۱۶ مورد از مهم ترین خواص و مضرات بامیه | نکات مصرف و هشدارها

بامیه یک سبزی کم‌کالری و پرفیبر است که با کمک به حرکت طبیعی روده‌ها می‌تواند به سلامت دستگاه گوارش و کاهش یبوست کمک کند و چون فیبر آن احساس سیری را بیشتر می‌کند، در برنامه‌های کنترل وزن هم گزینه‌ی خوبی است. بامیه همچنین منبع فولات و ویتامین‌های C و K به شمار می‌رود؛ فولات برای دوران پیش از بارداری و اوایل بارداری اهمیت ویژه دارد (برای کاهش خطر نقص‌های لوله عصبی جنین) و ویتامین K هم در سلامت استخوان نقش دارد. علاوه بر این، بامیه ترکیبات آنتی‌اکسیدانی دارد که می‌توانند به کاهش استرس اکسیداتیو در بدن کمک کنند، البته این به معنی «درمان قطعی بیماری‌ها» نیست و بهتر است در چارچوب یک رژیم متعادل مصرف شود.

خواص بامیه

سلامت دستگاه گوارش

بامیه از مواد غذایی می باشد که به سلامت دستگاه گوارش کمک شایانی می کند. مصرف بامیه باعث می شود که از ایجاد نفخ و باد در معده جلوگیری شود. علاوه بر این مصرف بامیه به دلیل وجود فیبر فراوان به هضم آسان غذا نیز کمک می کند.

تقویت استخوان ها

جالب است بدانید که مصرف بامیه به تقویت استخوان ها نیز کمک می کند. بامیه حاوی مقادیر غنی از ویتامین K و اسید فولیک می باشد و به همین دلیل به تقویت و افزایش رشد استخوان ها کمک شایانی می کند. علاوه بر این مصرف بامیه باعث می شود که خطر ابتلا به پوکی استخوان نیز کاهش یابد.

درمان آسم

مصرف مواد غذایی که حاوی ویتامین C هستند به درمان بیماری آسم کمک می کند. بامیه به دلیل اینکه علاوه بر خواص ضد التهابی ، حاوی مقادیر غنی از ویتامین C است می تواند به درمان بیماری هایی مثل بیماری آسم کمک کند.

درمان یبوست

معمولا یبوست به دلیل کمبود فیبر به وجود می آید و مواد غذایی دارای فیبر می توانند این مشکل را رفع کنند. بامیه حاوی مقادیر غنی از فیبر است و به همین دلیل به بهبود روند حرکات روده کمک می کند که در نتیجه باعث پیشگیری و درمان یبوست می شود.

تقویت حافظه

یکی دیگر از خاصیت های بامیه این است که می تواند باعث تقویت مغز شود. در برخی کشورها به همین دلیل بامیه را در رژیم غذایی دانش اموزان قرار می دهند تا به تقویت ذهن و افزایش حافظه دانش اموزان کمک کند.

خواص ضد سرطان

بامیه به دلیل اینکه دارای آنتی اکسیدان های بسیار قوی می باشد می تواند باعث کاهش خطر ابتلا به انواع سرطان ها شود. آنتی اکسیدان های موجود در بامیه می توانند به کنترل رادیکال های آزاد مخرب کمک کنند و به همین دلیل برای پیشگیری از سرطان مفید هستند.

پاک سازی کبد

برای پاک سازی کبد از سموم هم می توانید روی بامیه حساب کنید.در بامیه نوعی مایع لزج وجود دار که این مایع با چسبیدن به اسید صفراوی و کلسترول باعث می شود که به روند پاک سازی کبد کمک شایانی شود.

لاغری و کاهش وزن

بامیه به دلیل اینکه حاوی کالری بسیار پایینی است برای لاغری و کاهش وزن بسیار مناسب است. یکی دیگر از دلایلی که می تواند بامیه را در رژیم غذایی لاغری قرار دهد وجود فیبر فراوان و مواد معدنی موجود در آن است. فیبر موجود در بامیه باعث می شود که مدت بیشتری احساس سیری کنید که در نتیجه باعث کاهش اشتها می شود. علاوه بر این بامیه دارای خاصیت دیورتیک می باشد که باعث دفع آب اضافی بدن می شود که این موضوع هم برای کاهش وزن مفید است.

سلامت چشم ها

مصرف بامیه می تواند به سلامت چشم ها کمک شایانی کند. بامیه دارای ویتامین های A و C می باشد و به همین دلیل برای سلامت چشم ها ضروری است. ضمن اینکه مصرف بامیه می تواند خطر ابتلا به بیماری های چشمی شایع مثل آب مروارید و دژنراسیون ماکولا را کاهش دهد.

دوران بارداری

بامیه از مواد غذایی می باشد که برای سلامت کلی زنان باردار و جنین بسیار مفید می باشد. دلیل این امر وجود مقادیر غنی فولات موجود در بامیه می باشد که می تواند خطرات و بیماری های دوران بارداری را کاهش دهد. از مهم ترین خاصیت های بامیه در دوران بارداری می توان به کاهش خطر نقایض موجود در لوله عصبی جنین اشاره کرد. علاوه بر این مصرف بامیه در زنان باردار می تواند از سقط جنین و زایمان زودرس نیز تا حد زیادی جلوگیری کند. یکی دیگر از خواص بامیه بعد از زایمان این است که می تواند به افزایش شیر مادر در دوران بارداری نیز کمک کند. البته چون دوران بارداری، دوران حساسی برای بانوان است حتما برای رژیم غذایی مناسب با پزشک خود مشورت کنید.

خواص بامیه برای اسپرم

بامیه از نظر تغذیه‌ای سرشار از فیبر و ریزمغذی‌ها و ترکیبات آنتی‌اکسیدانی است و از این جهت از نظر تئوری می‌تواند به کاهش «استرس اکسیداتیو» کمک کند؛ استرس اکسیداتیو یکی از عوامل شناخته‌شده‌ی آسیب به عملکرد و کیفیت اسپرم (مثل کاهش تحرک و افزایش آسیب DNA) است.

در پژوهش‌های حیوانی، یک پلی‌ساکارید محلولِ استخراج‌شده از بامیه در موش‌های مبتلا به اختلالات متابولیک/دیابت، با بهبود شاخص‌های متابولیک و افزایش آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانیِ بیضه، با بهبود تراکم اسپرم، تحرک و مورفولوژی طبیعی همراه بوده است؛

اما هم‌زمان برخی داده‌های حیوانی/آزمایشگاهی درباره‌ی «عصاره‌ها» یا مصرف‌های خاص هم گزارش‌های منفی روی پارامترهای اسپرم داشته‌اند، بنابراین نتیجه‌ی عملی این است:

بامیه به‌عنوان «غذا» در یک رژیم متعادل می‌تواند مفید باشد، ولی برای هدف باروری بهتر است از مصرف خودسرانه‌ی عصاره‌ها/مکمل‌های غلیظ و دوزهای بالا (به‌خصوص در دوره تلاش برای بارداری) بدون نظر پزشک پرهیز شود، چون شواهد انسانیِ مستقیم و قطعی هنوز محدود است. (ScienceDirect)

خواص بامیه برای تنبلی تخمدان

تنبلی تخمدان/PCOS معمولاً با مقاومت به انسولین، التهاب خفیف و استرس اکسیداتیو گره خورده است و راهکارهای خط اول مدیریت آن طبق راهنماهای معتبر، اصلاح سبک زندگی (تغذیه، فعالیت بدنی، مدیریت وزن و خواب) و سپس درمان داروییِ متناسب با علائم است.

از این زاویه، بامیه به‌خاطر فیبر محلول و ترکیبات زیست‌فعال می‌تواند به‌صورت «غیرمستقیم» کمک‌کننده باشد: مرور شواهد بالینی نشان می‌دهد مصرف بامیه در برخی مطالعات انسانی با تغییراتی در شاخص‌های قند خون/چربی خون و حتی نشانگرهایی مثل HOMA-IR گزارش شده، هرچند نتایج در مطالعات یکدست نیست.

در مدل‌های حیوانی هم پودر بامیه در شرایط اختلالات متابولیک، با بهبود مقاومت به انسولین و کاهش نشانگرهای استرس اکسیداتیو و نیز بهبود برخی شاخص‌های بافتی/ژن‌های مرتبط با مرگ سلولی در تخمدان همراه بوده است؛ با این حال باید دقت کرد که «اثر درمانی قطعی برای PCOS در انسان» از بامیه ثابت نشده و حتی یک مطالعه حیوانی با عصاره متانولی بامیه، تغییرات نامطلوبی در بافت تخمدان/رحم گزارش کرده است؛

پس توصیه عملی این است که بامیه را به‌عنوان بخشی از رژیم پرفیبر و کم‌قندِ کمکی مصرف کنید، اما سراغ عصاره‌ها و مصرف‌های افراطی/روزانه‌ی غلیظ بدون نظارت تخصصی نروید. (ASRM)

مضرات بامیه

بامیه برای بیشتر افراد بی‌خطر است، اما مصرف زیادش می‌تواند به‌دلیل فیبر و لعاب، نفخ و دل‌پیچه بدهد. بامیه اگزالات دارد و در افراد مستعدِ سنگ کلیه بهتر است محدود شود. همچنین ممکن است قند خون را پایین بیاورد و اگر داروی دیابت یا وارفارین می‌خورید، مصرف را با پزشک هماهنگ کنید.

مضرات بامیه فریز شده

بامیه فریز شده ذاتاً «مضر» نیست و اگر درست نگهداری شود از نظر ایمنی غذایی مشکلی ایجاد نمی‌کند؛ حتی منابع معتبر اشاره می‌کنند که فریزکردن معمولاً ارزش تغذیه‌ای را به شکل چشمگیر کم نمی‌کند و تغییرات بیشتر مربوط به کیفیت (بافت/طعم) است، نه خطر.

با این حال چند نکته می‌تواند باعث دردسر شود:

۱) اگر بسته‌بندی هواگیری نشده باشد «فریزرزدگی» ایجاد می‌شود که غذا را خشک، لک‌دار و بی‌کیفیت می‌کند (ایمن است ولی خوش‌خوراک نیست).

۲) نگهداری خیلی طولانی یا نوسان دمای فریزر کیفیت را پایین می‌آورد.

۳) یخ‌زدایی غلط (مثلاً روی کابینت) خطر رشد میکروب را بالا می‌برد و باید طبق توصیه‌های ایمنی، در یخچال/آب سرد/مایکروویو یخ‌زدایی شود.

۴) بعضی محصولات آماده‌ی بامیه فریز شده (مثل سوخاری یا نیمه‌سرخ‌شده) می‌توانند چربی/نمک بالاتری داشته باشند و برای افراد با رژیم درمانی (فشارخون، کلیه، دیابت) انتخاب خوبی نباشند.

۵) برای افراد مستعد سنگ کلیه، «فریز شدن» مشکل اگزالات را حذف نمی‌کند و بهتر است مقدار مصرف کنترل شود. (U.S. Food and Drug Administration)

مضرات بامیه برای کلیه

مهم‌ترین نگرانی درباره بامیه برای کلیه، «اگزالات» بالای آن است؛ در افراد مستعد، مصرف زیادِ خوراکی‌های پر اگزالات می‌تواند خطر سنگ‌های کلسیم-اگزالات را بیشتر کند و به همین دلیل در برخی راهنماهای تغذیه‌ایِ مربوط به سنگ کلیه، بامیه در فهرست مواد غذاییِ قابل‌محدودسازی/پرهیز برای سنگ‌های کلسیم-اگزالات آمده است.

نکته‌ی کاربردی این است که روش پخت می‌تواند کمک کند: مطالعات نشان داده‌اند «جوشاندن» سبزیجات می‌تواند اگزالات محلول را به‌طور معنی‌دار کاهش دهد (با خروج اگزالات در آب پخت)، بنابراین اگر سابقه سنگ دارید، بامیه آب‌پز و با مقدار کم معمولاً انتخاب محتاطانه‌تری از خام است (و آبِ پخت هم مصرف نشود).

علاوه بر سنگ کلیه، در بیماری مزمن کلیه یا «پتاسیم خون بالا»، مدیریت پتاسیم مهم است؛ بامیه هم پتاسیم دارد و در چنین شرایطی اندازه وعده و تعداد دفعات مصرف باید بر اساس آزمایش‌ها و برنامه غذاییِ متخصص تنظیم شود، نه حدس و تجربه. (Medical News Today)

بامیه در رژیم غذایی

خورش بامیه

یکی از معروف ترین غذاهایی که با بامیه تهیه می شود و میان ایرانیان بسیار شناخته شده می باشد، خورش بامیه است. البته برای اینکه بیشترین بهره را از این غذای خوشمزه ببرید، سعی کنید بامیه را بیش از حد سرخ نکنید. برای مطالعه آموزش پخت این غذای خوشمزه مطلب طرز تهیه خورش بامیه دنبال کنید.

ترشی بامیه

یکی از چاشنی های معروف و خوشمزه ای که می توانید با بامیه تهیه کنید ترشی بامیه است که دستورهای بسیار متنوعی دارد. در فصل بامیه می توانید این ترشی خوشمزه را تهیه کنید و به این صورت می توانید در تمام سال از فواید بامیه بهره ببرید. برای مطالعه دستور این ترشی خوشمزه مطلب طرز تهیه ترشی بامیه را مطالعه نمایید.