تحقیق در مورد سنگ های رسوبی

سنگ‌های رسوبی، همان‌طور که از نامشان پیداست، از انباشته شدن و فشرده شدن مواد مختلف در طی سالیان بسیار طولانی به وجود می‌آیند. این مواد معمولاً توسط آب، باد یا یخ جابه‌جا شده و در مکان‌های جدیدی مانند کف دریاها، دریاچه‌ها یا دشت‌ها ته‌نشین می‌شوند.

موادی که این سنگ‌ها را می‌سازند، می‌توانند ذرات ریز و درشتی مانند شن، ماسه، خاک رس یا حتی قطعات ریز شده‌ی سنگ‌های دیگر باشند. علاوه بر این، بقایای گیاهان و جانوران نیز پس از مرگ در بین این مواد قرار می‌گیرند. گاهی اوقات نیز مواد معدنی که در آب حل شده‌اند، از آب خارج شده و بین این ذرات رسوب می‌کنند.

با گذشت زمان و تحت فشار لایه‌های بالایی، این مواد سست و پراکنده به هم فشرده و محکم می‌شوند و در نهایت به سنگ‌های سخت و یکپارچه تبدیل می‌گردند. به همین دلیل است که ما گاهی فسیل جانداران قدیمی را در میان این سنگ‌ها پیدا می‌کنیم.

دانشمندان سال‌های زیادی است که برای پی بردن به گذشته زمین، به سراغ سنگ‌های رسوبی می‌روند. این سنگ‌ها مانند یک پوشش نازک، سطح سیاره ما را فراگرفته‌اند. هر لایه از این سنگ‌ها، داستان جداگانه‌ای از رویدادهای زمین‌شناختی را برای محققان روایت می‌کند.
سنگ‌های رسوبی در کنار سنگ‌های آذرین و دگرگونی، سه گروه اصلی سنگ‌های سازنده پوسته زمین هستند. در ادامه، با چگونگی به وجود آمدن و کاربردهای این سنگ‌ها بیشتر آشنا می‌شویم.

سنگ رسوبی چیست؟

سنگ‌های رسوبی، نوعی سنگ طبیعی هستند که طی میلیون‌ها سال در کف دریاها و رودخانه‌ها تشکیل می‌شوند. این سنگ‌ها از انباشته شدن و فشرده شدن مواد مختلفی مانند خاک، ماسه، بقایای جانوران و گیاهان و مواد معدنی به وجود می‌آیند. این مواد معمولاً به‌تدریج توسط رودها به دریا برده می‌شوند یا در خود دریا وجود دارند. به مرور زمان، به دلیل وزن آب و فشار لایه‌های بالایی، این مواد روی هم فشرده شده و سفت می‌شوند و در نهایت به صورت سنگ‌های لایه‌لایه درمی‌آیند. از نمونه‌های معروف این سنگ‌ها می‌توان به شن، سنگ آهک و کنگلومرا اشاره کرد.

نحوه تشکیل شدن سنگ‌های رسوبی

سنگ‌های رسوبی چگونه به وجود می‌آیند؟ این فرآیند چند مرحله دارد و بسیار شگفت‌انگیز است.
در مرحله اول، ذرات ریز مانند خاک، بقایای گیاهان و جانوران و مواد معدنی، که در اثر گذشت زمان از هم جدا شده‌اند، به وسیله باد، آب، یخ یا حتی حیوانات و پرندگان جابه‌جا می‌شوند. این مواد تا جایی حمل می‌شوند که دیگر نیروی کافی برای حمل آن‌ها وجود نداشته باشد. در این زمان، مواد در جایی آرام می‌گیرند و توقف می‌کنند. همه این اتفاقات به صورت طبیعی رخ می‌دهد و عوامل حمل‌کننده، نقش آگاهانه‌ای در آن ندارند.

بعد از توقف، این مواد به تدریج روی هم انباشته می‌شوند. با گذشت سال‌های بسیار، لایه‌های بیشتری روی هم جمع می‌شوند و ضخامت رسوبات افزایش می‌یابد. در اثر فشار لایه‌های بالایی، لایه‌های زیرین فشرده و سفت می‌شوند. این فشار باعث می‌شود مواد کمک‌میز سخت شده و به سنگ تبدیل شوند.

علاوه بر این، راه دیگری نیز برای تشکیل برخی سنگ‌ها وجود دارد. موادی مانند نمک و گچ که در آب دریا حل شده‌اند، پس از تبخیر آب، رسوب می‌کنند و به صورت لایه‌های سنگی در می‌آیند.

انواع سنگ‌های رسوبی

چگونگی تشکیل سنگ‌ها، نوع موادی که در آنها به کار رفته، مدت زمانی که برای تشکیل آنها صرف شده و میزان فشاری که تحمل کرده‌اند، همگی بر ویژگی‌های نهایی سنگ اثر می‌گذارند.

سنگ‌های رسوبی را می‌توان به چند گروه اصلی تقسیم کرد:

* **رسوبات سیلیسی:** این گروه شامل سنگ‌هایی مانند سنگ‌گل، ماسه‌سنگ، کنگلومرا و برش‌ها می‌شود.
* **رسوبات بیوشیمیایی:** این سنگ‌ها از مواد آلی به وجود می‌آیند. سنگ آهک، زغال‌سنگ، شیل نفتی و فسفات در این دسته قرار دارند.
* **رسوبات شیمیایی:** این نوع رسوبات بر اثر تبخیر آب یا واکنش‌های شیمیایی تشکیل می‌شوند. سنگ نمک و تراورتن نمونه‌هایی از این گروه هستند.
* **رسوبات آذرآواری:** این رسوبات از مواد آتشفشانی به وجود می‌آیند که خود شامل انواع مختلفی مانند رسوبات ریزشی، جریانی، هیدروکلاستیک، اتوکلاستیک و اپی‌کلاستیک می‌باشند.

ویژگی سنگ های رسوبی

وقتی سنگ‌ها با هم فرق داشته باشند، طبیعتاً خصوصیاتشان هم متفاوت خواهد بود. در ادامه به برخی ویژگی‌های مشترک این سنگ‌ها اشاره می‌کنیم:

– این سنگ‌ها معمولاً ظاهری قشرقشری دارند و گاهی بقایای موجودات زنده قدیمی (فسیل) در آن‌ها دیده می‌شود. این ویژگی باعث شده تا طرح‌ها و رنگ‌های متنوعی در این سنگ‌ها به وجود بیاید.
– این سنگ‌ها قیمت مناسبی دارند و به راحتی در دسترس هستند. علاوه بر این، در برابر شرایط آب‌وهوایی گوناگون مثل گرمای زیاد، رطوبت، سرما و یخبندان مقاومند. به راحتی شکل می‌گیرند و قابل برش و پرداخت هستند. در برابر آتش مقاوم‌اند و نمی‌سوزند. همچنین استحکام و دوام بالایی دارند.

کاربردهای گوناگون سنگ رسوبی

از آغاز شکل‌گیری تمدن، انسان‌ها برای ساختن خانه و سرپناه از سنگ استفاده کرده‌اند. سنگ‌ها در سراسر جهان، یکی از اصلی‌ترین مواد برای ساخت‌وساز به شمار می‌روند و هنوز هم جایگاه مهمی در صنعت ساختمان دارند.

از سنگ‌ها برای موارد مختلفی استفاده می‌شود؛ مثل ساخت ستون‌های محکم، کف‌سازی فضاهای داخلی و بیرونی، پلکان و همچنین به عنوان عایق صدا و گرما. علاوه بر این، سنگ‌های رسوبی فقط به ساختمان‌سازی محدود نمی‌شوند، بلکه در حوزه‌های دیگری مانند کشاورزی، تولید کاغذ، معدن و راه‌سازی نیز کاربرد دارند.

در نهایت باید گفت که سنگ‌های رسوبی از لایه‌های گوناگونی تشکیل شده‌اند که هر لایه، مواد و ترکیبات ویژه خود را دارد. این سنگ‌ها تقریباً همه سطح قاره‌ها را پوشانده‌اند و منبع اصلی برای درک تاریخ زمین و زندگی انسان محسوب می‌شوند. به همین دلیل، اهمیت و کاربردهای فراوانی برای بشر دارند.

سنگ کره چیست؟