و پود پارچه شود. برای نگهداری، میتوانید از جعبههای مخصوص با اسیدیته کم یا کیسههای پارچهای که هوا از آنها عبور میکند، استفاده کنید.
یک نکته مهم دیگر این است که هنگام چیدن پارچههای گلدوزی شده روی هم، بین هر لایه کاغذی با اسیدیته پایین قرار دهید. این کار دو فایده دارد: هم مانع از پخش شدن رنگ قسمتهای مختلف گلدوزی به یکدیگر میشود و هم از چروکیده شدن طرحهای برجسته جلوگیری میکند.
ترمیم گلدوزی پس از شستشو
اگر گلدوزی را به روش نادرست بشویید، ممکن است باعث شل شدن نخها یا آسیب دیدن طرح آن شوید. به همین دلیل، بعد از هر بار شستشو، باید با دقت گلدوزی را بررسی کنید و اگر نخهایی شل شدهاند، آنها را محکم کنید. برای این کار، از یک سوزن و نخ همجنس با گلدوزی اصلی استفاده کرده و نخهای شل را از پشت کار به آرامی سفت کنید.
اگر قسمتهای کوچکی از گلدوزی نیاز به ترمیم داشت، مثل پارگیهای جزئی یا گرهخوردگی نخها، میتوانید از یک پنس باریک و قیچی مناسب کمک بگیرید. اما اگر آسیب بزرگتر و جدیتر بود، بهتر است کار را نزد یک متخصص گلدوزی ببرید.
در پایان، با رعایت این نکات و مراقبت اصولی، میتوانید سالها از زیبایی و استحکام گلدوزیهای خود لذت ببرید. فراموش نکنید که هر گلدوزی یک اثر هنری و یکتاست و با نگهداری درست، ارزش و جلوهی آن برای همیشه باقی خواهد ماند.
چالشها و راهکارهای شستشو و اتوکشی گلدوزی
نگهداری از کارهای گلدوزی فقط به محافظت و جای دادن آنها ختم نمیشود. روش شستن و اتو زدن پارچهای که روی آن گلدوزی شده هم مرحلههای بسیار مهمی هستند. اگر این کارها به شکل درست انجام نشوند، ممکن است آسیب جدی به اثر هنری شما وارد شود. در این قسمت، مشکلات معمول در این زمینه را بررسی میکنیم و راهحلهای مناسبی ارائه میدهیم.
استفاده از شویندههای قوی و سفیدکنندهها
یک اشتباه معمول که در شستن لباسها و پارچههای گلدوزی شده رخ میدهد، استفاده از پاککنندههای قوی و مواد سفیدکننده است. این نوع مواد ممکن است اثرات نامطلوبی روی رنگ و جنس نخهای گلدوزی بگذارند. به ویژه سفیدکنندهها میتوانند موجب محو شدن شدید رنگ و حتی از بین رفتن تدریجی رشتههای نخ شوند.
برای پیشگیری از این صدمات، بهتر است از پاککنندههای ملایم و مناسب پارچههای حساس استفاده کنید. این مواد، کثیفیها را به نرمی و بدون آسیب زدن به رنگ و بافت گلدوزی پاک میکنند. علاوه بر این، پیش از شستن تمام قسمتها، انجام یک آزمایش کوچک در بخش کماهمیتتر کار توصیه میشود تا از ثابت ماندن رنگها مطمئن شوید.
شستشو با آب داغ
شستن گلدوزی با آب داغ ممکن است به آن آسیب جدی بزند. آب گرم میتواند باعث جمع شدن پارچه، تغییر شکل طرحهای گلدوزی و حتی پاره شدن نخها شود. همچنین، حرارت زیاد ممکن است باعث پخش شدن رنگهای نخ روی پارچه و ایجاد لکه شود.
بهترین راه برای شستشوی گلدوزی، استفاده از آب سرد یا ولرم است. این روش هم کثیفیها را از بین میبرد و هم کمترین آسیب را به پارچه و نخهای گلدوزی میزند. اگر لکههای سخت وجود دارد، به جای گرم کردن آب، بهتر است پارچه را مدت بیشتری در محلول ملایم شوینده خیس کنید.
با رعایت این نکات در مورد شستن و اتو کردن پارچه گلدوزی شده، میتوانید مدت زمان بیشتری از زیبایی گلدوزیهای خود لذت ببرید. یادتان باشد که مراقبت درست، کلید حفظ ارزش و ظرافت این کارهای هنری است.
نتیجه گیری
شستن و اتو کردن پارچه گلدوزی شده، کاری ظریف است که باید با دقت انجام شود. اگر روش صحیح شستشو، خشک کردن و اتو کردن را رعایت کنید، میتوانید عمر گلدوزیهای خود را زیاد کنید. هر گلدوزی یک اثر منحصر به فرد است و باید با توجه به جنس پارچه و نوع دوخت از آن مراقبت کرد. با انجام درست این نکات، میتوانید مطمئن باشید که گلدوزیهای شما نه تنها تمیز و زیبا میمانند، بلکه برای سالهای طولانی و حتی برای نسلهای بعد نیز حفظ میشوند.












