در شب، وقتی خورشید غروب میکند و آسمان تاریک میشود، گاهی میتوانیم ماه را در آسمان ببینیم. ماه نور خود را از خورشید میگیرد و آن را به سمت زمین بازمیتاباند. به همین دلیل است که ما میتوانیم آن را در آسمان شب، درخشان و زیبا مشاهده کنیم.
شکل ماه در آسمان همیشه یکسان نیست. بعضی شبها ماه به صورت یک دایره کامل دیده میشود که به آن «بدر» میگوییم. در شبهای دیگر، تنها بخشی از آن روشن است و به شکل یک هلال نازک یا نیمهماه ظاهر میشود. این تغییر شکلها به دلیل موقعیت ماه در مدارش به دور زمین و نحوه تابش نور خورشید به آن رخ میدهد.
ماه در آسمان ثابت نیست و به آرامی حرکت میکند. گاهی زودتر در آسمان پدیدار میشود و گاهی دیرتر. حتی در برخی شبها ممکن است اصلاً ماه دیده نشود. این پدیدهها طبیعی هستند و به چرخش ماه حول زمین مربوط میشوند.
تماشای ماه در آسمان شب، به ویژه در هوای صاف و بدون ابر، میتواند بسیار آرامشبخش و لذتبخش باشد.

در این مطلب به این پرسش پاسخ میدهیم که «چرا ماه در شب از زمین دیده میشود؟». در ادامه با ما همراه باشید.
دیده شدن ماه در آسمان شب ها
ماه که تنها همدم آسمانی زمین است، از دیرباز تاکنون انسان را به حیرت واداشته و الهامبخش داستانهای بسیاری بوده است. در تاریکی شب، نور سفید و درخشان ماه، آسمان را روشن میکند و تصویری آشنا و در عین حال اسرارآمیز پدید میآورد. اما چرا معمولاً ماه را در شب تماشا میکنیم؟ آیا ماه در روشنی روز در آسمان حاضر نیست؟ برای فهمیدن این پرسشها باید با اصول اولیهی ستارهشناسی و چگونگی رفتار نور آشنا شویم.
نور خورشید و بازتاب
ماه از خودش نوری ندارد. آن نوری که در آسمان شب از ماه میبینیم، در حقیقت نور خورشید است که از روی سطح ماه به چشمان ما میرسد. میتوانیم سطح ماه را مانند یک آینهی بسیار بزرگ تصور کنیم که نور خورشید را به سوی زمین بازمیتاباند.
موقعیت نسبی خورشید، زمین و ماه
سیاره ما، زمین، در یک مسیر دایرهای به دور خورشید حرکت میکند. در همین حال، ماه نیز به دور زمین میچرخد. این حرکتها باعث میشود جایگاه خورشید، زمین و ماه همیشه نسبت به هم تغییر کند.
وقتی ماه دقیقاً بین زمین و خورشید قرار میگیرد (اصطلاحاً ماه نو)، آن سویی از ماه که به سمت ماست، در تاریکی قرار دارد و نوری از خورشید به آن نمیرسد. به همین دلیل در این زمان ما ماه را در آسمان نمیبینیم.
اما با گذشت زمان و حرکت ماه به دور زمین، کمکم بخشی از سطح آن که توسط خورشید روشن شده، از دید ما قابل مشاهده میشود. این پدیده باعث به وجود آمدن شکلهای مختلف ماه در آسمان میشود؛ از هلال ماه گرفته تا نیمه ماه و در نهایت ماه کامل.
درخشش آسمان روز
در طول روز، نور خورشید هنگام برخورد با ذرات ریز موجود در هوای اطراف زمین، در همهجا پخش میشود. این اتفاق که به آن “پراکندگی ریلی” میگویند، دلیل اصلی آبی دیده شدن آسمان است. روشنایی آسمان در روز آنقدر زیاد است که نور ملایم ماه در مقابل آن کمنور و ناپیدا میشود. یعنی در واقع ماه در آسمان روز حضور دارد، اما به خاطر شدت نور محیط، قادر به دیدن آن نیستیم.
تاریکی شب
با پایین رفتن خورشید و تاریک شدن آسمان، نور روز کمتر میشود. در این شرایط، نوری که از سطح ماه به زمین میرسد، بهتر دیده میشود. به همین خاطر است که ما در بیشتر مواقع، ماه را در آسمان شب مشاهده میکنیم.
استثناها
با این حال، در برخی شرایط خاص میتوانیم ماه را در طول روز هم ببینیم. این پدیده معمولاً در روزهای نزدیک به شبهای ماه کامل (یعنی چند روز قبل یا بعد از آن) رخ میدهد، زمانی که موقعیت ماه در آسمان نسبت به خورشید مناسب باشد.
در چنین مواقعی، نور ماه آنقدر زیاد است که حتی در آسمان روشن روز نیز دیده میشود. علاوه بر این، در زمان طلوع یا غروب آفتاب که آسمان در حالت نیمهروشن قرار دارد، مشاهدهی ماه در آسمان امکانپذیر است.
نتیجهگیری
ماه در آسمان شب میدرخشد چون نور خورشید را به سوی ما بازمیتاباند. در شب، آسمان تاریک است و این نور آرام ماه به خوبی دیده میشود. اما در روز، به خاطر روشنایی شدید آسمان که در اثر بازتاب نور خورشید ایجاد میشود، معمولاً ماه قابل مشاهده نیست. با این حال، گاهی در شرایط ویژه میتوان ماه را در طول روز هم دید.
ماه گرفتگی و خورشید گرفتگی
اختصاصی-آدینوشاپ













